# data[].attributes.name
Grondwettelijke uitkering aan de leden van het Koninklijk Huis

# data[].attributes.description
Grondwettelijke uitkering aan de Koning, de Prinses van Oranje en prinses Beatrix.

# data[].attributes.description
Functionele uitgaven van de Koning voor personeel, materieel en reizen.

# data[].attributes.description
Functionele uitgaven van de Koning voor personeel, materieel en reizen.

# data[].attributes.name
Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen

# data[].attributes.description
Uitgaven voor de Koning die via andere begrotingen worden gedragen, zoals beveiliging en transport.

# data[].attributes.description
Bewaking, preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten zoals vogelgriep en MKZ.

# data[].attributes.description
Bewaking, preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten zoals vogelgriep en MKZ.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan gemeenten voor de uitvoering van hun lokale taken en voorzieningen.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan gemeenten voor de uitvoering van hun lokale taken en voorzieningen.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdwegennet (rijkswegen).

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdwegennet (rijkswegen).

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdwegennet (rijkswegen).

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van de hoofdspoorweginfrastructuur.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van de hoofdspoorweginfrastructuur.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdvaarwegennet.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdvaarwegennet.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van het hoofdvaarwegennet.

# data[].attributes.description
Grote verkeers- en vervoersprojecten zoals HSL-Zuid en Zuidasdok.

# data[].attributes.description
Grote verkeers- en vervoersprojecten zoals HSL-Zuid en Zuidasdok.

# data[].attributes.description
Overige uitgaven en ontvangsten van het Mobiliteitsfonds.

# data[].attributes.description
Overige uitgaven en ontvangsten van het Mobiliteitsfonds.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan provincies voor de uitvoering van hun taken.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan provincies voor de uitvoering van hun taken.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Eerste Kamer.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Eerste Kamer.

# data[].attributes.name
Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede Kamer

# data[].attributes.description
Schadeloosstelling en voorzieningen voor (oud-)leden van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.name
Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede Kamer

# data[].attributes.description
Schadeloosstelling en voorzieningen voor (oud-)leden van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.name
Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer

# data[].attributes.description
Gezamenlijke uitgaven voor wetgeving en controle van Eerste en Tweede Kamer.

# data[].attributes.name
Wetgeving en controle Eerste en Tweede Kamer

# data[].attributes.description
Gezamenlijke uitgaven voor wetgeving en controle van Eerste en Tweede Kamer.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Erkenning en verwerking van het slavernijverleden binnen het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De middelen die naar aanleiding van de excuses beschikbaar zijn gesteld, zijn onder andere gericht op kennis en bewustwording, erkenning, herdenking en de doorwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Uitgangspunten voor de invulling hiervan zijn navolgbaar- en inzichtelijkheid en programmering en bestemming van deze middelen vindt in samenspraak met betrokkenen uit Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten plaats.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het traject van de opvolging van de excuses voor het Caribisch deel van het Koninkrijk. De minister geeft uitvoering aan een subsidieregeling waarmee maatschappelijke initiatieven een impuls kunnen geven aan onder andere meer kennis van en bewustwording over het trans-Atlantisch slavernijverleden in en voor het Caribisch deel van het Koninkrijk. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan maatregelen voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking, waarmee concreet invulling wordt gegeven aan de op 19 december 2022 gedane toezeggingen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Dit artikel is per eerste suppletoire begroting 2024 toegevoegd aan de begroting Koninkrijksrelaties (IV). Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen te melden in 2025.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen dat Nederland duurzaam samenleeft met water, nu en in de toekomst. De doelstelling is er op gericht om samen met anderen te zorgen voor: de bescherming van Nederland tegen hoogwater; verantwoord (mede-)gebruik en ruimtelijke ordening van de zee; duurzaam en veilig gebruik van het water-bodemsysteem dat bestand is tegen wateroverlast en droogte en blijvend kan voorzien in de juiste hoeveelheid water, van de juiste kwaliteit, op de juiste plaats.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het integrale waterbeleid, voor het Deltaprogramma en het toezicht op de uitvoering van de hieraan gerelateerde wet- en regelgeving, en voor het verbeteren van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de bestuurlijke organisatie en het instrumentarium. De Minister financiert subsidies voor projecten in het kader van de Water Action Agenda en het Nationaal Groeifonds, en is verantwoordelijk voor het waarborgen van de bescherming door primaire waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied en rivieren volgens wettelijk niveau. Op internationaal gebied is de Minister verantwoordelijk voor kennisuitwisseling op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en governance, en coördinerend verantwoordelijk voor de nationale inzet klimaatadaptatie. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2022 is met de brief Water en Bodem Sturend uitwerking gegeven aan het uitgangspunt om water en bodem sturend te maken voor de ruimtelijke planvorming; het beleidskader werkt door in gebiedsprocessen NPLG en NOVEX-startpakketten en in grote investeringsbeslissingen. Voor de Kaderrichtlijn Water wordt het in 2023 gestarte KRW-impulsprogramma met zeven actielijnen voortgezet, inclusief een tussenevaluatie eind 2024 onder aansturing van een Bestuurlijk Overleg KRW. Aan de Partiële Herziening van het Programma Noordzee 2022-2027 wordt verder gewerkt, onder meer voor aanwijzing van windenergiegebieden na 2031 en scheepvaartmaatregelen, en binnen het Greater North Sea Basin Initiative met negen Noordzeelanden. In 2025 wordt gewerkt aan een monitoringprogramma voor zeewaterkwaliteit rond Caribisch Nederland en aan opvolging van de Water Action Agenda uit de VN Waterconferentie, die nadere invulling geeft aan de Nederlandse Internationale Water Ambitie. In het kader van het Nationaal Groeifonds lopen de projecten Groeiplan Watertechnologie en NL2120 door tot 2034.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Rente en aflossing van de staatsschuld en uitgifte van staatsobligaties.

# data[].attributes.description
Advisering over wetgeving en bestuursrechtspraak door de Raad van State.

# data[].attributes.description
Advisering over wetgeving en bestuursrechtspraak door de Raad van State.

# data[].attributes.description
Controle van rechtmatigheid en doelmatigheid van rijksuitgaven door de Algemene Rekenkamer.

# data[].attributes.description
Controle van rechtmatigheid en doelmatigheid van rijksuitgaven door de Algemene Rekenkamer.

# data[].attributes.description
Onafhankelijke klachtbehandeling over de overheid door de Nationale ombudsman.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van het decoratiestelsel door de Kanselarij der Nederlandse Orden.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van het decoratiestelsel door de Kanselarij der Nederlandse Orden.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Aruba bij diens taken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Aruba bij diens taken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Curaçao bij diens taken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Curaçao bij diens taken.

# data[].attributes.name
Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Sint Maarten bij diens taken.

# data[].attributes.name
Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Sint Maarten bij diens taken.

# data[].attributes.description
Organisatie en toezicht op verkiezingen door de Kiesraad.

# data[].attributes.description
Organisatie en toezicht op verkiezingen door de Kiesraad.

# data[].attributes.description
Organisatie en toezicht op verkiezingen door de Kiesraad.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Beheer van staatsdeelnemingen en financieringsactiviteiten in de publiek-private sector.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het borgen van publieke belangen via het aandeelhouderschap op een zo efficiënt mogelijke wijze.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke belangen, voor het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in gesteunde financiële instellingen (waaronder zwaarwegende beslissingen van NLFI en toezicht op NLFI), en voor de inbreng van bedrijfseconomische expertise bij onder meer investeringen in de energietransitie en financiële zekerheidstelling onder de Kernenergiewet. De minister beschikt over bevoegdheden uit de Comptabiliteitswet, Boek 2 Burgerlijk Wetboek, de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen, de Corporate Governance Code en de Kernenergiewet, aangevuld met structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen van staatsdeelnemingen. Deze instrumenten vormen samen de basis voor formele zeggenschap en richtinggevende sturing.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2022 heeft het kabinet de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 vastgesteld; het deelnemingenbeleid wordt uitgewerkt in handboeken (Evalueren, Strategie, Investeringen, MVO, Benoemingen, Financiële positie) die periodiek worden herzien. De implementatie van de Nota 2022 wordt inzichtelijk gemaakt via een digitaal dashboard dat stap voor stap wordt doorontwikkeld en per thema van indicatoren wordt voorzien. Tevens wordt doorgegaan met de uitrol van de Nota 2022 bij alle deelnemingen. In 2024 starten evaluaties van het aandeelhouderschap in Air France-KLM, KLM, FMO en Schiphol; deze worden in 2025 afgerond. In 2025 wordt verder gewerkt aan de toekomst van de Volksbank langs de kaders van het richtinggevende besluit.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst (artikel 1), de Douane (artikel 9) en Dienst Toeslagen (artikel 13). Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor personeel, inclusief inhuur externen, en voor materieel zoals huisvesting en ICT.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De personele uitgaven betreffen alle personele uitgaven inclusief externe inhuur. De materiële uitgaven omvatten onder meer bijdragen aan Shared Services Organisaties (SSO's) zoals het Rijksvastgoedbedrijf, ICT en facilitaire diensten, en onder overig materieel vallen onder andere het omslagstelsel Rijkswagenpark, Domeinen Roerende Zaken en diverse facilitaire uitgaven. ICT-uitgaven betreffen aanschaf en beheer- en onderhoudskosten van hardware, software en programmatuur alsmede uitbestede ICT-dienstverlening, waarbij structurele werkplekondersteuning is overgedragen aan het Shared Service Center-ICT. Ontvangsten komen voornamelijk van Domeinen Roerende Zaken en de Auditdienst Rijk.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanuit dit artikel wordt bij de eerste suppletoire begroting toegekende loon- en prijsbijstelling naar de beleids- en apparaatsartikelen overgeboekt. Ook kan het artikel Nog onverdeeld dienen voor de voorlopige verwerking van een taakstelling of reserveringen. Het artikel bevat momenteel twee reserveringen: een voor de uitvoeringskosten van fiscale wet- en regelgeving en een voor het op orde brengen van de informatiehuishouding. Op basis van getoetste plannen worden de middelen overgeheveld naar het betreffende beleids- of apparaatsartikel. Dit artikel is tevens bedoeld om eventuele onzekere ontwikkelingen binnen de begroting van Financiën op te vangen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Dit niet-beleidsartikel fungeert als parkeerartikel voor de minister van Financiën; middelen worden uitsluitend verdeeld op basis van getoetste plannen of bij reguliere begrotingsmomenten zoals de eerste suppletoire begroting. Hiermee worden loon- en prijsbijstellingen, taakstellingen en reserveringen voorlopig geadministreerd voordat zij naar de betreffende beleids- of apparaatsartikelen worden overgeboekt. Zo wordt flexibiliteit gecreëerd om onzekere ontwikkelingen binnen de begroting van Financiën op te vangen.

# data[].attributes.name
Bijdrage ten laste van begroting Hoofdstuk XII

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van schepen en ander maritiem materieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van voertuigen, wapensystemen en overig landmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen in dijken, duinen en stormvloedkeringen om Nederland tegen overstromingen te beschermen.

# data[].attributes.description
Investeringen in dijken, duinen en stormvloedkeringen om Nederland tegen overstromingen te beschermen.

# data[].attributes.description
Investeringen in de zoetwatervoorziening, zoals aanvoer en buffering van zoetwater.

# data[].attributes.description
Beheer, onderhoud en vernieuwing van bestaande hoofdwatersystemen.

# data[].attributes.description
Beheer, onderhoud en vernieuwing van bestaande hoofdwatersystemen.

# data[].attributes.description
Experimenteerruimte voor innovatieve waterprojecten op grond van de Deltawet.

# data[].attributes.description
Experimenteerruimte voor innovatieve waterprojecten op grond van de Deltawet.

# data[].attributes.name
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

# data[].attributes.description
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven van het Deltafonds.

# data[].attributes.description
Investeringen in verbetering van de waterkwaliteit van oppervlaktewateren.

# data[].attributes.description
Investeringen in verbetering van de waterkwaliteit van oppervlaktewateren.

# data[].attributes.description
Schatkistbankieren en kasbeheer voor overheidsinstellingen bij het Rijk.

# data[].attributes.description
Schatkistbankieren en kasbeheer voor overheidsinstellingen bij het Rijk.

# data[].attributes.description
Financiering van de Nationale Politie en haar taken op het gebied van openbare orde en opsporing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een financierende en regisserende rol ten aanzien van de politie en de politieacademie. Hierbij zijn drie verantwoordelijkheden te onderscheiden: de inrichting, werking en ontwikkeling van het politiebestel en van het opleidingsstelsel voor de politie; de bevoegdheden en het beheer ten aanzien van de politie, waaronder het vaststellen van de begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening, het beheersplan, het jaarverslag en de operationele sterkte; en het vaststellen, gehoord het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters, van de landelijke beleidsdoelstellingen van de politie ten minste eens in de vier jaar. De Minister heeft ten aanzien van het politiekorps en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) een financierende en regisserende rol; de beheersverantwoordelijkheid voor die korpsen berust bij hem.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De inrichting van de politiefunctie is in de basis goed georganiseerd in Nederland, maar voor de toekomst zijn scherpere keuzes nodig met inachtneming van ontwikkelingen die de politiefunctie raken. Het kabinet werkt op basis van de ontwikkelagenda Politiefunctie opties uit voor meer focus van de politie op haar kerntaak, door samenwerking met publieke en private organisaties die beter toegerust zijn voor specifieke taken zoals administratieve verrichtingen in de asielketen en de aanpak van verwarde personen. In 2025 zullen de uitkomsten van het WODC-onderzoek inzake publiek-private samenwerking worden benut en zal de opbrengst van de verkenning van de boa-functie worden gebruikt om heldere keuzes te maken over de functie van de buitengewoon opsporingsambtenaar, inclusief het vraagstuk van toekenning van de geweldsbevoegdheid. Daarnaast wordt verwacht dat het nieuwe stelsel voor beroepsgerelateerde gezondheidsklachten (dienstongevallen en beroepsziekten waaronder PTSS) per 1 januari 2025 in werking treedt, met accent op preventie, re-integratie en herstel.

# data[].attributes.description
Zorgbreed beleid, kwaliteit, patiëntenrechten en onderzoek.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het scheppen van randvoorwaarden om het zorgstelsel verder te optimaliseren zodat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van de zorg voor de burger gewaarborgd blijft.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister bevordert de werking van het stelsel door partijen in staat te stellen hun rol te spelen en door belemmeringen weg te nemen die een goede werking van het stelsel in de weg staan. Daar waar publieke belangen in het geding zijn die niet voldoende door partijen in het stelsel behartigd kunnen worden, bevordert de minister dat deze belangen worden behartigd. De minister stimuleert onder meer een stevige positie van de cliënt, een logische beroepenstructuur, voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel, innovaties en digitaal vaardigheden, en een betrouwbaar informatiebeleid. De minister financiert patiëntenorganisaties, ZBO's, ZonMw-programma's, opleidingen en de zorg in Caribisch Nederland, en regisseert wet- en regelgeving gericht op de positie van de patiënt, lagere regeldruk en een duurzaam informatiestelsel.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor een nieuwe zorgsectorbrede regeling voor strategisch opleiden en ontwikkelen is besloten om SectorplanPlus te verlengen tot eind 2025, het Stagefonds te continueren en middelen voor opleiding in de medisch specialistische zorg via een nieuwe subsidieregeling beschikbaar te stellen. De bekostiging van de Basis Acute Zorg (BAZ) opleidingsmodules wordt per 1 januari 2025 via de modulaire bekostiging van ziekenhuisopleidingen mogelijk gemaakt. Voor structurele bekostiging van opleiden in de wijkverpleging (IOW) wordt per 2025 € 60 miljoen overgeheveld vanuit het premiekader naar de VWS-begroting. Voor 2025–2028 is in totaal € 1,7 miljoen beschikbaar voor onderzoek naar en activiteiten tegen de negatieve doorwerking van het slavernijverleden op gezondheid en welzijn. Op het gebied van gegevensuitwisseling wordt ingezet op de Nationale Visie en Strategie Gezondheidsinformatiestelsel, de doorontwikkeling van PGO's, Mijn Gezondheidsoverzicht en hergebruik van data; de Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz) treedt per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van voertuigen, wapensystemen en overig landmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van voertuigen, wapensystemen en overig landmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van vliegtuigen, helikopters en overig luchtmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen in en beheer van defensievastgoed, kazernes en terreinen.

# data[].attributes.description
Investeringen in en beheer van defensievastgoed, kazernes en terreinen.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van IT-systemen en digitale infrastructuur voor Defensie.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van IT-systemen en digitale infrastructuur voor Defensie.

# data[].attributes.description
Investeringen in kernenergie als CO2-arme bron van elektriciteitsopwekking.

# data[].attributes.description
Investeringen in kernenergie als CO2-arme bron van elektriciteitsopwekking.

# data[].attributes.description
Investeringen in energie-infrastructuur zoals netten voor elektriciteit en waterstof.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van vroege opschaling van innovatieve klimaatoplossingen naar marktrijpheid.

# data[].attributes.description
Subsidies voor verduurzaming van de industrie en reductie van industriële emissies.

# data[].attributes.description
Subsidies voor verduurzaming van de industrie en reductie van industriële emissies.

# data[].attributes.description
Subsidies voor verduurzaming van woningen en andere gebouwen.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Investeringen in kennisontwikkeling en onderwijs voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in onderzoek, ontwikkeling en innovatie voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in onderzoek, ontwikkeling en innovatie voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in fysieke en digitale infrastructuur voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in fysieke en digitale infrastructuur voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Inburgering van nieuwkomers en bevordering van integratie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Iedereen doet mee, het liefst via betaald werk. Dat is het maatschappelijk doel van de Wet inburgering (2021). De overheid faciliteert daarbij dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig zijn op het hoogst haalbare niveau en kennis hebben van de Nederlandse samenleving, normen en waarden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Staatssecretaris van JenV financiert gemeenten voor het invullen van de regierol bij inburgering, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor het programma Voorbereiding op de Inburgering, en een leenstelsel voor inburgeringsplichtige gezins- en overige migranten. De Staatssecretaris is in deze rollen verantwoordelijk voor de vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgeringsstelsel. Voor personen die vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werden (Wet inburgering 2013) ligt de uitvoering van het inburgeringsstelsel bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de uitvoering van de voorinburgering bij het COA; voor personen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig zijn geworden (Wet inburgering 2021) hebben gemeenten de regierol over de uitvoering van inburgering. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is eigenaar van DUO en de Minister van Asiel en Migratie is eigenaar van COA; gemeenten krijgen middelen voor uitvoeringskosten via het Gemeentefonds en middelen voor inburgeringsvoorzieningen via een specifieke uitkering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt het onderzoek naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021 (Wi2021) uitgevoerd. Dit onderzoek is onderdeel van de bestuurlijke afspraken die het Ministerie van SZW en de VNG eerder hebben gemaakt en brengt de kosten in beeld van gemeenten bij de uitvoering van de Wi2021 en in hoeverre de verstrekte middelen voldoende zijn om deze kosten te dekken. Daarnaast wordt de tussenevaluatie van de Wi2021 uitgevoerd, een synthese van alle deelonderzoeken die in het kader van het Monitoring- en Evaluatie Plan Wi2021 zijn uitgevoerd, die eerste inzichten geeft in de werking, doeltreffendheid en doelmatigheid van de Wi2021.

# data[].attributes.description
Zorgbreed beleid, kwaliteit, patiëntenrechten en onderzoek.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het scheppen van randvoorwaarden om het zorgstelsel verder te optimaliseren zodat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van de zorg voor de burger gewaarborgd blijft.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister bevordert de werking van het stelsel door partijen in staat te stellen hun rol te spelen en door belemmeringen weg te nemen die een goede werking van het stelsel in de weg staan. Daar waar publieke belangen in het geding zijn die niet voldoende door partijen in het stelsel behartigd kunnen worden, bevordert de minister dat deze belangen worden behartigd. De minister stimuleert onder meer een stevige positie van de cliënt, een logische beroepenstructuur, voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel, innovaties en digitaal vaardigheden, en een betrouwbaar informatiebeleid. De minister financiert patiëntenorganisaties, ZBO's, ZonMw-programma's, opleidingen en de zorg in Caribisch Nederland, en regisseert wet- en regelgeving gericht op de positie van de patiënt, lagere regeldruk en een duurzaam informatiestelsel.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor een nieuwe zorgsectorbrede regeling voor strategisch opleiden en ontwikkelen is besloten om SectorplanPlus te verlengen tot eind 2025, het Stagefonds te continueren en middelen voor opleiding in de medisch specialistische zorg via een nieuwe subsidieregeling beschikbaar te stellen. De bekostiging van de Basis Acute Zorg (BAZ) opleidingsmodules wordt per 1 januari 2025 via de modulaire bekostiging van ziekenhuisopleidingen mogelijk gemaakt. Voor structurele bekostiging van opleiden in de wijkverpleging (IOW) wordt per 2025 € 60 miljoen overgeheveld vanuit het premiekader naar de VWS-begroting. Voor 2025–2028 is in totaal € 1,7 miljoen beschikbaar voor onderzoek naar en activiteiten tegen de negatieve doorwerking van het slavernijverleden op gezondheid en welzijn. Op het gebied van gegevensuitwisseling wordt ingezet op de Nationale Visie en Strategie Gezondheidsinformatiestelsel, de doorontwikkeling van PGO's, Mijn Gezondheidsoverzicht en hergebruik van data; de Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz) treedt per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Werkgeversbeleid, arbeidsvoorwaarden en bedrijfsvoering voor het Rijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) streeft naar een overheid die betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is en haar maatschappelijke taken optimaal uitvoert. De minister draagt hieraan bij door randvoorwaarden te creëren voor het optimaal en duurzaam functioneren van overheidsorganisaties om voor het algemeen belang in dienst van de samenleving maatschappelijke resultaten te boeken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK heeft bij het streven naar een goed functionerende (Rijks)overheid vooral een regisserende rol: hij zorgt voor kennis over het functioneren van de overheid en stelt kaders vast die hij monitort en evalueert, en heeft coördinerende bevoegdheden voor de organisatie en bedrijfsvoering van het Rijk. De reikwijdte van deze rol verschilt per onderwerp en kan zich uitstrekken over de gehele publieke sector (zoals bij overheidspensioenen en de normering van topinkomens), de gehele overheid (bijvoorbeeld rechtspositie en arbeidsvoorwaarden van ambtenaren) of de Rijksdienst. De minister stimuleert professioneel werkgeverschap, financiert samenwerking met werkgevers en werknemers, regisseert het stelsel van arbeidsvoorwaarden, huisvesting, inkoop, ICT en informatiehuishouding, en voert taken uit zoals rijksbrede arbeidsmarktcommunicatie, generieke shared services, Masterplannen rijkskantoorhuisvesting en het uitvoeren van pensioenregelingen van ambtenaren uit de voormalige overzeese gebiedsdelen.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Geheime uitgaven (inhoud niet openbaar toegankelijk).

# data[].attributes.description
Geheime uitgaven (inhoud niet openbaar toegankelijk).

# data[].attributes.description
Internationaal onderwijsbeleid, Nederlands onderwijs in het buitenland en uitwisselingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties van scholieren en studenten, docenten, de creatieve sector en wetenschappers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk enerzijds op het ondersteunen van instellingen waarvoor internationale samenwerking noodzakelijk is voor het op peil houden van de hoge kwaliteit, en anderzijds op het aantrekken van talent voor de Nederlandse kenniseconomie en tekortsectoren. Vanwege veranderende wereldwijde machtsverhoudingen zet het kabinet in op strategische partnerschappen binnen en buiten de EU, met oog voor risico's. Daartoe zorgt de minister vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden binnen de Europese Unie en multilaterale kaders als de Raad van Europa, de OESO en UNESCO, en via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, fondsen, beurzen en financiering van faciliterende en uitvoerende instanties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste conclusies op het terrein van internationaal beleid worden beschreven in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming voor onderwijsbijdrage en schoolkosten aan bepaalde groepen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan een lerarenopleiding de financiele mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenopleiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage, een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in de schoolkosten en een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in het les- of cursusgeld.

# data[].attributes.description
Bekostiging van de publieke omroep en mediabeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de bevolking.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur; wat we zien, horen en lezen beinvloedt ons beeld van de wereld en onze opvattingen. Daarom borgt de minister vier publieke belangen in het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. Verder borgt de minister de vitaliteit van het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving; de minister financiert de landelijke en regionale publieke omroep en sluit prestatieovereenkomsten op basis van de concessiebeleidsplannen, stimuleert Nederlandse culturele producties, onafhankelijke journalistiek, persvrijheid en mediawijsheid, en is verantwoordelijk voor wetgeving over de publieke omroep, commerciele media en omroepdistributie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste politieke prioriteiten op het gebied van Media worden beschreven in onderdeel 2.1 van de begroting (beleidsprioriteiten) en in het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.description
Reservering voor loon- en prijsbijstellingen en onvoorziene uitgaven op de OCW-begroting.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overschrijdende middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het betreft loonbijstelling, prijsbijstelling en onvoorzien. Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Bestuursstaf, bestaande uit het Directoraat-Generaal Beleid, Ressort PSG, de Defensiestaf, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de bijzondere organisatie eenheden, draagt zorg voor de sturing van, het beleid voor en het toezicht op Defensie. De Bestuursstaf adviseert en ondersteunt ook de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. De uitgaven die daarmee gemoeid zijn, zijn vooral salarissen voor burger- en militair personeel, persoonsgebonden uitgaven, externe inhuur en overige exploitatie. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden (budgettair vallend onder het kerndepartement, aansturing door CDS) gereed gesteld. De bijzondere organisatie eenheden van de Bestuursstaf bestaan onder meer uit de Inspecteur-Generaal van de Krijgsmacht, de Inspecteur-Generaal Veiligheid (hoofd van de Inspectie Veiligheid Defensie), de Militaire Luchtvaart Autoriteit, de Inspectie Militaire Gezondheidszorg, de Centrale Organisatie Integriteit Defensie, Diensten Geestelijke Verzorging en het Militair Huis van de Koning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Artikel 10 is een niet-beleidsartikel: het kerndepartement draagt zorg voor de sturing, het beleid en het toezicht op Defensie en adviseert en ondersteunt de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. Onder dit artikel vallen de apparaatsuitgaven voor onder meer de Bestuursstaf, de MIVD en bijzondere organisatie eenheden, alsmede de uitkeringen voor militaire pensioenen, AOW-gat compensatie, Uitkering Gewezen Militairen en overige sociale zekerheidsregelingen voor voormalig defensiepersoneel.

# data[].attributes.description
Geheime uitgaven (inhoud niet openbaar toegankelijk).

# data[].attributes.description
Bekostiging van hogescholen en het hoger beroepsonderwijs.

# data[].attributes.description
Bekostiging van hogescholen en het hoger beroepsonderwijs.

# data[].attributes.description
Bekostiging van universiteiten en het wetenschappelijk onderwijs.

# data[].attributes.description
Bekostiging van universiteiten en het wetenschappelijk onderwijs.

# data[].attributes.description
Materieelverwerving en IT-ondersteuning voor de krijgsmacht via het Commando Materieel en IT.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Commando Materieel en IT (COMMIT) draagt zorg voor de verwerving van modern, robuust en kwalitatief hoogwaardig en inzetbaar materieel en de beschikbaarstelling van IT-middelen, brandstof, munitie, kleding en uitrusting aan de defensieonderdelen. COMMIT vergroot de impact van de ondersteuning door een integrale en innovatieve aanpak van materieel- en IT-projecten, (wapen)systeemlogistiek en ketenlogistiek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de aanschaf en de instandhouding van materieel en de afstoting van overtollig materieel van de krijgsmacht. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden van COMMIT gereed gesteld. De functie van National Armaments Director is belegd bij het COMMIT; uit hoofde hiervan ontwikkelt en versterkt het COMMIT de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel (NAVO, EU, multinationaal en bilateraal).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het COMMIT ondersteunt bij het bereiken van de drie effecten uit de beleidsagenda: verhogen van de gereedheid en inzetbaarheid, versterking van de gevechtskracht en een verbeterde wendbaarheid van de organisatie. De nadere uitwerking, inclusief gemaakte keuzes gericht op meer Europese samenhang met als gevolg schaalvoordelen en toegenomen interoperabiliteit, is opgenomen in de Defensienota 2022; voor het COMMIT betekent dit onder andere ondersteuning van de transitie naar een informatiegestuurde en technologisch hoogwaardige krijgsmacht, het vergroten van de voorraden (bijvoorbeeld munitie, kleding en uitrusting) en diverse verbeteringen op het gebied van projectvoering, inkoop en afstoting van defensiematerieel en personele en logistieke ondersteuning. In 2025 blijft de nadruk liggen op de structurele personele groei van de organisatie, die nodig is om de opdrachten uit de Defensienota 2022 te kunnen uitvoeren; de opdrachten met het bijbehorende budget zijn opgenomen in het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Onder de vlag van National Armaments Director ontwikkelt en versterkt het COMMIT ook de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel, en specifiek op het gebied van duurzaamheid levert het COMMIT een bijdrage door in toenemende mate biologische of synthetische brandstof te leveren.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft ernaar om weggebruikers zo veilig, betrouwbaar en duurzaam mogelijk van A naar B te laten reizen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het beleid inzake wegen en verkeersveiligheid, en zorgt via (toezicht op) wet- en regelgeving, aansturing van RWS in het beheer van het hoofdwegennet en afspraken met medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik daarvan. De Minister stimuleert specifieke onderwerpen zoals de Investeringsimpuls verkeersveiligheid en reductie van CO2-uitstoot van het wegverkeer via bekostiging, subsidies, overleg en voorlichting. De Minister is verantwoordelijk voor besluitvorming over en uitvoering van instandhouding en netwerkontwikkeling van het hoofdwegennet; instandhouding wordt op basis van een 8-jarige programmering in opdracht gegeven aan RWS en aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd met bijdragen uit het Mobiliteitsfonds. De ILT houdt toezicht op de naleving van de normeisen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op grond van de Klimaatwet dient de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 met 55 procent te zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990. Daarnaast geldt op basis van de Europese Energie-efficiëntie richtlijn dat de lidstaten hun gezamenlijk finaal en primair energieverbruik met 11,7 procent moeten verminderen ten opzichte van het EU-referentiescenario uit 2020; voor Nederland leidt dit tot een finaal energieverbruik van maximaal 1609 PJ en een primair energieverbruik van maximaal 1935 PJ in 2030. Het PBL publiceert jaarlijks de Klimaat- en Energieverkenning met een prognose voor het behalen van deze doelen. Dit kan aanleiding geven tot intensivering van het beleid, waarbij de minister van Klimaat en Groene Groei een coördinerende rol heeft; omdat mobiliteit bijdraagt aan de wettelijke doelen kunnen eventuele intensiveringen van invloed zijn op het mobiliteitsbeleid.

# data[].attributes.description
Beleid en concessies voor openbaar vervoer, trein en spoorvervoer.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een veilig, betrouwbaar en aantrekkelijk spoor- en ov-systeem voor reizigers en goederenvervoerders/verladers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het beleid inzake openbaar vervoer per trein, bus, tram, metro, taxi en waddenveren en voor het toezicht op de uitvoering van wet- en regelgeving; de regierol wordt ingevuld via regelgeving en afspraken over benutting van de ov-infrastructuur, ordening van de ov-markt, sociale veiligheid, toegankelijkheid, ov-chipkaart, taxivervoer en ov-data, en via de Beleidsimpuls railveiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van sterke verbindingen, voorspelbare reistijden en goede bereikbaarheid; hij zorgt voor de hoofdrailnetconcessie, de concessie voor de Waddenveren, en voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van railinfrastructuur door ProRail onder aansturing van IenW. Verder neemt de Minister de besluitvorming over investeringen in de hoofdspoorweginfrastructuur, de invoering van ERTMS en bijdragen aan gedecentraliseerd OV en Beter Benutten Decentraal Spoor voor zijn rekening. De ILT houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2023 is de nieuwe Hoofdrailnet-concessie aan NS gegund voor de periode 2025 tot eind 2033; na de gunning is de implementatiefase gestart en vanaf 1 januari 2025 begint de effectieve beheerfase, gericht op een goed vervoerproduct, drempelloos deur-tot-deur reizen, optimale benutting van publieke investeringen en een verbeterde sturings- en verantwoordingsrelatie. Voor open toegang op het spoor worden in 2025 aanvullende sturings- en reguleringsinstrumenten uitgewerkt om publieke belangen van het treinvervoer te blijven borgen wanneer concessiesturing op een beperkter aandeel van toepassing is. Daarnaast worden stappen gezet om in 2026 te komen tot een besluit over de marktordening op het spoor na afloop van de NS-hoofdrailnetconcessie in 2033, waarbij wordt toegewerkt naar keuzeopties die bijdragen aan de Mobiliteitsvisie 2050 en het Toekomstbeeld OV. In lijn met de motie Stoffer c.s. wordt toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de rijksinfrastructuur met een stabiele langdurige programmering en een afgesproken basiskwaliteitsniveau.

# data[].attributes.description
Beleid om luchtverontreiniging en geluidshinder terug te dringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een duurzame en gezonde leefomgeving, door hinder vanwege geluid en trillingen te voorkomen of te beperken, de luchtkwaliteit te verbeteren en ammoniak-, geur- en fijnstofemissies uit stallen te verminderen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In lijn met de Europese zero pollution ambitie voor 2050 stelt het kabinet zich ten doel dat verontreiniging is teruggebracht tot een niveau dat niet schadelijk is voor mens en milieu; via het Schone Lucht Akkoord wordt in samenwerking met 114 decentrale overheden gewerkt aan minimaal 50 procent gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016, en voor geluid wordt uitvoering gegeven aan het programma SWUNG onder de Omgevingswet. De Minister is verantwoordelijk voor de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in het Europese luchtkwaliteits- en geluidbeleid en coördineert de inzet bij de vaststelling van grenswaarden en emissieplafonds, die vervolgens in Nederlandse wet- en regelgeving worden geïmplementeerd. Specifiek is de Minister verantwoordelijk voor regelgeving op het gebied van emissies van ammoniak, fijnstof en geur uit stallen, en ondersteunt gemeenten en provincies bij toezicht en vergunningverlening. De ILT houdt toezicht op en handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het terugdringen van geurhinder zet IenW zich in op herziening van de regelgeving voor geurhinder en veehouderij en op onderzoek naar een andere manier van geur meten, terwijl samen met LVVN invulling wordt gegeven aan vernieuwing van het stelsel van stalbeoordeling op basis van aanbevelingen van Wageningen University & Research. In 2025 wordt gewerkt aan de implementatie van de herziene richtlijn Industriële emissies en de herziene richtlijn luchtkwaliteit. Specifiek voor het terugdringen van gezondheidsrisicos voor omwonenden rond industrie wordt de actieagenda Industrie en omwonenden uitgevoerd.

# data[].attributes.description
Zorgbreed beleid, kwaliteit, patiëntenrechten en onderzoek.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het scheppen van randvoorwaarden om het zorgstelsel verder te optimaliseren zodat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van de zorg voor de burger gewaarborgd blijft.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister bevordert de werking van het stelsel door partijen in staat te stellen hun rol te spelen en door belemmeringen weg te nemen die een goede werking van het stelsel in de weg staan. Daar waar publieke belangen in het geding zijn die niet voldoende door partijen in het stelsel behartigd kunnen worden, bevordert de minister dat deze belangen worden behartigd. De minister stimuleert onder meer een stevige positie van de cliënt, een logische beroepenstructuur, voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel, innovaties en digitaal vaardigheden, en een betrouwbaar informatiebeleid. De minister financiert patiëntenorganisaties, ZBO's, ZonMw-programma's, opleidingen en de zorg in Caribisch Nederland, en regisseert wet- en regelgeving gericht op de positie van de patiënt, lagere regeldruk en een duurzaam informatiestelsel.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor een nieuwe zorgsectorbrede regeling voor strategisch opleiden en ontwikkelen is besloten om SectorplanPlus te verlengen tot eind 2025, het Stagefonds te continueren en middelen voor opleiding in de medisch specialistische zorg via een nieuwe subsidieregeling beschikbaar te stellen. De bekostiging van de Basis Acute Zorg (BAZ) opleidingsmodules wordt per 1 januari 2025 via de modulaire bekostiging van ziekenhuisopleidingen mogelijk gemaakt. Voor structurele bekostiging van opleiden in de wijkverpleging (IOW) wordt per 2025 € 60 miljoen overgeheveld vanuit het premiekader naar de VWS-begroting. Voor 2025–2028 is in totaal € 1,7 miljoen beschikbaar voor onderzoek naar en activiteiten tegen de negatieve doorwerking van het slavernijverleden op gezondheid en welzijn. Op het gebied van gegevensuitwisseling wordt ingezet op de Nationale Visie en Strategie Gezondheidsinformatiestelsel, de doorontwikkeling van PGO's, Mijn Gezondheidsoverzicht en hergebruik van data; de Wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz) treedt per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek krijgsmachtdeel toe te rekenen defensie-uitgaven.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek krijgsmachtdeel toe te rekenen defensie-uitgaven.

# data[].attributes.description
Geheime uitgaven (inhoud niet openbaar toegankelijk).

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Brede doeluitkering aan vervoerregio's voor regionaal verkeer en vervoer.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van maatwerkoplossingen voor verkeers- en vervoersvraagstukken door de twee krachtens artikel 20, derde lid, van de Wet personenvervoer 2000 aangewezen openbare lichamen die verkeer- en vervoerstaken verrichten, te weten de Vervoerregio Amsterdam en het samenwerkingsverband van gemeenten in de zuidelijke Randstad, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is systeemverantwoordelijk voor de bijdrage aan de Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU), die het mogelijk maakt dat in de gebieden waar de vervoerregios actief zijn maatwerkoplossingen kunnen worden geboden voor verkeers- en vervoervraagstukken. Dit artikel hangt samen met artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid en artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor, waarin het bredere beleidsveld wordt geschetst.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de bijdragen aan het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds verantwoord.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Zaken die op het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds worden verantwoord zijn terug te vinden in de verschillende beleidsartikelen op deze begroting. Voor de beleidswijzigingen wordt verwezen naar de betreffende beleidsartikelen.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Dit artikel is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent dat er geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 99 worden gedaan. Het artikel dient als tussenstation voor de overboeking van middelen naar de andere artikelen op de IenW-begroting, zoals loon- en prijsbijstelling.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor energievoorziening, energiebesparing en klimaat (historisch artikel).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Klimaat en Groene Groei. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 31 van de begroting van KGG en worden daar toegelicht. In de begroting 2025 van EZ is dit artikel daarmee materieel niet meer actief; alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024 worden nog verantwoord.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een doelmatige energievoorziening en beperking van klimaatverandering is per 2025 belegd bij de Minister van Klimaat en Groene Groei. Voor de toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 31 van de KGG-begroting. EZ blijft betrokken voor zover uitvoering via gedeelde diensten en personeel van het kerndepartement loopt, maar voert op dit artikel geen nieuw beleid meer uit in 2025.

# data[].attributes.description
Beleid voor land- en tuinbouw, verduurzaming en voedselzekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een weerbaar, veerkrachtig en veilig functionerend land- en tuinbouw- en voedselsysteem, dat internationaal concurrerend is, met aandacht voor dierenwelzijn, waarbinnen zorgvuldig wordt omgegaan met natuurlijke hulpbronnen en waar opbrengsten en reststromen zo efficiënt en hoogwaardig mogelijk worden (her)benut.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het zorgdragen voor een in ecologisch, maatschappelijk en economisch opzicht verantwoord functionerende land- en tuinbouw en voedselsector. Hiertoe stelt de Minister regels op en creëert hij voorwaarden die het mogelijk maken om vermijdbaar verbruik van grondstoffen terug te dringen en om de natuurlijke leefomgeving en de natuurlijke hulpbronnen (waaronder dierenwelzijn) te verbeteren. De Minister stimuleert onder meer versterking van de sociaaleconomische positie van agrarische ondernemers, verduurzaming van de (dierlijke) productie, verbetering van dierenwelzijn, kringlooplandbouw en geïntegreerde gewasbescherming. Als regisseur borgt de Minister voedselveiligheid en stelt regelgeving op voor dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, gewasbescherming, biologische landbouw en voedselveiligheid, en voert regie op de nationale inzet in EU-verband.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord (HLA) volgen een apparaatstaakstelling (structureel 2,5% op zbo-bijdragen), een subsidietaakstelling van structureel € 29 mln. (in 2025 € 40,6 mln., onder meer op Lbv-plus, Lbv en mestbeleid) en een non-ODA verlaging van € 0,6 mln. in 2025. In 2025 worden korte termijn maatregelen voor de mestmarkt ingezet, waaronder een subsidieregeling mestverwerking en het voerspoor, en starten pilots/ketendeals voor een dierwaardige veehouderij. Medio 2025 worden in AMvB's gedragsbehoeften en ingrepen voor melkvee, kalveren, varkens en pluimvee vastgelegd, inclusief eisen voor houderijsystemen per 2040. In het kader van het intensiveringsplan preventie vogelgriep wordt gewerkt aan een pilot vaccinatie op legbedrijven. Tevens blijven de Lbv/Lbv-plus uitbetalingen doorlopen en opent in 2025 de landelijke verplaatsingsregeling voor veehouders met piekbelasting (Lvvp).

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 50 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van LVVN. Het omvat alle personele en materiële uitgaven voor het kerndepartement, inclusief het aan LVVN toegerekende deel van de dienstonderdelen die gezamenlijk met het Ministerie van EZ/KGG worden gedeeld, zoals de directie Bedrijfsvoering en de directie Wetgeving en Juridische Zaken. De Crisisorganisatie vormt hierop een uitzondering en valt onder LVVN.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van LVVN is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en het apparaat van het kerndepartement. De kosten van de gezamenlijke onderdelen met EZ/KGG worden volgens een verdeelsleutel aan de begrotingen van beide ministeries toebedeeld, waarbij overschrijdingen, meevallers en taakstellingen bij deze onderdelen door beide departementen gezamenlijk worden gedragen. De ontvangsten bestaan onder andere uit ontvangsten voor detacheringen en doorbelaste kosten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord wordt grotendeels op artikel 50 ingevuld, waar het budget structureel met circa € 26,7 mln. wordt verlaagd. In 2025 gaat het om een verlaging van circa € 8,0 mln. De budgetten voor personele en materiële uitgaven worden naar rato verlaagd, in lijn met de voorziene krimp van de organisatie. De ontvangsten worden structureel verlaagd, omdat lagere ontvangsten uit detacheringen worden verwacht.

# data[].attributes.description
Overboeking naar het Nationaal Groeifonds voor investeringen in verdienvermogen.

# data[].attributes.description
Overboeking naar het Nationaal Groeifonds voor investeringen in verdienvermogen.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Uitkeringen bij ziekte en verlofregelingen zoals Ziektewet en WAZO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van ziekte en stimuleert hen het werk te hervatten. Tevens beschermt zij werknemers tegen de financiële gevolgen van zwangerschap en bevalling en biedt tegemoetkoming bij verlof wegens geboorte, adoptie, pleegzorg of ouderschapsverlof. Wie ziek wordt zonder loonbetalingsverplichting van de werkgever kan voor een periode van twee jaar een beroep doen op de Ziektewet (ZW). Op grond van de Wet arbeid en zorg (WAZO) bestaat recht op uitkering bij zwangerschap, bevalling, adoptie, pleegzorg, aanvullend geboorteverlof en betaald ouderschapsverlof. In Caribisch Nederland biedt de Ziekteverzekering (ZV) een uitkering bij loonderving. Slachtoffers van stoffengerelateerde beroepsziekten kunnen een eenmalige tegemoetkoming ontvangen via de regeling TSB; slachtoffers van asbestgerelateerde ziekten via de regeling TAS.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en tegemoetkomingen; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV en de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De sterke stijging van het wettelijk minimumloon in Caribisch Nederland wordt door werkgevers gedragen; in 2025 wordt de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd met een verlaging van 1,6 procentpunt. Binnen dat pakket wordt de premie Ziekteverzekering met 0,6 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,7%. De Wijzigingswet SZW-wetten BES 2024, die het verlofstelsel in Caribisch Nederland uitbreidt, treedt afhankelijk van de parlementaire doorlooptijd op zijn vroegst per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming aan ouders via kinderbijslag (AKW) en kindgebonden budget.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of verzorgers voor de kosten van kinderen. Via de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de kinderbijslagvoorziening BES (Caribisch Nederland) wordt een tegemoetkoming geboden voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen. Gezinnen in Europees Nederland met een laag of middeninkomen komen daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op grond van de Wet op het kindgebonden budget (WKB).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de tegemoetkoming op grond van de AKW, WKB en kinderbijslagvoorziening BES, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van de AKW door de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Dienst Toeslagen voert de WKB uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering van de WKB.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Conform het hoofdlijnenakkoord reserveert het kabinet structureel vanaf 1 januari 2025 circa € 300 miljoen voor een intensivering van het kindgebonden budget: het kindbedrag wordt structureel verhoogd en door een hoger inkomensafbouwpercentage wordt de regeling meer gericht op lage en middeninkomens, om (kinder-)armoede te bestrijden. Per 1 januari 2025 wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost; deze maatregel wordt gedekt door een verlaging van de maximale kindbedragen met € 5,28 op jaarbasis (prijspeil 2024). Vanaf 1 januari 2026 worden mensen met een noodgedwongen elders verblijvende partner (detentie, vlucht, vermissing) als alleenstaanden behandeld, inclusief recht op de ALO-kop, en wordt het recht op kindgebonden budget niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bij intrekking van de verblijfstitel of van het recht op kinderbijslag. In Caribisch Nederland wordt de dubbele kinderbijslag intensieve zorg beoogd in te voeren per 1 juli 2025 en vervalt de uitsluiting van samenloop van kinderbijslag BES met studiefinanciering.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 96 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De totale begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen in 2025 € 599,6 miljoen, waarvan € 488,5 miljoen personele uitgaven en € 111,1 miljoen materiële uitgaven. In het verloop van de uitgaven voor eigen personeel zijn de uitvoeringskosten van SZW zichtbaar voor subsidieregelingen; deze werkzaamheden nemen in de loop van de jaren af. Ook de in het hoofdlijnenakkoord opgenomen taakstelling op het apparaat van de rijksoverheid is zichtbaar: voor SZW gaat het om € 23 miljoen in 2025 oplopend tot € 99 miljoen in 2029. De ontvangsten hebben voor het grootste deel betrekking op de facturering door de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO). De effecten van de in het hoofdlijnenakkoord afgesproken herverkaveling van het beleidsterrein Inburgering naar het Ministerie van JenV worden op een later moment verwerkt.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel wordt ingegaan op de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van VWS, inclusief de apparaatsuitgaven voor inspecties, het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en raden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van het kerndepartement en de daarbij horende personele en materiële uitgaven, waaronder eigen personeel, externe inhuur, ICT, bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) en overige materiële uitgaven. Ook de apparaatsuitgaven van onder het ministerie ressorterende inspecties en planbureaus worden via dit artikel verantwoord.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Dit niet-beleidsartikel heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstellingen naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op dit artikel geplaatst die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegedeeld.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister gebruikt dit artikel om nog niet toebedeelde middelen, taakstellingen en loon- en prijsbijstellingen administratief te parkeren totdat deze bij nota van wijziging of suppletoire begroting aan de betreffende beleidsartikelen worden toegedeeld.

# data[].attributes.description
Uitkeringen en ondersteuning voor jonggehandicapten op grond van de Wajong.

# data[].attributes.description
Uitkeringen en ondersteuning voor jonggehandicapten op grond van de Wajong.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Kinderen in Nederland groeien gezond en veilig op.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Ouders/verzorgers zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen; als ouders dat niet of niet alleen kunnen, is er een taak voor de overheid om jeugdigen met hulp op maat naar een zelfstandige toekomst te leiden. Met de Jeugdwet (2015) zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de uitvoering; de ministers van VWS en JenV zijn verantwoordelijk voor het gedecentraliseerde stelsel en het wettelijk kader. De minister regisseert het wettelijk kader, financiert gemeenten via het gemeentefonds en uitkeringen, en stimuleert samenwerking binnen de Rijksoverheid en met partijen aan het voorkomen van jeugdzorg en aan tijdige, passende hulp voor de meest kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Hervormingsagenda Jeugd wordt verder geïmplementeerd, met als doel tijdige en passende jeugdhulp voor jeugdigen die dit écht nodig hebben; hieraan is een structurele besparingsopgave van € 1 miljard (vanaf 2027) gekoppeld. In 2025 wordt ingezet op de doorontwikkeling van stevige lokale teams, wordt een regeling frictiekosten voor de transformatie van de gesloten jeugdhulp opengesteld (circa € 180 miljoen), wordt lagere regelgeving bij de Tweede Kamer ingediend voor de verplichte regionale samenwerking, en gaat het wetsvoorstel voor aanscherping van de jeugdhulpplicht in consultatie. Om uithuisplaatsingen en andere beschermingsmaatregelen te voorkomen wordt met VNG en partners gewerkt aan vereenvoudiging en verbetering van het stelsel van jeugd- en gezinsbescherming en aan versterking van de rechtsbescherming van ouders en kinderen. Daarnaast werken VWS, OCW, SZW, JenV en BZK aan een integrale, interdepartementale aanpak voor gezinnen met kinderen van 0–27 jaar, met aanvankelijk focus op de impact van armoede op de ontwikkeling van kinderen.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel worden de departementsbrede uitgaven vermeld die niet zinvol kunnen worden toegerekend aan een beleidsartikel. Het artikel omvat onder meer internationale samenwerking, de verzameluitkering, eigenaarsbijdragen aan agentschappen (met name het RIVM) en de begrotingsreserve voor de achterborg van WFZ-garanties. De volksgezondheid in Nederland wordt nadrukkelijk beïnvloed door ontwikkelingen buiten onze landsgrenzen, en Nederland werkt via VWS samen met internationale partners zoals de EU, WHO, VN, NAVO, G20, Raad van Europa en OESO, en in bilaterale relaties.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister draagt bij aan de internationale samenwerking op het gebied van volksgezondheid, welzijn en sport en vertegenwoordigt Nederland bij de relevante multilaterale organisaties. Daarnaast is de minister als eigenaar verantwoordelijk voor de eigenaarsbijdragen aan agentschappen zoals het RIVM, waaronder middelen voor het Strategisch Programma RIVM (SPR). Ook wordt via dit artikel een begrotingsreserve aangehouden voor eventuele schade in het kader van de achterborg van het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de internationale samenwerking op het gebied van pandemische paraatheid, infectieziektenbeleid, strategische afhankelijkheden (onder meer geneesmiddelentekorten) en de impact van klimaatverandering op gezondheid voortgezet en geïntensiveerd, met prioriteit voor samenwerking binnen de EU, WHO en NAVO en met prioritaire landen als de VS, India, China, Duitsland en het VK. Voor het RIVM is in 2025 € 20,2 miljoen extra aan dit artikel toegevoegd in verband met de kosten van de verhuizing. De jaarlijkse storting in de begrotingsreserve voor de WFZ-achterborg bedraagt € 5 miljoen.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met steun voor degenen die dat nodig hebben.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig mogelijk maken van de woningmarkt lukt alleen door veel samen te werken en alle belangen af te wegen: als Rijksoverheid, met provincies, gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, investeerders, projectontwikkelaars, bouwers, makelaars en vele anderen. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) jaagt die samenwerking aan, door zoveel mogelijk belemmeringen weg te nemen, perspectief te bieden in wetten en regels en door het bewaken van de kwaliteit en duurzaamheid van bouwen en wonen. De minister is onder meer verantwoordelijk voor beleid en regelgeving rond de Wet op de huurtoeslag, huur(prijs)regulering, maatregelen op de koopwoningmarkt, het stelsel van woningcorporaties (Woningwet) en het kapitaalmarktbeleid (NHG, WSW), en voor een adequate uitvoering van laagdrempelige huurgeschillenbeslechting via de Huurcommissie. Daarnaast stimuleert de minister de leefsituatie in kwetsbare gebieden via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is structureel 500 miljoen euro extra voor de huurtoeslag beschikbaar gemaakt, waarmee de kwaliteitskortingspercentages en huishoudtypes worden geharmoniseerd, een lineaire inkomensafhankelijke afbouw wordt ingevoerd en per 2026 de eigen bijdrage met 11,58 euro per maand wordt verlaagd. Voor de woningbouw is tot en met 2029 in totaal 5 miljard euro beschikbaar gesteld met als doel 100.000 woningen per jaar; hiervoor wordt onder meer de realisatiestimulans ontwikkeld die betaalbare koop-, sociale huur- en middenhuurwoningen ondersteunt en die via de regionale woondeals vanaf 2025 wordt ingezet. De investeringsbereidheid in huurwoningen wordt vergroot door verlaging van het algemeen tarief van de overdrachtsbelasting voor beleggers naar 8% per 1 januari 2026. Ook blijft het Rijk actief sturen op grootschalige woningbouwgebieden en kwetsbare gebieden met woningbouwpotentie, en worden middelen vrijgemaakt voor complexe gebiedsontwikkelingen, opschalen van industriële woningbouw en het wegnemen van belemmeringen, waaronder het schrappen van nationale koppen op Europees beleid.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor verduurzaming, energiebesparing en beperking van de klimaatverandering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleidsartikel 31 heeft doelstellingen in het kader van het klimaat- en energiebeleid. Het kabinet zet in op een draagbaar, haalbaar en uitvoerbaar klimaatbeleid. Voor het klimaatbeleid, ook in internationaal verband, betreft dit de bijdrage aan het realiseren van de doelen van de klimaatovereenkomst van Parijs en, op basis van de Europese en Nederlandse Klimaatwet, het realiseren van een netto-reductie van broeikasgassen in 2030 van ten minste 55% ten opzichte van 1990 en klimaatneutraliteit in 2050. In het kader van het energiebeleid werkt het kabinet toe naar een CO2-arme energievoorziening die veilig, betrouwbaar, betaalbaar en schoon is, waarbij economische kansen worden verzilverd en de energie-infrastructuur evenwichtig in het ruimtelijk beleid is geïntegreerd. Daarnaast zet het kabinet in op meer eigen duurzame energieproductie om de afhankelijkheid van minder betrouwbare regimes te verkleinen. KGG vervult tevens een aanjagende, coördinerende en ondersteunende rol voor de verduurzaming van de industrie en het mkb.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Klimaat en Groene Groei is op basis van de Klimaatwet verantwoordelijk voor het nationale klimaatbeleid en voor de inhoudelijke lijn van de Nederlandse inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale klimaatbeleid. Op grond van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Warmtewet en de Mijnbouwwet is de minister verantwoordelijk voor het energiebeleid, waaronder het regisseren van de energie-infrastructuur, de uitrol van windenergie op zee, de afwikkeling van de gaswinning uit het Groningenveld en het beheer van het Klimaatfonds. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het faciliteren van de transitie naar een duurzame en concurrerende industrie, met een regisserende rol via het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) en een stimulerende rol via advies, subsidies en inzet op circulair ondernemen in samenwerking met IenW.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken € 1,2 mld te bezuinigen op Klimaatfondsmiddelen voor groene waterstof en batterijen en de beschikbare middelen voor kernenergie te verhogen met € 9,5 mld; dit is verwerkt in het Meerjarenprogramma 2025. Het kabinet-Schoof zet in op de bouw van twee extra kerncentrales naast de reeds voorziene twee, op het openhouden van Kerncentrale Borssele na 2033 via wijziging van de Kernenergiewet, en op versnelling van Small Modular Reactors. Begin 2025 wordt het tweede Klimaatplan aan de Tweede Kamer aangeboden en wordt het Nationaal Programma Energiebesparing voortgezet. Het wetsvoorstel Energiewet, dat de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet vervangt, is door de Tweede Kamer aangenomen en treedt afhankelijk van behandeling in de Eerste Kamer zo spoedig mogelijk in werking. Voor verduurzaming van de industrie is bij de voorjaarsbesluitvorming circa € 717 mln extra vrijgemaakt (onder meer voor maatwerkaanpak en DEI+) en wordt de CO2-heffing vanaf 2028 verhoogd; daarnaast wordt de salderingsregeling per 2027 beëindigd en wordt gewerkt aan aanpassing van de Mijnbouwwet en een Programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.description
Beleid voor bodem, ondergrond en bodemsanering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen voor schone, veilige en vitale bodem en ondergrond door in te zetten op duurzaam beheer en regeneratief gebruik ervan in relatie tot klimaatverandering en de toenemende druk op de ruimte vanuit onder meer milieu, wonen, energie en economie. En het tot stand brengen van een betrouwbare en betaalbare drink- en afvalwatervoorziening in Europees en Caribisch Nederland. Onder het beheer en gebruik van het water-bodemsysteem vallen vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater, bodemdaling, kabels en leidingen en bodemenergie, die worden aangepakt in samenhang met maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie en winning van bouwgrondstoffen en met de structurerende keuzes van Water en Bodem Sturend.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW heeft voor Bodem en Ondergrond een systeem- en stelselverantwoordelijkheid en is daarbij verantwoordelijk voor het systeem van wet- en regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en water. Daarnaast stimuleert het Rijk investeringen in de kwaliteit van bodem en ondergrond, onder meer via de uitvoeringsprogrammas van de bestuurlijke afspraken bodem, efficiënte bescherming van drinkwaterbronnen en het programma Versterking bodemstelsel. Het Rijk draagt financieel bij aan bodemsanering door bevoegde overheden en bedrijven, subsidieert drinkwatertarieven op Caribisch Nederland en investeert in drinkwatervoorziening op Bonaire en Sint Eustatius en de rioolwaterzuiveringsinstallatie op Bonaire. De ILT houdt toezicht op naleving van wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater, aangekondigd in de NOVI, wordt in samenwerking met betrokken departementen en decentrale overheden uitgewerkt en bouwt voort op de structurerende keuzes uit Water en Bodem Sturend en op de bestuurlijke afspraken bodem 2022-2030. In de brief Water en Bodem Sturend is geconstateerd dat essentiële bodemfuncties onder druk staan; het bodembeleid gaat daarmee een nieuwe fase in waarin de vitaliteit van de bodem uitgangspunt is, mede tegen de achtergrond van de Europese Bodemstrategie 2030 en een daaruit volgende bodemrichtlijn. De komende jaren wordt gewerkt aan de herijking van de bodemregelgeving om tot een solide toekomstbestendig bodemstelsel te komen; in 2025 wordt een voorstel tot wijziging regelgeving opgeleverd en start fase 2 van het project, waarin nieuw beleid rond vitale bodems en water en bodem sturend wordt verankerd.

# data[].attributes.description
Vrije uitkering aan de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba voor hun algemene taken.

# data[].attributes.description
Vrije uitkering aan de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba voor hun algemene taken.

# data[].attributes.description
Vrije uitkering aan de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba voor hun algemene taken.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.description
Beheer en ontwikkeling van rijksvastgoed door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.description
Beheer en ontwikkeling van rijksvastgoed door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.description
Beheer en ontwikkeling van rijksvastgoed door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.description
Bescherming van de nationale veiligheid via de AIVD en aanverwante taken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) beschermt de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde. Dit doet de AIVD door tijdig dreigingen, internationale politieke ontwikkelingen en risico's te onderkennen. Deze zijn niet altijd zichtbaar en de AIVD doet daartoe onderzoek in binnen- en buitenland. De AIVD signaleert, adviseert en deelt gericht informatie met samenwerkingspartners, zodat deze de dreiging en risico's kunnen mitigeren. Waar nodig mitigeert de AIVD zelfstandig risico's.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD, die onderzoek verricht met behulp van bijzondere inlichtingenmiddelen en samenwerkingspartners informeert en adviseert met ambtsberichten en analyses. De minister legt zo veel als mogelijk in het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer; waar dat niet kan vanwege geheime aspecten gebeurt dit via de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). Voor de taakuitvoering zijn stevige waarborgen ingericht in de vorm van toetsing, toezicht en controle: voor de inzet van veel bijzondere inlichtingenmiddelen is toestemming nodig van de minister en een onafhankelijke toetsing door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), en de CTIVD houdt toezicht tijdens en na afloop. De AIVD doet zijn werk op basis van de Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, die tussen 2024 en 2026 jaarlijks wordt geactualiseerd.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft ernaar om weggebruikers zo veilig, betrouwbaar en duurzaam mogelijk van A naar B te laten reizen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het beleid inzake wegen en verkeersveiligheid, en zorgt via (toezicht op) wet- en regelgeving, aansturing van RWS in het beheer van het hoofdwegennet en afspraken met medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik daarvan. De Minister stimuleert specifieke onderwerpen zoals de Investeringsimpuls verkeersveiligheid en reductie van CO2-uitstoot van het wegverkeer via bekostiging, subsidies, overleg en voorlichting. De Minister is verantwoordelijk voor besluitvorming over en uitvoering van instandhouding en netwerkontwikkeling van het hoofdwegennet; instandhouding wordt op basis van een 8-jarige programmering in opdracht gegeven aan RWS en aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd met bijdragen uit het Mobiliteitsfonds. De ILT houdt toezicht op de naleving van de normeisen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op grond van de Klimaatwet dient de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 met 55 procent te zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990. Daarnaast geldt op basis van de Europese Energie-efficiëntie richtlijn dat de lidstaten hun gezamenlijk finaal en primair energieverbruik met 11,7 procent moeten verminderen ten opzichte van het EU-referentiescenario uit 2020; voor Nederland leidt dit tot een finaal energieverbruik van maximaal 1609 PJ en een primair energieverbruik van maximaal 1935 PJ in 2030. Het PBL publiceert jaarlijks de Klimaat- en Energieverkenning met een prognose voor het behalen van deze doelen. Dit kan aanleiding geven tot intensivering van het beleid, waarbij de minister van Klimaat en Groene Groei een coördinerende rol heeft; omdat mobiliteit bijdraagt aan de wettelijke doelen kunnen eventuele intensiveringen van invloed zijn op het mobiliteitsbeleid.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.name
Grondwettelijke uitkering aan de leden van het Koninklijk Huis

# data[].attributes.description
Grondwettelijke uitkering aan de Koning, de Prinses van Oranje en prinses Beatrix.

# data[].attributes.name
Grondwettelijke uitkering aan de leden van het Koninklijk Huis

# data[].attributes.description
Grondwettelijke uitkering aan de Koning, de Prinses van Oranje en prinses Beatrix.

# data[].attributes.name
Doorbelaste uitgaven van andere begrotingen

# data[].attributes.description
Uitgaven voor de Koning die via andere begrotingen worden gedragen, zoals beveiliging en transport.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek krijgsmachtdeel toe te rekenen defensie-uitgaven.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van defensiebreed materieel dat krijgsmachtdelen gezamenlijk gebruiken.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van defensiebreed materieel dat krijgsmachtdelen gezamenlijk gebruiken.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van defensiebreed materieel dat krijgsmachtdelen gezamenlijk gebruiken.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van schepen en ander maritiem materieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van schepen en ander maritiem materieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van vliegtuigen, helikopters en overig luchtmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van vliegtuigen, helikopters en overig luchtmaterieel.

# data[].attributes.description
Investeringen in en beheer van defensievastgoed, kazernes en terreinen.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marine.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De marine levert operationeel gerede maritieme expeditionaire capaciteit (zowel vloot als mariniers) ten behoeve van de verdediging op en vanuit zee van de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van het Koninkrijk, evenals ter bescherming van de koopvaardij en helpt bij crisisbeheersingsoperaties, humanitaire hulpoperaties en rampen. De marine kan zelfstandig operaties uitvoeren en kan ook samen optreden met de landmacht, luchtmacht, marechaussee en buitenlandse bondgenoten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de marine alsmede de (mate van) gereedheid van maritieme eenheden. De marine is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van deze eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden. Tevens vormt de marine de beheersorganisatie voor zowel Kustwacht Nederland als de Kustwacht Caribisch Gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marine zet zich wereldwijd in voor de veiligheid van Nederland op en vanuit zee. De Nederlandse marine heeft het gehele jaar 2025 de leiding over Standing NATO Maritime Group 1 en neemt met eenheden deel aan Standing NATO Mine Countermeasures Group 1, beide onderdeel van NATO's Rapid Reaction Force. Om de Koninkrijkstaken uit te voeren levert de Koninklijke Marine Oceangoing Patrol Vessels in het Caribisch Gebied en staan eenheden standby voor noodhulp tijdens het orkaanseizoen; daarnaast gaat de ondersteuning van de training van Oekraïners door het Korps Mariniers onverminderd door. De unieke en vergaande integratie met de Belgische marine wordt met de gezamenlijke vervanging van de mijnenjagers en M-fregatten bestendigd en waar mogelijk verder uitgebouwd. De prioriteit ligt in 2025 op het gereedstellen voor hoofdtaak 1: het beschermen van de Nederlandse en Europese belangen in het Koninkrijk en het bondgenootschappelijk gebied, terwijl de huidige geopolitieke situatie vraagt om een flexibele bedrijfsvoering van de marine.

# data[].attributes.description
Materieelverwerving en IT-ondersteuning voor de krijgsmacht via het Commando Materieel en IT.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Commando Materieel en IT (COMMIT) draagt zorg voor de verwerving van modern, robuust en kwalitatief hoogwaardig en inzetbaar materieel en de beschikbaarstelling van IT-middelen, brandstof, munitie, kleding en uitrusting aan de defensieonderdelen. COMMIT vergroot de impact van de ondersteuning door een integrale en innovatieve aanpak van materieel- en IT-projecten, (wapen)systeemlogistiek en ketenlogistiek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de aanschaf en de instandhouding van materieel en de afstoting van overtollig materieel van de krijgsmacht. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden van COMMIT gereed gesteld. De functie van National Armaments Director is belegd bij het COMMIT; uit hoofde hiervan ontwikkelt en versterkt het COMMIT de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel (NAVO, EU, multinationaal en bilateraal).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het COMMIT ondersteunt bij het bereiken van de drie effecten uit de beleidsagenda: verhogen van de gereedheid en inzetbaarheid, versterking van de gevechtskracht en een verbeterde wendbaarheid van de organisatie. De nadere uitwerking, inclusief gemaakte keuzes gericht op meer Europese samenhang met als gevolg schaalvoordelen en toegenomen interoperabiliteit, is opgenomen in de Defensienota 2022; voor het COMMIT betekent dit onder andere ondersteuning van de transitie naar een informatiegestuurde en technologisch hoogwaardige krijgsmacht, het vergroten van de voorraden (bijvoorbeeld munitie, kleding en uitrusting) en diverse verbeteringen op het gebied van projectvoering, inkoop en afstoting van defensiematerieel en personele en logistieke ondersteuning. In 2025 blijft de nadruk liggen op de structurele personele groei van de organisatie, die nodig is om de opdrachten uit de Defensienota 2022 te kunnen uitvoeren; de opdrachten met het bijbehorende budget zijn opgenomen in het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Onder de vlag van National Armaments Director ontwikkelt en versterkt het COMMIT ook de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel, en specifiek op het gebied van duurzaamheid levert het COMMIT een bijdrage door in toenemende mate biologische of synthetische brandstof te leveren.

# data[].attributes.description
Investeringen en instandhouding van IT-systemen en digitale infrastructuur voor Defensie.

# data[].attributes.description
Investeringen in dijken, duinen en stormvloedkeringen om Nederland tegen overstromingen te beschermen.

# data[].attributes.description
Investeringen in de zoetwatervoorziening, zoals aanvoer en buffering van zoetwater.

# data[].attributes.description
Investeringen in de zoetwatervoorziening, zoals aanvoer en buffering van zoetwater.

# data[].attributes.name
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

# data[].attributes.description
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven van het Deltafonds.

# data[].attributes.name
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

# data[].attributes.description
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven van het Deltafonds.

# data[].attributes.description
Investeringen in verbetering van de waterkwaliteit van oppervlaktewateren.

# data[].attributes.description
Bewaking, preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten zoals vogelgriep en MKZ.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen dat Nederland duurzaam samenleeft met water, nu en in de toekomst. De doelstelling is er op gericht om samen met anderen te zorgen voor: de bescherming van Nederland tegen hoogwater; verantwoord (mede-)gebruik en ruimtelijke ordening van de zee; duurzaam en veilig gebruik van het water-bodemsysteem dat bestand is tegen wateroverlast en droogte en blijvend kan voorzien in de juiste hoeveelheid water, van de juiste kwaliteit, op de juiste plaats.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het integrale waterbeleid, voor het Deltaprogramma en het toezicht op de uitvoering van de hieraan gerelateerde wet- en regelgeving, en voor het verbeteren van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de bestuurlijke organisatie en het instrumentarium. De Minister financiert subsidies voor projecten in het kader van de Water Action Agenda en het Nationaal Groeifonds, en is verantwoordelijk voor het waarborgen van de bescherming door primaire waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied en rivieren volgens wettelijk niveau. Op internationaal gebied is de Minister verantwoordelijk voor kennisuitwisseling op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en governance, en coördinerend verantwoordelijk voor de nationale inzet klimaatadaptatie. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2022 is met de brief Water en Bodem Sturend uitwerking gegeven aan het uitgangspunt om water en bodem sturend te maken voor de ruimtelijke planvorming; het beleidskader werkt door in gebiedsprocessen NPLG en NOVEX-startpakketten en in grote investeringsbeslissingen. Voor de Kaderrichtlijn Water wordt het in 2023 gestarte KRW-impulsprogramma met zeven actielijnen voortgezet, inclusief een tussenevaluatie eind 2024 onder aansturing van een Bestuurlijk Overleg KRW. Aan de Partiële Herziening van het Programma Noordzee 2022-2027 wordt verder gewerkt, onder meer voor aanwijzing van windenergiegebieden na 2031 en scheepvaartmaatregelen, en binnen het Greater North Sea Basin Initiative met negen Noordzeelanden. In 2025 wordt gewerkt aan een monitoringprogramma voor zeewaterkwaliteit rond Caribisch Nederland en aan opvolging van de Water Action Agenda uit de VN Waterconferentie, die nadere invulling geeft aan de Nederlandse Internationale Water Ambitie. In het kader van het Nationaal Groeifonds lopen de projecten Groeiplan Watertechnologie en NL2120 door tot 2034.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor energievoorziening, energiebesparing en klimaat (historisch artikel).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Klimaat en Groene Groei. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 31 van de begroting van KGG en worden daar toegelicht. In de begroting 2025 van EZ is dit artikel daarmee materieel niet meer actief; alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024 worden nog verantwoord.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een doelmatige energievoorziening en beperking van klimaatverandering is per 2025 belegd bij de Minister van Klimaat en Groene Groei. Voor de toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 31 van de KGG-begroting. EZ blijft betrokken voor zover uitvoering via gedeelde diensten en personeel van het kerndepartement loopt, maar voert op dit artikel geen nieuw beleid meer uit in 2025.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan gemeenten voor de uitvoering van hun lokale taken en voorzieningen.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst (artikel 1), de Douane (artikel 9) en Dienst Toeslagen (artikel 13). Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor personeel, inclusief inhuur externen, en voor materieel zoals huisvesting en ICT.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De personele uitgaven betreffen alle personele uitgaven inclusief externe inhuur. De materiële uitgaven omvatten onder meer bijdragen aan Shared Services Organisaties (SSO's) zoals het Rijksvastgoedbedrijf, ICT en facilitaire diensten, en onder overig materieel vallen onder andere het omslagstelsel Rijkswagenpark, Domeinen Roerende Zaken en diverse facilitaire uitgaven. ICT-uitgaven betreffen aanschaf en beheer- en onderhoudskosten van hardware, software en programmatuur alsmede uitbestede ICT-dienstverlening, waarbij structurele werkplekondersteuning is overgedragen aan het Shared Service Center-ICT. Ontvangsten komen voornamelijk van Domeinen Roerende Zaken en de Auditdienst Rijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen dat Nederland duurzaam samenleeft met water, nu en in de toekomst. De doelstelling is er op gericht om samen met anderen te zorgen voor: de bescherming van Nederland tegen hoogwater; verantwoord (mede-)gebruik en ruimtelijke ordening van de zee; duurzaam en veilig gebruik van het water-bodemsysteem dat bestand is tegen wateroverlast en droogte en blijvend kan voorzien in de juiste hoeveelheid water, van de juiste kwaliteit, op de juiste plaats.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het integrale waterbeleid, voor het Deltaprogramma en het toezicht op de uitvoering van de hieraan gerelateerde wet- en regelgeving, en voor het verbeteren van de doeltreffendheid en doelmatigheid van de bestuurlijke organisatie en het instrumentarium. De Minister financiert subsidies voor projecten in het kader van de Water Action Agenda en het Nationaal Groeifonds, en is verantwoordelijk voor het waarborgen van de bescherming door primaire waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied en rivieren volgens wettelijk niveau. Op internationaal gebied is de Minister verantwoordelijk voor kennisuitwisseling op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en governance, en coördinerend verantwoordelijk voor de nationale inzet klimaatadaptatie. De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2022 is met de brief Water en Bodem Sturend uitwerking gegeven aan het uitgangspunt om water en bodem sturend te maken voor de ruimtelijke planvorming; het beleidskader werkt door in gebiedsprocessen NPLG en NOVEX-startpakketten en in grote investeringsbeslissingen. Voor de Kaderrichtlijn Water wordt het in 2023 gestarte KRW-impulsprogramma met zeven actielijnen voortgezet, inclusief een tussenevaluatie eind 2024 onder aansturing van een Bestuurlijk Overleg KRW. Aan de Partiële Herziening van het Programma Noordzee 2022-2027 wordt verder gewerkt, onder meer voor aanwijzing van windenergiegebieden na 2031 en scheepvaartmaatregelen, en binnen het Greater North Sea Basin Initiative met negen Noordzeelanden. In 2025 wordt gewerkt aan een monitoringprogramma voor zeewaterkwaliteit rond Caribisch Nederland en aan opvolging van de Water Action Agenda uit de VN Waterconferentie, die nadere invulling geeft aan de Nederlandse Internationale Water Ambitie. In het kader van het Nationaal Groeifonds lopen de projecten Groeiplan Watertechnologie en NL2120 door tot 2034.

# data[].attributes.description
Beleid om luchtverontreiniging en geluidshinder terug te dringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een duurzame en gezonde leefomgeving, door hinder vanwege geluid en trillingen te voorkomen of te beperken, de luchtkwaliteit te verbeteren en ammoniak-, geur- en fijnstofemissies uit stallen te verminderen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In lijn met de Europese zero pollution ambitie voor 2050 stelt het kabinet zich ten doel dat verontreiniging is teruggebracht tot een niveau dat niet schadelijk is voor mens en milieu; via het Schone Lucht Akkoord wordt in samenwerking met 114 decentrale overheden gewerkt aan minimaal 50 procent gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016, en voor geluid wordt uitvoering gegeven aan het programma SWUNG onder de Omgevingswet. De Minister is verantwoordelijk voor de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in het Europese luchtkwaliteits- en geluidbeleid en coördineert de inzet bij de vaststelling van grenswaarden en emissieplafonds, die vervolgens in Nederlandse wet- en regelgeving worden geïmplementeerd. Specifiek is de Minister verantwoordelijk voor regelgeving op het gebied van emissies van ammoniak, fijnstof en geur uit stallen, en ondersteunt gemeenten en provincies bij toezicht en vergunningverlening. De ILT houdt toezicht op en handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het terugdringen van geurhinder zet IenW zich in op herziening van de regelgeving voor geurhinder en veehouderij en op onderzoek naar een andere manier van geur meten, terwijl samen met LVVN invulling wordt gegeven aan vernieuwing van het stelsel van stalbeoordeling op basis van aanbevelingen van Wageningen University & Research. In 2025 wordt gewerkt aan de implementatie van de herziene richtlijn Industriële emissies en de herziene richtlijn luchtkwaliteit. Specifiek voor het terugdringen van gezondheidsrisicos voor omwonenden rond industrie wordt de actieagenda Industrie en omwonenden uitgevoerd.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de bijdragen aan het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds verantwoord.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Zaken die op het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds worden verantwoord zijn terug te vinden in de verschillende beleidsartikelen op deze begroting. Voor de beleidswijzigingen wordt verwezen naar de betreffende beleidsartikelen.

# data[].attributes.description
Algemene departementale uitgaven die niet aan een specifiek beleidsartikel zijn toe te rekenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de IenW-brede programma-uitgaven verantwoord. Het betreft onder andere uitgaven voor publiekscampagnes (Van A naar Beter), externe juridische advisering, onderzoeken van het Planbureau voor de Leefomgeving en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing, het regeringsvliegtuig en bijdragen aan RWS, RIVM en KNMI in het kader van beleidsondersteuning en stralingsbescherming.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, met uitzondering van de agentschappen Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut en Rijkswaterstaat en de grote uitvoerende dienst Inspectie Leefomgeving en Transport. Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor ambtelijk personeel, inhuur externen en ICT, bijdragen aan rijksbrede SSOs en overige materiële uitgaven voor het kerndepartement.

# data[].attributes.description
Geheime uitgaven (inhoud niet openbaar toegankelijk).

# data[].attributes.description
Investeringen in energie-infrastructuur zoals netten voor elektriciteit en waterstof.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van vroege opschaling van innovatieve klimaatoplossingen naar marktrijpheid.

# data[].attributes.description
Subsidies voor verduurzaming van woningen en andere gebouwen.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Bijdragen aan een veilig en stabiel Nederland door het voorkomen en beperken van maatschappelijke ontwrichting door dreigingen te onderkennen, zorg te dragen dat Nederland voorbereid is op crises, de weerbaarheid van burgers, bedrijfsleven en overheidsorganen te verhogen en de bescherming van vitale belangen te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol op het gebied van nationale veiligheid en crisisbeheersing, terrorismebestrijding en cybersecurity, en coördineert de totstandkoming van de rijksbrede analyse op het gebied van nationale veiligheid en de strategische aanpak die daarop volgt; bij Koninklijk Besluit is vastgelegd dat de Minister doorzettingsmacht heeft wanneer het gaat om het voorkomen van terroristische misdrijven. De Minister is stelselverantwoordelijk voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en verstrekt aan de veiligheidsregio's de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding en aan het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) een bijdrage ter ondersteuning van de veiligheidsregio's. De Minister heeft op basis van onder andere de Politiewet 2012 de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden van het Koninklijk Huis en krijgt onder het nieuwe stelsel beveiligen van personen ook de verantwoordelijkheid voor de beveiliging van personen die ernstig bedreigd worden vanuit de fenomenen zware, ondermijnende criminaliteit, geradicaliseerde eenlingen, statelijke actoren en terrorisme.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Verschillende nieuwe vormen van dreiging leggen een zware druk op de samenleving: naast jihadistisch terrorisme en statelijke actoren bepalen nu vooral de geopolitieke en militaire dreiging, digitale dreiging, gevolgen van klimaatverandering, geradicaliseerde eenlingen en ondermijnende georganiseerde criminaliteit het dreigingslandschap. Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio's door de Commissie Muller is in 2024 de eerste tranche van de wijziging in consultatie gebracht en in 2025 zal dit wetsvoorstel aan de Staten-Generaal worden aangeboden; tegelijkertijd wordt verder gewerkt aan de tweede tranche en aan de uitvoering van de Landelijke agenda crisisbeheersing, waaronder inrichting van het Landelijk Knooppunt Coördinatie Regio's - Rijk (KCR2). In 2025 wordt de stelselherziening bewaken en beveiligen voortgezet met het nieuwe stelsel beveiligen van personen, waarbij het gezag eenduidig wordt ingericht bij de NCTV, de analysefunctie wordt geïnnoveerd, een specifiek wettelijk kader wordt opgesteld en onafhankelijk toezicht en advies worden voorzien. Daarnaast implementeert JenV in 2025 de NIS2-richtlijn en de CER-richtlijn in twee wetsvoorstellen - de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten - en worden het Digital Trust Center, het Computer Security Incident Response Team voor digitale diensten en het NCSC gebundeld tot een versterkt Nationaal Cyber Security Centrum.

# data[].attributes.name
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

# data[].attributes.description
Beleid voor natuur, visserij en gebiedsgerichte aanpak van stikstof en landelijk gebied.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) streeft naar een sterke en veerkrachtige natuur, een duurzame en economisch rendabele visserijsector en draagt via gebiedsgericht werken bij aan het versterken van de brede welvaart.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het beschermen, versterken en duurzaam benutten van de natuur en biodiversiteit, mede in relatie tot de klimaat- en stikstofdoelstellingen, in nationaal, EU- en mondiaal verband, en treedt voor de natuurkwaliteit van de Rijkswateren en voor internationale natuursamenwerking op als eerstverantwoordelijke. De Minister is verantwoordelijk voor het versterken van de positie van de Nederlandse visserijketen en het bevorderen van duurzaamheid, transparantie en ketenverantwoordelijkheid. Daarnaast is de Minister medeverantwoordelijk voor gebiedsgericht werken, voert regie over de aanpak van regionale knelpunten in overleg met BZK, en is aanspreekpunt voor de Rijksbetrokkenheid bij bodemdaling in het landelijk gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanuit het Hoofdlijnenakkoord geldt een apparaatstaakstelling (verlaging bijdrage Staatsbosbeheer met structureel 2,5%), een subsidietaakstelling van € 2,2 mln. in 2025 oplopend tot € 18,4 mln. in 2029, en vanaf 2026 een taakstelling van 10% op specifieke uitkeringen (SPUK's). Een saneringsregeling garnalenvisserij wordt ontwikkeld om groei-overbevissing tegen te gaan en stoppende ondernemers te ondersteunen, met circa € 50 mln. beschikbaar en een start op zijn vroegst in 2025. De regeling provinciale maatregelen PAS-melders wordt verbreed met extra openstellingen in 2025 en 2026 om legalisatie te versnellen. LVVN werkt in NOVEX-gebieden (De Peel, Arnhem Nijmegen Foodvalley, Groene Hart) aan de uitvoeringsagenda voor het landelijk gebied en zet vanaf juli 2023 de aanpak piekbelasting voort voor circa 3.000 agrarische bedrijven. Voor het Natuurherstelplan, voortvloeiend uit de per 18 augustus 2024 in werking getreden Natuurherstelverordening, wordt € 43,8 mln. toegevoegd aan de begroting, waarvan € 17,5 mln. in 2025.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Aanleg, beheer en onderhoud van de hoofdspoorweginfrastructuur.

# data[].attributes.description
Grote verkeers- en vervoersprojecten zoals HSL-Zuid en Zuidasdok.

# data[].attributes.description
Overige uitgaven en ontvangsten van het Mobiliteitsfonds.

# data[].attributes.description
Investeringen in kennisontwikkeling en onderwijs voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in kennisontwikkeling en onderwijs voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in onderzoek, ontwikkeling en innovatie voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Investeringen in fysieke en digitale infrastructuur voor het verdienvermogen van Nederland.

# data[].attributes.description
Rente en aflossing van de staatsschuld en uitgifte van staatsobligaties.

# data[].attributes.description
Rente en aflossing van de staatsschuld en uitgifte van staatsobligaties.

# data[].attributes.description
Schatkistbankieren en kasbeheer voor overheidsinstellingen bij het Rijk.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 51 is een administratief begrotingstechnisch artikel. Er worden geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van dit artikel gedaan. Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstelling naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden taakstellingen of middelen die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegevoegd op dit artikel geplaatst.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van LVVN beheert dit artikel als administratief vehikel voor het doorverdelen van middelen binnen de begroting. Het budget van € 12,4 mln. in 2025 betreft met name reserveringen voor de NVWA, die op een later moment naar andere beleidsartikelen worden overgeheveld.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Hoofdlijnenakkoord bevat een apparaatstaakstelling die deels op artikel 51 wordt ingevuld, waar het budget structureel met € 0,4 mln. wordt verlaagd. In 2025 gaat het om een verlaging van € 0,1 mln. Dit betreft de verlaging van een ICT-reservering.

# data[].attributes.description
Bekostiging van hogescholen en het hoger beroepsonderwijs.

# data[].attributes.description
Bekostiging van universiteiten en het wetenschappelijk onderwijs.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming voor onderwijsbijdrage en schoolkosten aan bepaalde groepen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan een lerarenopleiding de financiele mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenopleiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage, een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in de schoolkosten en een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in het les- of cursusgeld.

# data[].attributes.description
Beleid en concessies voor openbaar vervoer, trein en spoorvervoer.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een veilig, betrouwbaar en aantrekkelijk spoor- en ov-systeem voor reizigers en goederenvervoerders/verladers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het beleid inzake openbaar vervoer per trein, bus, tram, metro, taxi en waddenveren en voor het toezicht op de uitvoering van wet- en regelgeving; de regierol wordt ingevuld via regelgeving en afspraken over benutting van de ov-infrastructuur, ordening van de ov-markt, sociale veiligheid, toegankelijkheid, ov-chipkaart, taxivervoer en ov-data, en via de Beleidsimpuls railveiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van sterke verbindingen, voorspelbare reistijden en goede bereikbaarheid; hij zorgt voor de hoofdrailnetconcessie, de concessie voor de Waddenveren, en voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van railinfrastructuur door ProRail onder aansturing van IenW. Verder neemt de Minister de besluitvorming over investeringen in de hoofdspoorweginfrastructuur, de invoering van ERTMS en bijdragen aan gedecentraliseerd OV en Beter Benutten Decentraal Spoor voor zijn rekening. De ILT houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2023 is de nieuwe Hoofdrailnet-concessie aan NS gegund voor de periode 2025 tot eind 2033; na de gunning is de implementatiefase gestart en vanaf 1 januari 2025 begint de effectieve beheerfase, gericht op een goed vervoerproduct, drempelloos deur-tot-deur reizen, optimale benutting van publieke investeringen en een verbeterde sturings- en verantwoordingsrelatie. Voor open toegang op het spoor worden in 2025 aanvullende sturings- en reguleringsinstrumenten uitgewerkt om publieke belangen van het treinvervoer te blijven borgen wanneer concessiesturing op een beperkter aandeel van toepassing is. Daarnaast worden stappen gezet om in 2026 te komen tot een besluit over de marktordening op het spoor na afloop van de NS-hoofdrailnetconcessie in 2033, waarbij wordt toegewerkt naar keuzeopties die bijdragen aan de Mobiliteitsvisie 2050 en het Toekomstbeeld OV. In lijn met de motie Stoffer c.s. wordt toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de rijksinfrastructuur met een stabiele langdurige programmering en een afgesproken basiskwaliteitsniveau.

# data[].attributes.description
Advisering over wetgeving en bestuursrechtspraak door de Raad van State.

# data[].attributes.description
Controle van rechtmatigheid en doelmatigheid van rijksuitgaven door de Algemene Rekenkamer.

# data[].attributes.description
Onafhankelijke klachtbehandeling over de overheid door de Nationale ombudsman.

# data[].attributes.description
Onafhankelijke klachtbehandeling over de overheid door de Nationale ombudsman.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van het decoratiestelsel door de Kanselarij der Nederlandse Orden.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Aruba bij diens taken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Curaçao bij diens taken.

# data[].attributes.name
Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Gouverneur van Sint Maarten bij diens taken.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Algemene uitkering aan provincies voor de uitvoering van hun taken.

# data[].attributes.description
Uitkeringen en ondersteuning voor jonggehandicapten op grond van de Wajong.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Eerste Kamer.

# data[].attributes.name
Uitgaven ten behoeve van leden en oud-leden Tweede Kamer

# data[].attributes.description
Schadeloosstelling en voorzieningen voor (oud-)leden van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.description
Wetgevende en controlerende taken van de Tweede Kamer.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.description
Kinderopvangtoeslag en beleid voor de kinderopvang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders voor kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang. De kinderopvangtoeslag houdt formele kinderopvang betaalbaar voor ouders, waardoor arbeid en zorg beter gecombineerd kunnen worden en kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling. Om de kwaliteit te bevorderen stelt de Wet kinderopvang (Wko) eisen waaraan kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen; de GGD houdt hier in opdracht van gemeenten toezicht op. Kinderopvangondernemers zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang, gastouderbureaus en gastouders voor de kwaliteit van gastouderopvang, en ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij de keuze voor een voorziening.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert met de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en stimuleert met subsidies de (informatie)positie van ouders. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel, de hoogte en voorwaarden van de kinderopvangtoeslag, het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het Gemeentefonds voor toezicht en handhaving, het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving, en het bevorderen van kwaliteit en veiligheid. De Dienst Toeslagen voert de KOT uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet het kabinet de eerste stap naar een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor kinderopvang door de toeslagpercentages voor met name middeninkomens te verhogen; ongeveer 37.000 extra huishoudens ontvangen vanaf 2025 een vergoeding van 96%. De maximum uurprijzen worden in 2025 met € 0,04 minder geïndexeerd ter dekking van onder meer verhoging van het SMI-budget (vanaf 2025 € 5,4 miljoen, structureel € 10 miljoen vanaf 2029), KOT voor beurspromovendi en de Wet Kinderopvang BES; voor gastouderopvang wordt de maximum uurprijs met € 0,21 extra geïndexeerd. In 2026 wordt de maximum uurprijs conform het hoofdlijnenakkoord niet geïndexeerd. Per 1 januari 2025 krijgen alle promovendi recht op kinderopvangtoeslag en wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost. Vanaf 2026 worden achterblijvers van een noodgedwongen elders verblijvende partner als alleenstaande behandeld en vervalt terugwerkende kracht bij intrekking van de verblijfstitel. De Wet kinderopvang BES treedt naar verwachting per 1 juli 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 96 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De totale begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen in 2025 € 599,6 miljoen, waarvan € 488,5 miljoen personele uitgaven en € 111,1 miljoen materiële uitgaven. In het verloop van de uitgaven voor eigen personeel zijn de uitvoeringskosten van SZW zichtbaar voor subsidieregelingen; deze werkzaamheden nemen in de loop van de jaren af. Ook de in het hoofdlijnenakkoord opgenomen taakstelling op het apparaat van de rijksoverheid is zichtbaar: voor SZW gaat het om € 23 miljoen in 2025 oplopend tot € 99 miljoen in 2029. De ontvangsten hebben voor het grootste deel betrekking op de facturering door de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO). De effecten van de in het hoofdlijnenakkoord afgesproken herverkaveling van het beleidsterrein Inburgering naar het Ministerie van JenV worden op een later moment verwerkt.

# data[].attributes.description
Reservering voor loon- en prijsbijstellingen en onvoorziene uitgaven op de OCW-begroting.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overschrijdende middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het betreft loonbijstelling, prijsbijstelling en onvoorzien. Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.

# data[].attributes.description
Arbeidsmarktbeleid, arbeidsomstandigheden en bevordering van gezond en veilig werken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en -voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe te zien op de naleving daarvan. De overheid bevordert en stimuleert een inclusieve arbeidsmarkt en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Zij bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in evenwicht met de belangen van de onderneming, en voorziet in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming. Daarnaast draagt zij zorg voor een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid. Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd voor sociale partners.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met financiële instrumenten het in dienst nemen van mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, initiatieven die bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Hij is verantwoordelijk voor onder meer de vormgeving en werking van dit stelsel, de vaststelling van het wettelijk minimumloon (Wml) en het maximumdagloon, en de handhaving door de Nederlandse Arbeidsinspectie. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstellingen van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 en 2026 vinden wijzigingen plaats in het lage-inkomensvoordeel (LIV) en de loonkostenvoordelen (LKV): per 1 januari 2025 wordt het LIV afgeschaft en worden de bedragen van het LKV oudere werknemer verlaagd, met volledige afschaffing per 1 januari 2026; de voorwaarden van het LKV herplaatsen arbeidsgehandicapte werknemer worden verruimd. Vanuit de resterende STAP-middelen komt in 2025 circa € 86,7 miljoen beschikbaar voor een scholingssubsidie binnen de SLIM-regeling, terwijl op de SLIM-regeling cumulatief € 113 miljoen wordt bezuinigd ten behoeve van de subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord. Met de wetsvoorstellen Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) en Meer zekerheid flexwerkers wordt schijnzelfstandigheid tegengegaan en krijgen werknemers meer zekerheid. Daarnaast wordt in 2025 uitvoering gegeven aan de ontwikkelagenda gelijke kansen op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.description
Arbeidsmarktbeleid, arbeidsomstandigheden en bevordering van gezond en veilig werken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en -voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe te zien op de naleving daarvan. De overheid bevordert en stimuleert een inclusieve arbeidsmarkt en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Zij bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in evenwicht met de belangen van de onderneming, en voorziet in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming. Daarnaast draagt zij zorg voor een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid. Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd voor sociale partners.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met financiële instrumenten het in dienst nemen van mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, initiatieven die bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Hij is verantwoordelijk voor onder meer de vormgeving en werking van dit stelsel, de vaststelling van het wettelijk minimumloon (Wml) en het maximumdagloon, en de handhaving door de Nederlandse Arbeidsinspectie. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstellingen van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 en 2026 vinden wijzigingen plaats in het lage-inkomensvoordeel (LIV) en de loonkostenvoordelen (LKV): per 1 januari 2025 wordt het LIV afgeschaft en worden de bedragen van het LKV oudere werknemer verlaagd, met volledige afschaffing per 1 januari 2026; de voorwaarden van het LKV herplaatsen arbeidsgehandicapte werknemer worden verruimd. Vanuit de resterende STAP-middelen komt in 2025 circa € 86,7 miljoen beschikbaar voor een scholingssubsidie binnen de SLIM-regeling, terwijl op de SLIM-regeling cumulatief € 113 miljoen wordt bezuinigd ten behoeve van de subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord. Met de wetsvoorstellen Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) en Meer zekerheid flexwerkers wordt schijnzelfstandigheid tegengegaan en krijgen werknemers meer zekerheid. Daarnaast wordt in 2025 uitvoering gegeven aan de ontwikkelagenda gelijke kansen op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming aan ouders via kinderbijslag (AKW) en kindgebonden budget.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of verzorgers voor de kosten van kinderen. Via de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de kinderbijslagvoorziening BES (Caribisch Nederland) wordt een tegemoetkoming geboden voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen. Gezinnen in Europees Nederland met een laag of middeninkomen komen daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op grond van de Wet op het kindgebonden budget (WKB).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de tegemoetkoming op grond van de AKW, WKB en kinderbijslagvoorziening BES, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van de AKW door de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Dienst Toeslagen voert de WKB uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering van de WKB.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Conform het hoofdlijnenakkoord reserveert het kabinet structureel vanaf 1 januari 2025 circa € 300 miljoen voor een intensivering van het kindgebonden budget: het kindbedrag wordt structureel verhoogd en door een hoger inkomensafbouwpercentage wordt de regeling meer gericht op lage en middeninkomens, om (kinder-)armoede te bestrijden. Per 1 januari 2025 wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost; deze maatregel wordt gedekt door een verlaging van de maximale kindbedragen met € 5,28 op jaarbasis (prijspeil 2024). Vanaf 1 januari 2026 worden mensen met een noodgedwongen elders verblijvende partner (detentie, vlucht, vermissing) als alleenstaanden behandeld, inclusief recht op de ALO-kop, en wordt het recht op kindgebonden budget niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bij intrekking van de verblijfstitel of van het recht op kinderbijslag. In Caribisch Nederland wordt de dubbele kinderbijslag intensieve zorg beoogd in te voeren per 1 juli 2025 en vervalt de uitsluiting van samenloop van kinderbijslag BES met studiefinanciering.

# data[].attributes.description
Pensioenen en voorzieningen voor oorlogsgetroffenen en herinnering aan WO II.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog (WO II) is geborgd en mensen beseffen, mede op basis van de gebeurtenissen uit WO II, wat het betekent om in vrijheid te kunnen leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de continuïteit, kwaliteit, effectiviteit en toekomstgerichtheid van specifieke zorg en het stelsel van pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II, en voor het levend houden van de herinnering aan WO II. De minister stimuleert het blijvend betekenis laten houden aan de herinnering aan WO II, financiert begeleidende instellingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening en instellingen die de herinnering aan WO II levend houden, regisseert de ondersteunende infrastructuur en de relevante wet- en regelgeving, en is opdrachtgever en toezichthouder van diverse ZBO's en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Van 12 september 2024 tot en met 15 augustus 2025 wordt herdacht dat 80 jaar geleden de Tweede Wereldoorlog eindigde; tijdens dit lustrumjaar worden door heel Nederland herdenkingen en activiteiten georganiseerd en treedt in 2025 een subsidieregeling ter versterking van de WOII-sector in werking, met prioriteit voor onderbelichte verhalen, de Holocaust, het digitale aanbod en het bereiken van jongeren. Met het Nationale Plan Versterking Holocausteducatie en de structurele financiering van het Nationaal Holocaust Museum wordt een extra impuls gegeven aan educatie en infrastructuur binnen de herinneringssector. Op 1 januari 2025 wordt het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) openbaar en via het project «oorlog voor de rechter» digitaal en in context beschikbaar gemaakt. In 2025 wordt het Nationaal Programma 80 Jaar vervolging Sinti en Roma uitgevoerd, wordt een wetenschappelijk onderzoekstraject opgezet en wordt de collectieve erkenning van de Indische, Molukse, Papoea en Chinees-Indonesische gemeenschappen doorontwikkeld. Ook start in 2025 de evaluatie van het convenant voor de ondersteuning van de tweede generatie oorlogsgetroffenen.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Dit niet-beleidsartikel heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstellingen naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op dit artikel geplaatst die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegedeeld.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister gebruikt dit artikel om nog niet toebedeelde middelen, taakstellingen en loon- en prijsbijstellingen administratief te parkeren totdat deze bij nota van wijziging of suppletoire begroting aan de betreffende beleidsartikelen worden toegedeeld.

# data[].attributes.description
Arbeidsmarktbeleid, arbeidsomstandigheden en bevordering van gezond en veilig werken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en -voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe te zien op de naleving daarvan. De overheid bevordert en stimuleert een inclusieve arbeidsmarkt en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Zij bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in evenwicht met de belangen van de onderneming, en voorziet in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming. Daarnaast draagt zij zorg voor een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid. Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd voor sociale partners.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met financiële instrumenten het in dienst nemen van mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, initiatieven die bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Hij is verantwoordelijk voor onder meer de vormgeving en werking van dit stelsel, de vaststelling van het wettelijk minimumloon (Wml) en het maximumdagloon, en de handhaving door de Nederlandse Arbeidsinspectie. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstellingen van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 en 2026 vinden wijzigingen plaats in het lage-inkomensvoordeel (LIV) en de loonkostenvoordelen (LKV): per 1 januari 2025 wordt het LIV afgeschaft en worden de bedragen van het LKV oudere werknemer verlaagd, met volledige afschaffing per 1 januari 2026; de voorwaarden van het LKV herplaatsen arbeidsgehandicapte werknemer worden verruimd. Vanuit de resterende STAP-middelen komt in 2025 circa € 86,7 miljoen beschikbaar voor een scholingssubsidie binnen de SLIM-regeling, terwijl op de SLIM-regeling cumulatief € 113 miljoen wordt bezuinigd ten behoeve van de subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord. Met de wetsvoorstellen Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) en Meer zekerheid flexwerkers wordt schijnzelfstandigheid tegengegaan en krijgen werknemers meer zekerheid. Daarnaast wordt in 2025 uitvoering gegeven aan de ontwikkelagenda gelijke kansen op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.description
Uitkeringen op grond van de Participatiewet, bijstand en de Toeslagenwet.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt inkomensondersteuning en aangepaste arbeid aan hen die dat nodig hebben. Wie kan werken, moet dat ook doen: werk zorgt voor economische en financiële zelfstandigheid en draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde. De overheid streeft naar een transparant en activerend sociaal zekerheidsstelsel dat mensen enerzijds ondersteunt en prikkelt om (weer) aan het werk te gaan, en hen anderzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet als dat echt nodig is. Aan mensen die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de overheid een sociaal vangnet in de vorm van bijstand. De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig re-integratie- en inkomensondersteuning op grond van de Onderstandsregeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een systeemverantwoordelijkheid. Hij stimuleert het vinden van werk door middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten voor re-integratie-inspanningen, sociale werkvoorziening en loonkostensubsidies, en financiert de inkomensondersteuning en de loonkostensubsidies. De Minister is onder meer verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, de vaststelling van de algemene bijstandsniveaus, het ter beschikking stellen en verdelen van middelen onder gemeenten, het houden van systeemtoezicht, en de sturing van en het toezicht op de uitvoering door SVB (AIO, bijstand buitenland) en UWV (TW). Gemeenten zijn binnen de wettelijke kaders verantwoordelijk voor de rechtmatige en doeltreffende uitvoering van de Participatiewet en verwante wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het programma Participatiewet in balans, gestart in 2023, zet in 2025 de brede herziening van de wet (spoor 2) door, en het wetsvoorstel van spoor 1 met ruim twintig maatregelen is op 27 juni 2024 aan de Tweede Kamer aangeboden. Op het terrein van armoede verhoogt het kabinet het kindgebonden budget en de huurtoeslag en wordt de afbouw van de dubbele heffingskorting in de bijstand van 2025 t/m 2027 bevroren; daarnaast wordt voor 2025 en 2026 € 60 miljoen gereserveerd voor een energiefonds. Voor schuldhulpverlening stelt het kabinet structureel € 75 miljoen beschikbaar, startend met € 24 miljoen in 2025. Vanaf 2025 komt er een tijdelijke regeling voor alleenverdienerhuishoudens. Gemeenten ontvangen in 2025 een impulsbudget van € 35 miljoen voor sociaal ontwikkelbedrijven en er wordt een structurele infrastructurele opslag ingevoerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt tot bezuinigingen op re-integratie en armoede en schulden.

# data[].attributes.description
Uitkeringen op grond van de Participatiewet, bijstand en de Toeslagenwet.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt inkomensondersteuning en aangepaste arbeid aan hen die dat nodig hebben. Wie kan werken, moet dat ook doen: werk zorgt voor economische en financiële zelfstandigheid en draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde. De overheid streeft naar een transparant en activerend sociaal zekerheidsstelsel dat mensen enerzijds ondersteunt en prikkelt om (weer) aan het werk te gaan, en hen anderzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet als dat echt nodig is. Aan mensen die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de overheid een sociaal vangnet in de vorm van bijstand. De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig re-integratie- en inkomensondersteuning op grond van de Onderstandsregeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een systeemverantwoordelijkheid. Hij stimuleert het vinden van werk door middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten voor re-integratie-inspanningen, sociale werkvoorziening en loonkostensubsidies, en financiert de inkomensondersteuning en de loonkostensubsidies. De Minister is onder meer verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, de vaststelling van de algemene bijstandsniveaus, het ter beschikking stellen en verdelen van middelen onder gemeenten, het houden van systeemtoezicht, en de sturing van en het toezicht op de uitvoering door SVB (AIO, bijstand buitenland) en UWV (TW). Gemeenten zijn binnen de wettelijke kaders verantwoordelijk voor de rechtmatige en doeltreffende uitvoering van de Participatiewet en verwante wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het programma Participatiewet in balans, gestart in 2023, zet in 2025 de brede herziening van de wet (spoor 2) door, en het wetsvoorstel van spoor 1 met ruim twintig maatregelen is op 27 juni 2024 aan de Tweede Kamer aangeboden. Op het terrein van armoede verhoogt het kabinet het kindgebonden budget en de huurtoeslag en wordt de afbouw van de dubbele heffingskorting in de bijstand van 2025 t/m 2027 bevroren; daarnaast wordt voor 2025 en 2026 € 60 miljoen gereserveerd voor een energiefonds. Voor schuldhulpverlening stelt het kabinet structureel € 75 miljoen beschikbaar, startend met € 24 miljoen in 2025. Vanaf 2025 komt er een tijdelijke regeling voor alleenverdienerhuishoudens. Gemeenten ontvangen in 2025 een impulsbudget van € 35 miljoen voor sociaal ontwikkelbedrijven en er wordt een structurele infrastructurele opslag ingevoerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt tot bezuinigingen op re-integratie en armoede en schulden.

# data[].attributes.description
Uitkeringen op grond van de Participatiewet, bijstand en de Toeslagenwet.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt inkomensondersteuning en aangepaste arbeid aan hen die dat nodig hebben. Wie kan werken, moet dat ook doen: werk zorgt voor economische en financiële zelfstandigheid en draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde. De overheid streeft naar een transparant en activerend sociaal zekerheidsstelsel dat mensen enerzijds ondersteunt en prikkelt om (weer) aan het werk te gaan, en hen anderzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet als dat echt nodig is. Aan mensen die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de overheid een sociaal vangnet in de vorm van bijstand. De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig re-integratie- en inkomensondersteuning op grond van de Onderstandsregeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een systeemverantwoordelijkheid. Hij stimuleert het vinden van werk door middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten voor re-integratie-inspanningen, sociale werkvoorziening en loonkostensubsidies, en financiert de inkomensondersteuning en de loonkostensubsidies. De Minister is onder meer verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, de vaststelling van de algemene bijstandsniveaus, het ter beschikking stellen en verdelen van middelen onder gemeenten, het houden van systeemtoezicht, en de sturing van en het toezicht op de uitvoering door SVB (AIO, bijstand buitenland) en UWV (TW). Gemeenten zijn binnen de wettelijke kaders verantwoordelijk voor de rechtmatige en doeltreffende uitvoering van de Participatiewet en verwante wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het programma Participatiewet in balans, gestart in 2023, zet in 2025 de brede herziening van de wet (spoor 2) door, en het wetsvoorstel van spoor 1 met ruim twintig maatregelen is op 27 juni 2024 aan de Tweede Kamer aangeboden. Op het terrein van armoede verhoogt het kabinet het kindgebonden budget en de huurtoeslag en wordt de afbouw van de dubbele heffingskorting in de bijstand van 2025 t/m 2027 bevroren; daarnaast wordt voor 2025 en 2026 € 60 miljoen gereserveerd voor een energiefonds. Voor schuldhulpverlening stelt het kabinet structureel € 75 miljoen beschikbaar, startend met € 24 miljoen in 2025. Vanaf 2025 komt er een tijdelijke regeling voor alleenverdienerhuishoudens. Gemeenten ontvangen in 2025 een impulsbudget van € 35 miljoen voor sociaal ontwikkelbedrijven en er wordt een structurele infrastructurele opslag ingevoerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt tot bezuinigingen op re-integratie en armoede en schulden.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming aan ouders via kinderbijslag (AKW) en kindgebonden budget.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of verzorgers voor de kosten van kinderen. Via de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de kinderbijslagvoorziening BES (Caribisch Nederland) wordt een tegemoetkoming geboden voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen. Gezinnen in Europees Nederland met een laag of middeninkomen komen daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op grond van de Wet op het kindgebonden budget (WKB).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de tegemoetkoming op grond van de AKW, WKB en kinderbijslagvoorziening BES, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van de AKW door de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Dienst Toeslagen voert de WKB uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering van de WKB.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Conform het hoofdlijnenakkoord reserveert het kabinet structureel vanaf 1 januari 2025 circa € 300 miljoen voor een intensivering van het kindgebonden budget: het kindbedrag wordt structureel verhoogd en door een hoger inkomensafbouwpercentage wordt de regeling meer gericht op lage en middeninkomens, om (kinder-)armoede te bestrijden. Per 1 januari 2025 wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost; deze maatregel wordt gedekt door een verlaging van de maximale kindbedragen met € 5,28 op jaarbasis (prijspeil 2024). Vanaf 1 januari 2026 worden mensen met een noodgedwongen elders verblijvende partner (detentie, vlucht, vermissing) als alleenstaanden behandeld, inclusief recht op de ALO-kop, en wordt het recht op kindgebonden budget niet meer met terugwerkende kracht vastgesteld bij intrekking van de verblijfstitel of van het recht op kinderbijslag. In Caribisch Nederland wordt de dubbele kinderbijslag intensieve zorg beoogd in te voeren per 1 juli 2025 en vervalt de uitsluiting van samenloop van kinderbijslag BES met studiefinanciering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen van arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of het werk te hervatten. Werknemers zijn verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), die twee uitkeringsregimes omvat: de IVA (volledig en duurzaam arbeidsongeschikten) en de WGA (gedeeltelijk arbeidsgeschikten). De WAO geldt nog voor wie vóór 1 januari 2004 arbeidsongeschikt is geworden; de WAZ voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 al een uitkering ontvingen. Met financiële prikkels en gerichte re-integratieondersteuning stimuleert de overheid werkhervatting. In Caribisch Nederland biedt de Ongevallenverzekering (OV) inkomensondersteuning bij arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsongeval.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert werkhervatting met een bijdrage voor re-integratie-inspanningen aan UWV en financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet voor het arbeidsongeschiktheidsbeleid, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De tijdelijke maatregel waarbij WIA-voorschotten niet worden teruggevorderd wanneer blijkt dat werknemers geen recht op WIA hebben, wordt met een jaar verlengd tot en met 2025. Een wijziging in voorbereiding zorgt ervoor dat loonloze tijdvakken door toekenning van een WW-uitkering tijdens de referteperiode niet langer een negatief effect hebben op het WIA-dagloon, waarmee tevens een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 29 november 2023 wordt gecodificeerd. Voor Caribisch Nederland wordt in 2025 de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd; de premie Ongevallenverzekering wordt met 0,1 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,2%. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt de Tegemoetkoming Arbeidsongeschikten per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico in de zorg.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen van arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of het werk te hervatten. Werknemers zijn verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), die twee uitkeringsregimes omvat: de IVA (volledig en duurzaam arbeidsongeschikten) en de WGA (gedeeltelijk arbeidsgeschikten). De WAO geldt nog voor wie vóór 1 januari 2004 arbeidsongeschikt is geworden; de WAZ voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 al een uitkering ontvingen. Met financiële prikkels en gerichte re-integratieondersteuning stimuleert de overheid werkhervatting. In Caribisch Nederland biedt de Ongevallenverzekering (OV) inkomensondersteuning bij arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsongeval.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert werkhervatting met een bijdrage voor re-integratie-inspanningen aan UWV en financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet voor het arbeidsongeschiktheidsbeleid, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De tijdelijke maatregel waarbij WIA-voorschotten niet worden teruggevorderd wanneer blijkt dat werknemers geen recht op WIA hebben, wordt met een jaar verlengd tot en met 2025. Een wijziging in voorbereiding zorgt ervoor dat loonloze tijdvakken door toekenning van een WW-uitkering tijdens de referteperiode niet langer een negatief effect hebben op het WIA-dagloon, waarmee tevens een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 29 november 2023 wordt gecodificeerd. Voor Caribisch Nederland wordt in 2025 de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd; de premie Ongevallenverzekering wordt met 0,1 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,2%. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt de Tegemoetkoming Arbeidsongeschikten per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico in de zorg.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen van arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of het werk te hervatten. Werknemers zijn verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), die twee uitkeringsregimes omvat: de IVA (volledig en duurzaam arbeidsongeschikten) en de WGA (gedeeltelijk arbeidsgeschikten). De WAO geldt nog voor wie vóór 1 januari 2004 arbeidsongeschikt is geworden; de WAZ voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 al een uitkering ontvingen. Met financiële prikkels en gerichte re-integratieondersteuning stimuleert de overheid werkhervatting. In Caribisch Nederland biedt de Ongevallenverzekering (OV) inkomensondersteuning bij arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsongeval.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert werkhervatting met een bijdrage voor re-integratie-inspanningen aan UWV en financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; wanneer fiscale instrumenten worden ingezet voor het arbeidsongeschiktheidsbeleid, is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De tijdelijke maatregel waarbij WIA-voorschotten niet worden teruggevorderd wanneer blijkt dat werknemers geen recht op WIA hebben, wordt met een jaar verlengd tot en met 2025. Een wijziging in voorbereiding zorgt ervoor dat loonloze tijdvakken door toekenning van een WW-uitkering tijdens de referteperiode niet langer een negatief effect hebben op het WIA-dagloon, waarmee tevens een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 29 november 2023 wordt gecodificeerd. Voor Caribisch Nederland wordt in 2025 de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd; de premie Ongevallenverzekering wordt met 0,1 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,2%. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt de Tegemoetkoming Arbeidsongeschikten per 2027 afgeschaft in samenhang met de verlaging van het eigen risico in de zorg.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten. Werknemers die hun baan (deels) verliezen kunnen een beroep doen op een tijdelijke uitkering op grond van de Werkloosheidswet (WW); door instrumenten als de sollicitatieplicht, het besluit passende arbeid en inkomstenverrekening stimuleert de overheid terugkeer naar werk. Werklozen die bij instroom in de WW ouder zijn dan 60 jaar en 4 maanden komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een uitkering op minimumniveau op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW). In Caribisch Nederland ontvangen werknemers op grond van de Cessantiawet bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door eigen schuld een eenmalige uitkering; bij faillissement of surseance neemt de overheid deze verplichting over.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de arbeidsmarkt; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, het borgen van het activerend karakter van de regelingen, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door UWV en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor het werkloosheidsbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet hervormt de arbeidsmarktinfrastructuur met als doel structureel versterken van publiek-private samenwerking en dienstverlening in de 35 arbeidsmarktregio's, onder meer via de vorming van 35 Werkcentra; 2025 is een transitiejaar richting de nieuwe situatie per 1 januari 2026. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt op de WW bezuinigd; varianten zoals het verlengen van de opzegtermijn gecombineerd met een poortwachterstoets WW bij UWV en/of een verkorting van de WW-duur tot 18 maanden worden verder uitgewerkt, samen met vereenvoudigingsopties. Er loopt een meerjarig onderzoek naar de werking van de sollicitatieplicht (eerste tussentijdse resultaten medio 2027). Voor pgb-dienstverleners wordt een wetsvoorstel voorbereid dat wet- en regelgeving in lijn brengt met de CRvB-uitspraak van 2023, met beoogde inwerkingtreding 1 januari 2026. In Caribisch Nederland wordt de premie Cessantia met 0,1 procentpunt verhoogd en wordt een werkloosheidsvoorziening voorbereid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten. Werknemers die hun baan (deels) verliezen kunnen een beroep doen op een tijdelijke uitkering op grond van de Werkloosheidswet (WW); door instrumenten als de sollicitatieplicht, het besluit passende arbeid en inkomstenverrekening stimuleert de overheid terugkeer naar werk. Werklozen die bij instroom in de WW ouder zijn dan 60 jaar en 4 maanden komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een uitkering op minimumniveau op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW). In Caribisch Nederland ontvangen werknemers op grond van de Cessantiawet bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door eigen schuld een eenmalige uitkering; bij faillissement of surseance neemt de overheid deze verplichting over.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de arbeidsmarkt; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, het borgen van het activerend karakter van de regelingen, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door UWV en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor het werkloosheidsbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet hervormt de arbeidsmarktinfrastructuur met als doel structureel versterken van publiek-private samenwerking en dienstverlening in de 35 arbeidsmarktregio's, onder meer via de vorming van 35 Werkcentra; 2025 is een transitiejaar richting de nieuwe situatie per 1 januari 2026. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt op de WW bezuinigd; varianten zoals het verlengen van de opzegtermijn gecombineerd met een poortwachterstoets WW bij UWV en/of een verkorting van de WW-duur tot 18 maanden worden verder uitgewerkt, samen met vereenvoudigingsopties. Er loopt een meerjarig onderzoek naar de werking van de sollicitatieplicht (eerste tussentijdse resultaten medio 2027). Voor pgb-dienstverleners wordt een wetsvoorstel voorbereid dat wet- en regelgeving in lijn brengt met de CRvB-uitspraak van 2023, met beoogde inwerkingtreding 1 januari 2026. In Caribisch Nederland wordt de premie Cessantia met 0,1 procentpunt verhoogd en wordt een werkloosheidsvoorziening voorbereid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten. Werknemers die hun baan (deels) verliezen kunnen een beroep doen op een tijdelijke uitkering op grond van de Werkloosheidswet (WW); door instrumenten als de sollicitatieplicht, het besluit passende arbeid en inkomstenverrekening stimuleert de overheid terugkeer naar werk. Werklozen die bij instroom in de WW ouder zijn dan 60 jaar en 4 maanden komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een uitkering op minimumniveau op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW). In Caribisch Nederland ontvangen werknemers op grond van de Cessantiawet bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door eigen schuld een eenmalige uitkering; bij faillissement of surseance neemt de overheid deze verplichting over.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de arbeidsmarkt; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, het borgen van het activerend karakter van de regelingen, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door UWV en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor het werkloosheidsbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet hervormt de arbeidsmarktinfrastructuur met als doel structureel versterken van publiek-private samenwerking en dienstverlening in de 35 arbeidsmarktregio's, onder meer via de vorming van 35 Werkcentra; 2025 is een transitiejaar richting de nieuwe situatie per 1 januari 2026. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt op de WW bezuinigd; varianten zoals het verlengen van de opzegtermijn gecombineerd met een poortwachterstoets WW bij UWV en/of een verkorting van de WW-duur tot 18 maanden worden verder uitgewerkt, samen met vereenvoudigingsopties. Er loopt een meerjarig onderzoek naar de werking van de sollicitatieplicht (eerste tussentijdse resultaten medio 2027). Voor pgb-dienstverleners wordt een wetsvoorstel voorbereid dat wet- en regelgeving in lijn brengt met de CRvB-uitspraak van 2023, met beoogde inwerkingtreding 1 januari 2026. In Caribisch Nederland wordt de premie Cessantia met 0,1 procentpunt verhoogd en wordt een werkloosheidsvoorziening voorbereid.

# data[].attributes.description
Uitkeringen bij ziekte en verlofregelingen zoals Ziektewet en WAZO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van ziekte en stimuleert hen het werk te hervatten. Tevens beschermt zij werknemers tegen de financiële gevolgen van zwangerschap en bevalling en biedt tegemoetkoming bij verlof wegens geboorte, adoptie, pleegzorg of ouderschapsverlof. Wie ziek wordt zonder loonbetalingsverplichting van de werkgever kan voor een periode van twee jaar een beroep doen op de Ziektewet (ZW). Op grond van de Wet arbeid en zorg (WAZO) bestaat recht op uitkering bij zwangerschap, bevalling, adoptie, pleegzorg, aanvullend geboorteverlof en betaald ouderschapsverlof. In Caribisch Nederland biedt de Ziekteverzekering (ZV) een uitkering bij loonderving. Slachtoffers van stoffengerelateerde beroepsziekten kunnen een eenmalige tegemoetkoming ontvangen via de regeling TSB; slachtoffers van asbestgerelateerde ziekten via de regeling TAS.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en tegemoetkomingen; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV en de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De sterke stijging van het wettelijk minimumloon in Caribisch Nederland wordt door werkgevers gedragen; in 2025 wordt de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd met een verlaging van 1,6 procentpunt. Binnen dat pakket wordt de premie Ziekteverzekering met 0,6 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,7%. De Wijzigingswet SZW-wetten BES 2024, die het verlofstelsel in Caribisch Nederland uitbreidt, treedt afhankelijk van de parlementaire doorlooptijd op zijn vroegst per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Uitkeringen bij ziekte en verlofregelingen zoals Ziektewet en WAZO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van ziekte en stimuleert hen het werk te hervatten. Tevens beschermt zij werknemers tegen de financiële gevolgen van zwangerschap en bevalling en biedt tegemoetkoming bij verlof wegens geboorte, adoptie, pleegzorg of ouderschapsverlof. Wie ziek wordt zonder loonbetalingsverplichting van de werkgever kan voor een periode van twee jaar een beroep doen op de Ziektewet (ZW). Op grond van de Wet arbeid en zorg (WAZO) bestaat recht op uitkering bij zwangerschap, bevalling, adoptie, pleegzorg, aanvullend geboorteverlof en betaald ouderschapsverlof. In Caribisch Nederland biedt de Ziekteverzekering (ZV) een uitkering bij loonderving. Slachtoffers van stoffengerelateerde beroepsziekten kunnen een eenmalige tegemoetkoming ontvangen via de regeling TSB; slachtoffers van asbestgerelateerde ziekten via de regeling TAS.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en tegemoetkomingen; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door UWV en de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De sterke stijging van het wettelijk minimumloon in Caribisch Nederland wordt door werkgevers gedragen; in 2025 wordt de lastenverlichting op werkgeverspremies voortgezet en geïntensiveerd met een verlaging van 1,6 procentpunt. Binnen dat pakket wordt de premie Ziekteverzekering met 0,6 procentpunt verhoogd van 0,1% naar 0,7%. De Wijzigingswet SZW-wetten BES 2024, die het verlofstelsel in Caribisch Nederland uitbreidt, treedt afhankelijk van de parlementaire doorlooptijd op zijn vroegst per 1 januari 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Kinderopvangtoeslag en beleid voor de kinderopvang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders voor kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang. De kinderopvangtoeslag houdt formele kinderopvang betaalbaar voor ouders, waardoor arbeid en zorg beter gecombineerd kunnen worden en kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling. Om de kwaliteit te bevorderen stelt de Wet kinderopvang (Wko) eisen waaraan kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen; de GGD houdt hier in opdracht van gemeenten toezicht op. Kinderopvangondernemers zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang, gastouderbureaus en gastouders voor de kwaliteit van gastouderopvang, en ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij de keuze voor een voorziening.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert met de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en stimuleert met subsidies de (informatie)positie van ouders. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel, de hoogte en voorwaarden van de kinderopvangtoeslag, het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het Gemeentefonds voor toezicht en handhaving, het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving, en het bevorderen van kwaliteit en veiligheid. De Dienst Toeslagen voert de KOT uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet het kabinet de eerste stap naar een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor kinderopvang door de toeslagpercentages voor met name middeninkomens te verhogen; ongeveer 37.000 extra huishoudens ontvangen vanaf 2025 een vergoeding van 96%. De maximum uurprijzen worden in 2025 met € 0,04 minder geïndexeerd ter dekking van onder meer verhoging van het SMI-budget (vanaf 2025 € 5,4 miljoen, structureel € 10 miljoen vanaf 2029), KOT voor beurspromovendi en de Wet Kinderopvang BES; voor gastouderopvang wordt de maximum uurprijs met € 0,21 extra geïndexeerd. In 2026 wordt de maximum uurprijs conform het hoofdlijnenakkoord niet geïndexeerd. Per 1 januari 2025 krijgen alle promovendi recht op kinderopvangtoeslag en wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost. Vanaf 2026 worden achterblijvers van een noodgedwongen elders verblijvende partner als alleenstaande behandeld en vervalt terugwerkende kracht bij intrekking van de verblijfstitel. De Wet kinderopvang BES treedt naar verwachting per 1 juli 2025 in werking.

# data[].attributes.description
Kinderopvangtoeslag en beleid voor de kinderopvang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders voor kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang. De kinderopvangtoeslag houdt formele kinderopvang betaalbaar voor ouders, waardoor arbeid en zorg beter gecombineerd kunnen worden en kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling. Om de kwaliteit te bevorderen stelt de Wet kinderopvang (Wko) eisen waaraan kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen; de GGD houdt hier in opdracht van gemeenten toezicht op. Kinderopvangondernemers zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang, gastouderbureaus en gastouders voor de kwaliteit van gastouderopvang, en ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij de keuze voor een voorziening.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert met de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en stimuleert met subsidies de (informatie)positie van ouders. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel, de hoogte en voorwaarden van de kinderopvangtoeslag, het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het Gemeentefonds voor toezicht en handhaving, het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving, en het bevorderen van kwaliteit en veiligheid. De Dienst Toeslagen voert de KOT uit in opdracht van SZW; de Staatssecretaris Toeslagen en Douane is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet het kabinet de eerste stap naar een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor kinderopvang door de toeslagpercentages voor met name middeninkomens te verhogen; ongeveer 37.000 extra huishoudens ontvangen vanaf 2025 een vergoeding van 96%. De maximum uurprijzen worden in 2025 met € 0,04 minder geïndexeerd ter dekking van onder meer verhoging van het SMI-budget (vanaf 2025 € 5,4 miljoen, structureel € 10 miljoen vanaf 2029), KOT voor beurspromovendi en de Wet Kinderopvang BES; voor gastouderopvang wordt de maximum uurprijs met € 0,21 extra geïndexeerd. In 2026 wordt de maximum uurprijs conform het hoofdlijnenakkoord niet geïndexeerd. Per 1 januari 2025 krijgen alle promovendi recht op kinderopvangtoeslag en wordt een knelpunt in het toeslagpartnerschap voor eerstegraads bloedverwanten opgelost. Vanaf 2026 worden achterblijvers van een noodgedwongen elders verblijvende partner als alleenstaande behandeld en vervalt terugwerkende kracht bij intrekking van de verblijfstitel. De Wet kinderopvang BES treedt naar verwachting per 1 juli 2025 in werking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een basispensioen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, stimuleert de opbouw van aanvullende arbeidspensioenen en stelt kaders voor hun houdbaarheid en houdt toezicht op de naleving daarvan. Via de AOW wordt een basispensioen verstrekt — de eerste pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bouwt ruim 89,4% van de werknemers via verplichte deelname aan pensioenregelingen een aanvullend arbeidspensioen op (tweede pijler); in de derde pijler kunnen mensen op eigen initiatief individuele pensioenproducten afsluiten. De inkomensondersteuning AOW (IOAOW) wordt per 1 januari 2025 afgeschaft; de overbruggingsuitkering (OBR) sluit per 1 januari 2025 voor nieuwe instroom. Inwoners van Caribisch Nederland ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene Ouderdomsverzekering (AOV).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen voor zover de overheid hiervoor verantwoordelijk is, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door de SVB, de vormgeving van het toezicht op arbeidspensioenen door DNB en AFM, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor pensioenbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Sinds 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen in werking; in 2025 loopt het meerjarige implementatietraject door, met onder meer de platforms Pensioenduidelijkheid.nl en Werkenaanonspensioen.nl, een publiekscampagne en een uitgebreid monitoringsprogramma waarbij ook de Regeringscommissaris transitie pensioenen adviseert. In 2025 wordt het wetsvoorstel toezeggingen pensioenonderwerpen aan de Tweede Kamer aangeboden; dit regelt onder meer vrijwillige voortzetting van het wezenpensioen, uniformering van het kindbegrip en verruiming van het overgangsrecht bij arbeidsongeschiktheid. Het kabinet blijft inzetten op het halveren van het aantal werknemers zonder pensioenopbouw in 2028 (in 2022 gedaald van 936.000 naar 765.000), onder meer via het Aanvalsplan Witte vlek en wetgeving om werknemers op de loonstrook te informeren. De IOAOW wordt per 1 januari 2025 volledig afgeschaft en de OBR sluit per diezelfde datum voor nieuwe instroom.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een basispensioen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, stimuleert de opbouw van aanvullende arbeidspensioenen en stelt kaders voor hun houdbaarheid en houdt toezicht op de naleving daarvan. Via de AOW wordt een basispensioen verstrekt — de eerste pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bouwt ruim 89,4% van de werknemers via verplichte deelname aan pensioenregelingen een aanvullend arbeidspensioen op (tweede pijler); in de derde pijler kunnen mensen op eigen initiatief individuele pensioenproducten afsluiten. De inkomensondersteuning AOW (IOAOW) wordt per 1 januari 2025 afgeschaft; de overbruggingsuitkering (OBR) sluit per 1 januari 2025 voor nieuwe instroom. Inwoners van Caribisch Nederland ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene Ouderdomsverzekering (AOV).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen voor zover de overheid hiervoor verantwoordelijk is, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door de SVB, de vormgeving van het toezicht op arbeidspensioenen door DNB en AFM, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor pensioenbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Sinds 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen in werking; in 2025 loopt het meerjarige implementatietraject door, met onder meer de platforms Pensioenduidelijkheid.nl en Werkenaanonspensioen.nl, een publiekscampagne en een uitgebreid monitoringsprogramma waarbij ook de Regeringscommissaris transitie pensioenen adviseert. In 2025 wordt het wetsvoorstel toezeggingen pensioenonderwerpen aan de Tweede Kamer aangeboden; dit regelt onder meer vrijwillige voortzetting van het wezenpensioen, uniformering van het kindbegrip en verruiming van het overgangsrecht bij arbeidsongeschiktheid. Het kabinet blijft inzetten op het halveren van het aantal werknemers zonder pensioenopbouw in 2028 (in 2022 gedaald van 936.000 naar 765.000), onder meer via het Aanvalsplan Witte vlek en wetgeving om werknemers op de loonstrook te informeren. De IOAOW wordt per 1 januari 2025 volledig afgeschaft en de OBR sluit per diezelfde datum voor nieuwe instroom.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid biedt een basispensioen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, stimuleert de opbouw van aanvullende arbeidspensioenen en stelt kaders voor hun houdbaarheid en houdt toezicht op de naleving daarvan. Via de AOW wordt een basispensioen verstrekt — de eerste pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bouwt ruim 89,4% van de werknemers via verplichte deelname aan pensioenregelingen een aanvullend arbeidspensioen op (tweede pijler); in de derde pijler kunnen mensen op eigen initiatief individuele pensioenproducten afsluiten. De inkomensondersteuning AOW (IOAOW) wordt per 1 januari 2025 afgeschaft; de overbruggingsuitkering (OBR) sluit per 1 januari 2025 voor nieuwe instroom. Inwoners van Caribisch Nederland ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene Ouderdomsverzekering (AOV).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde regelingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het vaststellen van het niveau van de uitkeringen voor zover de overheid hiervoor verantwoordelijk is, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door de SVB, de vormgeving van het toezicht op arbeidspensioenen door DNB en AFM, en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor pensioenbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Sinds 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen in werking; in 2025 loopt het meerjarige implementatietraject door, met onder meer de platforms Pensioenduidelijkheid.nl en Werkenaanonspensioen.nl, een publiekscampagne en een uitgebreid monitoringsprogramma waarbij ook de Regeringscommissaris transitie pensioenen adviseert. In 2025 wordt het wetsvoorstel toezeggingen pensioenonderwerpen aan de Tweede Kamer aangeboden; dit regelt onder meer vrijwillige voortzetting van het wezenpensioen, uniformering van het kindbegrip en verruiming van het overgangsrecht bij arbeidsongeschiktheid. Het kabinet blijft inzetten op het halveren van het aantal werknemers zonder pensioenopbouw in 2028 (in 2022 gedaald van 936.000 naar 765.000), onder meer via het Aanvalsplan Witte vlek en wetgeving om werknemers op de loonstrook te informeren. De IOAOW wordt per 1 januari 2025 volledig afgeschaft en de OBR sluit per diezelfde datum voor nieuwe instroom.

# data[].attributes.description
Nabestaandenuitkeringen op grond van de Anw.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt nabestaande partners en wezen voor zover nodig tegen de financiële gevolgen van het verlies van partner of ouders. Mensen die geconfronteerd zijn met het overlijden van hun partner of ouder(s) en die vanwege de zorg voor een kind of arbeidsongeschiktheid niet (volledig) in een eigen inkomen kunnen voorzien, moeten verzekerd zijn van financiële ondersteuning. Daarom regelt de overheid op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) een nabestaandenuitkering voor de overblijvende partner en een wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben verloren. Inwoners van Caribisch Nederland hebben in vergelijkbare situaties recht op een uitkering op grond van de Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van wet- en regelgeving, de vaststelling van het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.description
Nabestaandenuitkeringen op grond van de Anw.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid beschermt nabestaande partners en wezen voor zover nodig tegen de financiële gevolgen van het verlies van partner of ouders. Mensen die geconfronteerd zijn met het overlijden van hun partner of ouder(s) en die vanwege de zorg voor een kind of arbeidsongeschiktheid niet (volledig) in een eigen inkomen kunnen voorzien, moeten verzekerd zijn van financiële ondersteuning. Daarom regelt de overheid op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) een nabestaandenuitkering voor de overblijvende partner en een wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben verloren. Inwoners van Caribisch Nederland hebben in vergelijkbare situaties recht op een uitkering op grond van de Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen; bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van wet- en regelgeving, de vaststelling van het niveau van de uitkeringen, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering door de SVB, en de organisatie van de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.description
Uitvoeringskosten van SVB en UWV voor sociale zekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële middelen voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering van socialezekerheidsregelingen, binnen de kaders die de overheid stelt. De uitvoering van de socialezekerheidswetten vindt mede plaats door ZBO's en RWT's. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de uitvoering tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan UWV (inclusief het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het Inlichtingenbureau (IB). Hij maakt prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering, ondersteund door een planning- en controlcyclus tussen de uitvoeringsorganen en het ministerie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de socialezekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor de vormgeving en werking van het stelsel (wet SUWI), de vormgeving van de socialezekerheidswetten die UWV en de SVB uitvoeren, de vaststelling van de budgetten voor UWV, SVB en IB met passende prestatieafspraken, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering en de verantwoording daarover, de middelen voor de Landelijke Cliëntenraad (LCR), en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening moet een grondslag bieden voor gegevensuitwisseling zodat uitvoerders belanghebbenden proactief kunnen informeren over mogelijk recht op inkomensondersteuning; hiervoor is een reservering getroffen voor extra uitvoeringskosten vanaf de tweede helft van 2025. Het kabinet streeft ernaar de (kinder-)armoedecijfers niet te laten toenemen boven het referentiejaar 2024, onder meer via verhoging van het kindgebonden budget. Het voornemen tot WW-hervorming wordt uitgewerkt en de bereikbaarheid van overheidsorganisaties wordt verder verbeterd, onder meer via de regionale werkcentra (UWV) en fysieke en virtuele loketten (SVB). Er wordt geïnvesteerd in vernieuwing en weerbaarheid van ICT, waaronder aanpak van legacy-systemen. UWV, SVB en IB zetten in op het publiceren van algoritmes in het algoritmeregister; de NIS2-richtlijn wordt omgezet in Nederlandse wetgeving. Eind 2024 wordt een Preventienetwerk opgericht en wordt samen met UWV en SVB de Regeling tenuitvoerlegging bestuurlijke boeten gemoderniseerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt onder meer tot verlaging van het beleidsondersteunende budget voor handhaving en gegevensuitwisseling.

# data[].attributes.description
Uitvoeringskosten van SVB en UWV voor sociale zekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële middelen voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering van socialezekerheidsregelingen, binnen de kaders die de overheid stelt. De uitvoering van de socialezekerheidswetten vindt mede plaats door ZBO's en RWT's. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de uitvoering tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan UWV (inclusief het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het Inlichtingenbureau (IB). Hij maakt prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering, ondersteund door een planning- en controlcyclus tussen de uitvoeringsorganen en het ministerie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de socialezekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor de vormgeving en werking van het stelsel (wet SUWI), de vormgeving van de socialezekerheidswetten die UWV en de SVB uitvoeren, de vaststelling van de budgetten voor UWV, SVB en IB met passende prestatieafspraken, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering en de verantwoording daarover, de middelen voor de Landelijke Cliëntenraad (LCR), en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening moet een grondslag bieden voor gegevensuitwisseling zodat uitvoerders belanghebbenden proactief kunnen informeren over mogelijk recht op inkomensondersteuning; hiervoor is een reservering getroffen voor extra uitvoeringskosten vanaf de tweede helft van 2025. Het kabinet streeft ernaar de (kinder-)armoedecijfers niet te laten toenemen boven het referentiejaar 2024, onder meer via verhoging van het kindgebonden budget. Het voornemen tot WW-hervorming wordt uitgewerkt en de bereikbaarheid van overheidsorganisaties wordt verder verbeterd, onder meer via de regionale werkcentra (UWV) en fysieke en virtuele loketten (SVB). Er wordt geïnvesteerd in vernieuwing en weerbaarheid van ICT, waaronder aanpak van legacy-systemen. UWV, SVB en IB zetten in op het publiceren van algoritmes in het algoritmeregister; de NIS2-richtlijn wordt omgezet in Nederlandse wetgeving. Eind 2024 wordt een Preventienetwerk opgericht en wordt samen met UWV en SVB de Regeling tenuitvoerlegging bestuurlijke boeten gemoderniseerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt onder meer tot verlaging van het beleidsondersteunende budget voor handhaving en gegevensuitwisseling.

# data[].attributes.description
Uitvoeringskosten van SVB en UWV voor sociale zekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële middelen voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering van socialezekerheidsregelingen, binnen de kaders die de overheid stelt. De uitvoering van de socialezekerheidswetten vindt mede plaats door ZBO's en RWT's. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de uitvoering tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan UWV (inclusief het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het Inlichtingenbureau (IB). Hij maakt prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering, ondersteund door een planning- en controlcyclus tussen de uitvoeringsorganen en het ministerie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de socialezekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor de vormgeving en werking van het stelsel (wet SUWI), de vormgeving van de socialezekerheidswetten die UWV en de SVB uitvoeren, de vaststelling van de budgetten voor UWV, SVB en IB met passende prestatieafspraken, de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering en de verantwoording daarover, de middelen voor de Landelijke Cliëntenraad (LCR), en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening moet een grondslag bieden voor gegevensuitwisseling zodat uitvoerders belanghebbenden proactief kunnen informeren over mogelijk recht op inkomensondersteuning; hiervoor is een reservering getroffen voor extra uitvoeringskosten vanaf de tweede helft van 2025. Het kabinet streeft ernaar de (kinder-)armoedecijfers niet te laten toenemen boven het referentiejaar 2024, onder meer via verhoging van het kindgebonden budget. Het voornemen tot WW-hervorming wordt uitgewerkt en de bereikbaarheid van overheidsorganisaties wordt verder verbeterd, onder meer via de regionale werkcentra (UWV) en fysieke en virtuele loketten (SVB). Er wordt geïnvesteerd in vernieuwing en weerbaarheid van ICT, waaronder aanpak van legacy-systemen. UWV, SVB en IB zetten in op het publiceren van algoritmes in het algoritmeregister; de NIS2-richtlijn wordt omgezet in Nederlandse wetgeving. Eind 2024 wordt een Preventienetwerk opgericht en wordt samen met UWV en SVB de Regeling tenuitvoerlegging bestuurlijke boeten gemoderniseerd. De subsidietaakstelling uit het hoofdlijnenakkoord leidt onder meer tot verlaging van het beleidsondersteunende budget voor handhaving en gegevensuitwisseling.

# data[].attributes.description
Rijksbijdragen aan de sociale fondsen voor AOW, Anw en andere regelingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen. De uitgaven die vanuit de sociale fondsen worden gedaan, worden hoofdzakelijk gefinancierd via premies. In een aantal gevallen vindt de overheid het heffen van premies niet wenselijk, bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend toenemen en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de weg staan. In andere gevallen vindt de overheid financiering uit de algemene middelen passend, maar wordt de regeling wel betaald uit een van de sociale fondsen. In beide gevallen worden de inkomsten van de sociale fondsen aangevuld via een of meerdere rijksbijdragen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de sociale fondsen uit de rijksbegroting, al dan niet in aanvulling op premieheffing. Hij is in deze rol verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetreffende sociale fondsen en voor het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.

# data[].attributes.description
Rijksbijdragen aan de sociale fondsen voor AOW, Anw en andere regelingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen. De uitgaven die vanuit de sociale fondsen worden gedaan, worden hoofdzakelijk gefinancierd via premies. In een aantal gevallen vindt de overheid het heffen van premies niet wenselijk, bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend toenemen en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de weg staan. In andere gevallen vindt de overheid financiering uit de algemene middelen passend, maar wordt de regeling wel betaald uit een van de sociale fondsen. In beide gevallen worden de inkomsten van de sociale fondsen aangevuld via een of meerdere rijksbijdragen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de sociale fondsen uit de rijksbegroting, al dan niet in aanvulling op premieheffing. Hij is in deze rol verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetreffende sociale fondsen en voor het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.

# data[].attributes.description
Rijksbijdragen aan de sociale fondsen voor AOW, Anw en andere regelingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen. De uitgaven die vanuit de sociale fondsen worden gedaan, worden hoofdzakelijk gefinancierd via premies. In een aantal gevallen vindt de overheid het heffen van premies niet wenselijk, bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend toenemen en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de weg staan. In andere gevallen vindt de overheid financiering uit de algemene middelen passend, maar wordt de regeling wel betaald uit een van de sociale fondsen. In beide gevallen worden de inkomsten van de sociale fondsen aangevuld via een of meerdere rijksbijdragen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister financiert de sociale fondsen uit de rijksbegroting, al dan niet in aanvulling op premieheffing. Hij is in deze rol verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetreffende sociale fondsen en voor het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.

# data[].attributes.description
Integratie van nieuwkomers en bevordering van maatschappelijke samenhang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en sociale stabiliteit door participatie van iedereen met een migratieachtergrond. Daarnaast bevordert de overheid de acceptatie van culturele diversiteit in de samenleving. Het integratiebeleid legt de nadruk op het creëren van sociale stabiliteit in een samenleving die in cultureel opzicht steeds meer divers wordt, zodat mensen zelfredzaam zijn en zonder belemmeringen kunnen meedoen, in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven, en zich thuisvoelen ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging. Dit wordt gerealiseerd door onder meer het versterken van inclusief en gelijkwaardig samenleven, het voorkomen van maatschappelijke spanningen, het stimuleren van werk als basis van integratie, en het werken aan evenredige positie, participatie en voorzieningenbereik voor alle burgers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met onder andere financiële instrumenten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van migranten, en het samenleven in de diverse samenleving; de rol van de Minister bij het oplossen van samenlevingsvraagstukken is faciliterend. Hij financiert een uitkeringsregeling aan remigranten op grond van de Remigratiewet en de bijbehorende uitvoeringskosten. Hij is verantwoordelijk voor de visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor benodigde kennis, het aanspreken van vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid dat reguliere voorzieningen toegankelijk en effectief zijn voor alle burgers, en de uitvoering van de Remigratiewet.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het kader van het bevorderen van het samenleven en het behouden van sociale stabiliteit wordt de inzet de komende jaren verstevigd op het versterken van de veerkracht en weerbaarheid van de samenleving tegen racisme en discriminatie, ongewenste vormen van buitenlandse inmenging en beïnvloeding, polarisatie en radicalisering. Dit gebeurt onder meer door het ontwikkelen en delen van expertise, het onderhouden van netwerken van stakeholders, het faciliteren van dialoog en het ontwikkelen en delen van bewezen interventies. Daarnaast worden in het kader van het zelfbeschikkingsrecht initiatieven gestimuleerd gericht op preventie van schadelijke praktijken en verandering van binnenuit in gesloten gemeenschappen. Ook wordt verkend of regulering van versterkte gebedsoproepen mogelijk is. In 2025 wordt een Agenda Integratie uitgewerkt met maatregelen voor de nieuwe kabinetsperiode.

# data[].attributes.description
Integratie van nieuwkomers en bevordering van maatschappelijke samenhang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en sociale stabiliteit door participatie van iedereen met een migratieachtergrond. Daarnaast bevordert de overheid de acceptatie van culturele diversiteit in de samenleving. Het integratiebeleid legt de nadruk op het creëren van sociale stabiliteit in een samenleving die in cultureel opzicht steeds meer divers wordt, zodat mensen zelfredzaam zijn en zonder belemmeringen kunnen meedoen, in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven, en zich thuisvoelen ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging. Dit wordt gerealiseerd door onder meer het versterken van inclusief en gelijkwaardig samenleven, het voorkomen van maatschappelijke spanningen, het stimuleren van werk als basis van integratie, en het werken aan evenredige positie, participatie en voorzieningenbereik voor alle burgers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met onder andere financiële instrumenten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van migranten, en het samenleven in de diverse samenleving; de rol van de Minister bij het oplossen van samenlevingsvraagstukken is faciliterend. Hij financiert een uitkeringsregeling aan remigranten op grond van de Remigratiewet en de bijbehorende uitvoeringskosten. Hij is verantwoordelijk voor de visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor benodigde kennis, het aanspreken van vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid dat reguliere voorzieningen toegankelijk en effectief zijn voor alle burgers, en de uitvoering van de Remigratiewet.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het kader van het bevorderen van het samenleven en het behouden van sociale stabiliteit wordt de inzet de komende jaren verstevigd op het versterken van de veerkracht en weerbaarheid van de samenleving tegen racisme en discriminatie, ongewenste vormen van buitenlandse inmenging en beïnvloeding, polarisatie en radicalisering. Dit gebeurt onder meer door het ontwikkelen en delen van expertise, het onderhouden van netwerken van stakeholders, het faciliteren van dialoog en het ontwikkelen en delen van bewezen interventies. Daarnaast worden in het kader van het zelfbeschikkingsrecht initiatieven gestimuleerd gericht op preventie van schadelijke praktijken en verandering van binnenuit in gesloten gemeenschappen. Ook wordt verkend of regulering van versterkte gebedsoproepen mogelijk is. In 2025 wordt een Agenda Integratie uitgewerkt met maatregelen voor de nieuwe kabinetsperiode.

# data[].attributes.description
Integratie van nieuwkomers en bevordering van maatschappelijke samenhang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en sociale stabiliteit door participatie van iedereen met een migratieachtergrond. Daarnaast bevordert de overheid de acceptatie van culturele diversiteit in de samenleving. Het integratiebeleid legt de nadruk op het creëren van sociale stabiliteit in een samenleving die in cultureel opzicht steeds meer divers wordt, zodat mensen zelfredzaam zijn en zonder belemmeringen kunnen meedoen, in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven, en zich thuisvoelen ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging. Dit wordt gerealiseerd door onder meer het versterken van inclusief en gelijkwaardig samenleven, het voorkomen van maatschappelijke spanningen, het stimuleren van werk als basis van integratie, en het werken aan evenredige positie, participatie en voorzieningenbereik voor alle burgers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met onder andere financiële instrumenten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van migranten, en het samenleven in de diverse samenleving; de rol van de Minister bij het oplossen van samenlevingsvraagstukken is faciliterend. Hij financiert een uitkeringsregeling aan remigranten op grond van de Remigratiewet en de bijbehorende uitvoeringskosten. Hij is verantwoordelijk voor de visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor benodigde kennis, het aanspreken van vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid dat reguliere voorzieningen toegankelijk en effectief zijn voor alle burgers, en de uitvoering van de Remigratiewet.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het kader van het bevorderen van het samenleven en het behouden van sociale stabiliteit wordt de inzet de komende jaren verstevigd op het versterken van de veerkracht en weerbaarheid van de samenleving tegen racisme en discriminatie, ongewenste vormen van buitenlandse inmenging en beïnvloeding, polarisatie en radicalisering. Dit gebeurt onder meer door het ontwikkelen en delen van expertise, het onderhouden van netwerken van stakeholders, het faciliteren van dialoog en het ontwikkelen en delen van bewezen interventies. Daarnaast worden in het kader van het zelfbeschikkingsrecht initiatieven gestimuleerd gericht op preventie van schadelijke praktijken en verandering van binnenuit in gesloten gemeenschappen. Ook wordt verkend of regulering van versterkte gebedsoproepen mogelijk is. In 2025 wordt een Agenda Integratie uitgewerkt met maatregelen voor de nieuwe kabinetsperiode.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 96 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De totale begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen in 2025 € 599,6 miljoen, waarvan € 488,5 miljoen personele uitgaven en € 111,1 miljoen materiële uitgaven. In het verloop van de uitgaven voor eigen personeel zijn de uitvoeringskosten van SZW zichtbaar voor subsidieregelingen; deze werkzaamheden nemen in de loop van de jaren af. Ook de in het hoofdlijnenakkoord opgenomen taakstelling op het apparaat van de rijksoverheid is zichtbaar: voor SZW gaat het om € 23 miljoen in 2025 oplopend tot € 99 miljoen in 2029. De ontvangsten hebben voor het grootste deel betrekking op de facturering door de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO). De effecten van de in het hoofdlijnenakkoord afgesproken herverkaveling van het beleidsterrein Inburgering naar het Ministerie van JenV worden op een later moment verwerkt.

# data[].attributes.name
Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

# data[].attributes.description
Onafhankelijk toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten door de CTIVD.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017) is er een Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De algemene doelstelling van de CTIVD is het in onafhankelijkheid toezicht houden op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Wiv 2017 en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) door middel van het doen van onderzoeken en het publiceren van de uitkomsten daarvan, alsmede het adviseren aan de betrokken ministers over zaken die voortvloeien uit deze wetten, het behandelen van klachten en van meldingen over misstanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de CTIVD. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en de CTIVD zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering door het ministerie en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met ingang van 1 juli 2024 is de Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma, bulkdatasets en overige specifieke voorzieningen (Stb. 2024, 88) in werking getreden. Deze wet brengt een belangrijke wijziging met zich mee voor het toezicht van de CTIVD. Daarbij zal het toezicht van de CTIVD, naast het reguliere toezicht zoals diepteonderzoeken, worden uitgebreid met toezichtactiviteiten tijdens de uitvoering van de inzet van bijzondere bevoegdheden, met deels bindende oordelen en zal een beroepsmogelijkheid gecreeerd worden. Om aan de nieuwe wettelijke taken te kunnen voldoen, zal de formatie van de CTIVD worden uitgebreid. De realisatie hiervan is mede afhankelijk van een aantal randvoorwaarden rond bijvoorbeeld huisvesting en voldoende beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel.

# data[].attributes.name
Eenheid van het algemeen regeringsbeleid

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de minister-president en coördinatie van het algemeen regeringsbeleid, inclusief de Rijksvoorlichtingsdienst.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Ministerie van Algemene Zaken coordineert het algemene regeringsbeleid. Doel is de Minister-President en de ministerraad adequaat te ondersteunen door beleidsinhoudelijke voorbereiding en afstemming en de woordvoering en communicatie hierover.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister-President is als voorzitter van de ministerraad (artikel 45, lid 2 en 3 Grondwet) verantwoordelijk voor het bevorderen van de eenheid van het algemene regeringsbeleid. Hij verantwoordt zich hierover onder meer via de regeringsverklaring en de Algemene Politieke Beschouwingen, en is verantwoordelijk voor het in stand houden en zo nodig aanpassen van het stelsel van overleg en besluitvorming in de ministerraad en onderraden, voor de coordinatie van het algemene communicatiebeleid en voor de onafhankelijke positie van de WRR. Het ministerie ondersteunt de Minister-President tevens in zijn rol binnen de rijksministerraad, de Europese Raad, de coordinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (met beheersmatige verantwoordelijkheid voor CTIVD en TIB) en bij internationale bijeenkomsten, naast een bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien van het Koninklijk Huis. Alle ministers dragen op grond van artikel 42 Grondwet ministeriele verantwoordelijkheid, maar in de praktijk legt in de eerste plaats de Minister-President daarover verantwoording af in de Kamer.

# data[].attributes.name
Eenheid van het algemeen regeringsbeleid

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de minister-president en coördinatie van het algemeen regeringsbeleid, inclusief de Rijksvoorlichtingsdienst.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Ministerie van Algemene Zaken coordineert het algemene regeringsbeleid. Doel is de Minister-President en de ministerraad adequaat te ondersteunen door beleidsinhoudelijke voorbereiding en afstemming en de woordvoering en communicatie hierover.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister-President is als voorzitter van de ministerraad (artikel 45, lid 2 en 3 Grondwet) verantwoordelijk voor het bevorderen van de eenheid van het algemene regeringsbeleid. Hij verantwoordt zich hierover onder meer via de regeringsverklaring en de Algemene Politieke Beschouwingen, en is verantwoordelijk voor het in stand houden en zo nodig aanpassen van het stelsel van overleg en besluitvorming in de ministerraad en onderraden, voor de coordinatie van het algemene communicatiebeleid en voor de onafhankelijke positie van de WRR. Het ministerie ondersteunt de Minister-President tevens in zijn rol binnen de rijksministerraad, de Europese Raad, de coordinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (met beheersmatige verantwoordelijkheid voor CTIVD en TIB) en bij internationale bijeenkomsten, naast een bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien van het Koninklijk Huis. Alle ministers dragen op grond van artikel 42 Grondwet ministeriele verantwoordelijkheid, maar in de praktijk legt in de eerste plaats de Minister-President daarover verantwoording af in de Kamer.

# data[].attributes.name
Eenheid van het algemeen regeringsbeleid

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de minister-president en coördinatie van het algemeen regeringsbeleid, inclusief de Rijksvoorlichtingsdienst.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Ministerie van Algemene Zaken coordineert het algemene regeringsbeleid. Doel is de Minister-President en de ministerraad adequaat te ondersteunen door beleidsinhoudelijke voorbereiding en afstemming en de woordvoering en communicatie hierover.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister-President is als voorzitter van de ministerraad (artikel 45, lid 2 en 3 Grondwet) verantwoordelijk voor het bevorderen van de eenheid van het algemene regeringsbeleid. Hij verantwoordt zich hierover onder meer via de regeringsverklaring en de Algemene Politieke Beschouwingen, en is verantwoordelijk voor het in stand houden en zo nodig aanpassen van het stelsel van overleg en besluitvorming in de ministerraad en onderraden, voor de coordinatie van het algemene communicatiebeleid en voor de onafhankelijke positie van de WRR. Het ministerie ondersteunt de Minister-President tevens in zijn rol binnen de rijksministerraad, de Europese Raad, de coordinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (met beheersmatige verantwoordelijkheid voor CTIVD en TIB) en bij internationale bijeenkomsten, naast een bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien van het Koninklijk Huis. Alle ministers dragen op grond van artikel 42 Grondwet ministeriele verantwoordelijkheid, maar in de praktijk legt in de eerste plaats de Minister-President daarover verantwoording af in de Kamer.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Koning bij de uitoefening van zijn staatsrechtelijke taken via het Kabinet van de Koning.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Ondersteunen van de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens constitutionele taken en fungeren als schakel tussen de Koning en de overige leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van het Kabinet van de Koning. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en het Kabinet van de Koning zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus. Het Kabinet van de Koning valt onder de ministeriele verantwoordelijkheid van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Koning bij de uitoefening van zijn staatsrechtelijke taken via het Kabinet van de Koning.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Ondersteunen van de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens constitutionele taken en fungeren als schakel tussen de Koning en de overige leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van het Kabinet van de Koning. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en het Kabinet van de Koning zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus. Het Kabinet van de Koning valt onder de ministeriele verantwoordelijkheid van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken.

# data[].attributes.description
Ondersteuning van de Koning bij de uitoefening van zijn staatsrechtelijke taken via het Kabinet van de Koning.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Ondersteunen van de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens constitutionele taken en fungeren als schakel tussen de Koning en de overige leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van het Kabinet van de Koning. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en het Kabinet van de Koning zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus. Het Kabinet van de Koning valt onder de ministeriele verantwoordelijkheid van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken.

# data[].attributes.name
Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

# data[].attributes.description
Onafhankelijk toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten door de CTIVD.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017) is er een Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De algemene doelstelling van de CTIVD is het in onafhankelijkheid toezicht houden op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Wiv 2017 en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) door middel van het doen van onderzoeken en het publiceren van de uitkomsten daarvan, alsmede het adviseren aan de betrokken ministers over zaken die voortvloeien uit deze wetten, het behandelen van klachten en van meldingen over misstanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de CTIVD. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en de CTIVD zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering door het ministerie en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met ingang van 1 juli 2024 is de Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma, bulkdatasets en overige specifieke voorzieningen (Stb. 2024, 88) in werking getreden. Deze wet brengt een belangrijke wijziging met zich mee voor het toezicht van de CTIVD. Daarbij zal het toezicht van de CTIVD, naast het reguliere toezicht zoals diepteonderzoeken, worden uitgebreid met toezichtactiviteiten tijdens de uitvoering van de inzet van bijzondere bevoegdheden, met deels bindende oordelen en zal een beroepsmogelijkheid gecreeerd worden. Om aan de nieuwe wettelijke taken te kunnen voldoen, zal de formatie van de CTIVD worden uitgebreid. De realisatie hiervan is mede afhankelijk van een aantal randvoorwaarden rond bijvoorbeeld huisvesting en voldoende beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel.

# data[].attributes.name
Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

# data[].attributes.description
Onafhankelijk toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten door de CTIVD.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017) is er een Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De algemene doelstelling van de CTIVD is het in onafhankelijkheid toezicht houden op de rechtmatigheid van de uitvoering van de Wiv 2017 en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) door middel van het doen van onderzoeken en het publiceren van de uitkomsten daarvan, alsmede het adviseren aan de betrokken ministers over zaken die voortvloeien uit deze wetten, het behandelen van klachten en van meldingen over misstanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Algemene Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van de begroting van de CTIVD. Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en de CTIVD zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering door het ministerie en de daarop van toepassing zijnde planning & control cyclus.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met ingang van 1 juli 2024 is de Tijdelijke wet onderzoeken AIVD en MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma, bulkdatasets en overige specifieke voorzieningen (Stb. 2024, 88) in werking getreden. Deze wet brengt een belangrijke wijziging met zich mee voor het toezicht van de CTIVD. Daarbij zal het toezicht van de CTIVD, naast het reguliere toezicht zoals diepteonderzoeken, worden uitgebreid met toezichtactiviteiten tijdens de uitvoering van de inzet van bijzondere bevoegdheden, met deels bindende oordelen en zal een beroepsmogelijkheid gecreeerd worden. Om aan de nieuwe wettelijke taken te kunnen voldoen, zal de formatie van de CTIVD worden uitgebreid. De realisatie hiervan is mede afhankelijk van een aantal randvoorwaarden rond bijvoorbeeld huisvesting en voldoende beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel.

# data[].attributes.description
Versterking van de rechtsstaat op Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van goed bestuur door een bijdrage te leveren aan het versterken van de rechtsstaat van de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Dit krijgt vorm door samenwerking op het gebied van veiligheid, rechtshandhaving, grensbewaking en mensenrechten en ondersteuning van de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor het stimuleren van de versterking van de rechtsstaat in Aruba, Curaçao en Sint Maarten, aangezien rechtshandhaving en veiligheid aangelegenheden van de landen van het Koninkrijk zijn. Dit doet de minister door de landen te ondersteunen en invulling en uitvoering te geven aan protocollen, samenwerkingsregelingen en rijkswetten. Daarbij werkt de minister nauw samen met de betrokken bewindspersonen van de ministeries van Justitie en Veiligheid, Financiën en Defensie, die de operationele capaciteit voor de ondersteuning en versterking leveren. Deze ondersteuning komt voort uit artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en komt tot stand door onderlinge regelingen op grond van artikel 38, eerste lid, van het Statuut.

# data[].attributes.description
Versterking van de rechtsstaat op Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van goed bestuur door een bijdrage te leveren aan het versterken van de rechtsstaat van de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Dit krijgt vorm door samenwerking op het gebied van veiligheid, rechtshandhaving, grensbewaking en mensenrechten en ondersteuning van de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor het stimuleren van de versterking van de rechtsstaat in Aruba, Curaçao en Sint Maarten, aangezien rechtshandhaving en veiligheid aangelegenheden van de landen van het Koninkrijk zijn. Dit doet de minister door de landen te ondersteunen en invulling en uitvoering te geven aan protocollen, samenwerkingsregelingen en rijkswetten. Daarbij werkt de minister nauw samen met de betrokken bewindspersonen van de ministeries van Justitie en Veiligheid, Financiën en Defensie, die de operationele capaciteit voor de ondersteuning en versterking leveren. Deze ondersteuning komt voort uit artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en komt tot stand door onderlinge regelingen op grond van artikel 38, eerste lid, van het Statuut.

# data[].attributes.description
Erkenning en verwerking van het slavernijverleden binnen het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De middelen die naar aanleiding van de excuses beschikbaar zijn gesteld, zijn onder andere gericht op kennis en bewustwording, erkenning, herdenking en de doorwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Uitgangspunten voor de invulling hiervan zijn navolgbaar- en inzichtelijkheid en programmering en bestemming van deze middelen vindt in samenspraak met betrokkenen uit Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten plaats.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het traject van de opvolging van de excuses voor het Caribisch deel van het Koninkrijk. De minister geeft uitvoering aan een subsidieregeling waarmee maatschappelijke initiatieven een impuls kunnen geven aan onder andere meer kennis van en bewustwording over het trans-Atlantisch slavernijverleden in en voor het Caribisch deel van het Koninkrijk. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan maatregelen voor bewustwording, betrokkenheid en doorwerking, waarmee concreet invulling wordt gegeven aan de op 19 december 2022 gedane toezeggingen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Dit artikel is per eerste suppletoire begroting 2024 toegevoegd aan de begroting Koninkrijksrelaties (IV). Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen te melden in 2025.

# data[].attributes.description
Beleid voor luchtvaart, luchthavens en duurzaamheid in de luchtvaart.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige en duurzame luchtvaart die Nederland goed verbindt met de rest van de wereld en waarbij de kwaliteit van de leefomgeving rond de luchthavens wordt gewaarborgd.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van de kaders en voor het binnen deze kaders (doen) realiseren van de gewenste ontwikkeling van de Nederlandse luchtvaart, en levert een actieve bijdrage aan internationale kaders voor veiligheid, duurzaamheid en leefomgeving binnen ICAO, EU en ECAC. De Minister stimuleert verduurzaming via de Duurzame Luchtvaarttafel, het programma Luchtvaart in Transitie en innovatieve ontwikkelingen van drones, en regisseert de (digitale) beveiliging van vitale infrastructuur, de netwerkkwaliteit van Schiphol en regionale luchthavens, en de aanpak van geluidsoverlast rond Schiphol. Uitvoerende taken omvatten het Nederlandse luchtvaartveiligheidsprogramma, het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol, invulling van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol, de Programmatische aanpak geluid, een CO2-plafond per luchthaven, implementatie van ReFuelEU Aviation en de samenvoeging van het civiele en militaire luchtruim. De ILT houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met het Nederlands Actieplan voor Luchtvaartveiligheid 2023-2026 wordt uitvoering gegeven aan het luchtvaartveiligheidsprogramma en in 2025 zal de implementatie van de CER- en NIS2-richtlijn in nationale wetgeving zijn voltooid om de fysieke, digitale en economische weerbaarheid van vitale luchtvaartorganisaties te versterken. Ter uitvoering van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol worden in 2025 binnen het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol de uitkomsten van de Europese balanced approach-procedure vastgelegd via wijziging van het luchthavenverkeerbesluit met een nieuw maximum aantal vliegtuigbewegingen, en wordt een nieuw normenstelsel en een programmatische aanpak geluid ontwikkeld. Binnen het programma Luchtruimherziening werkt IenW samen met Defensie, CLSK, LVNL en MUAC aan een nieuwe indeling van het luchtruim; eind 2024 wordt de nieuwe indeling gepubliceerd en in 2025 volgt het politieke besluitvormingstraject, ondersteund door extern advies. Op het vlak van duurzame luchtvaart wordt in 2025 samen met de sector een roadmap duurzame luchtvaartbrandstoffen opgesteld, gaat de eerste periode van de Europese bijmengverplichting uit ReFuelEU Aviation in en wordt RED III voor 1 januari 2026 geïmplementeerd. Voor de regionale luchthavens Rotterdam The Hague Airport, Groningen Airport Eelde en Maastricht Aachen Airport worden in 2025 (gewijzigde) luchthavenbesluiten vastgesteld, en over de opening van Lelystad Airport zal het kabinet duidelijkheid geven.

# data[].attributes.description
Bevorderen van de sociaaleconomische structuur van Caribisch Nederland en de landen in het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bewerkstelligen van een merkbare, positieve verandering in het leven van de burgers in het Caribisch deel van het Koninkrijk door de bestuurlijke en de financieel- en sociaaleconomische weerbaarheid van de Landen en Caribisch Nederland te versterken. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) draagt daaraan bij middels het versterken van de uitvoeringskracht, het inzetten van kennis en expertise en het coördineren van de inzet van het Rijk.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ondersteunt de Caribische delen van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van technische assistentie, kennisdeling, praktische samenwerking en via de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO) bij het ontwikkelen en implementeren van maatregelen op gebieden als arbeidsmarkt, zorg, onderwijs en veiligheid. De minister coördineert de rijksbrede inzet in Caribisch Nederland, bevordert goed bestuur en geeft invulling aan taken op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft), de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) en aanvullende protocollen met Aruba. De minister houdt financieel toezicht op de openbare lichamen op basis van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES) en ondersteunt de Landen bij het uitvoeren van de Landspakketten, waarvan de realisatie wordt gemonitord via uitvoeringsagenda's en voortgangsrapportages.

# data[].attributes.description
Bevorderen van de sociaaleconomische structuur van Caribisch Nederland en de landen in het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bewerkstelligen van een merkbare, positieve verandering in het leven van de burgers in het Caribisch deel van het Koninkrijk door de bestuurlijke en de financieel- en sociaaleconomische weerbaarheid van de Landen en Caribisch Nederland te versterken. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) draagt daaraan bij middels het versterken van de uitvoeringskracht, het inzetten van kennis en expertise en het coördineren van de inzet van het Rijk.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ondersteunt de Caribische delen van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van technische assistentie, kennisdeling, praktische samenwerking en via de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO) bij het ontwikkelen en implementeren van maatregelen op gebieden als arbeidsmarkt, zorg, onderwijs en veiligheid. De minister coördineert de rijksbrede inzet in Caribisch Nederland, bevordert goed bestuur en geeft invulling aan taken op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft), de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) en aanvullende protocollen met Aruba. De minister houdt financieel toezicht op de openbare lichamen op basis van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES) en ondersteunt de Landen bij het uitvoeren van de Landspakketten, waarvan de realisatie wordt gemonitord via uitvoeringsagenda's en voortgangsrapportages.

# data[].attributes.description
Bevorderen van de sociaaleconomische structuur van Caribisch Nederland en de landen in het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bewerkstelligen van een merkbare, positieve verandering in het leven van de burgers in het Caribisch deel van het Koninkrijk door de bestuurlijke en de financieel- en sociaaleconomische weerbaarheid van de Landen en Caribisch Nederland te versterken. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) draagt daaraan bij middels het versterken van de uitvoeringskracht, het inzetten van kennis en expertise en het coördineren van de inzet van het Rijk.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ondersteunt de Caribische delen van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van technische assistentie, kennisdeling, praktische samenwerking en via de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO) bij het ontwikkelen en implementeren van maatregelen op gebieden als arbeidsmarkt, zorg, onderwijs en veiligheid. De minister coördineert de rijksbrede inzet in Caribisch Nederland, bevordert goed bestuur en geeft invulling aan taken op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft), de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) en aanvullende protocollen met Aruba. De minister houdt financieel toezicht op de openbare lichamen op basis van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (FinBES) en ondersteunt de Landen bij het uitvoeren van de Landspakketten, waarvan de realisatie wordt gemonitord via uitvoeringsagenda's en voortgangsrapportages.

# data[].attributes.description
Schuldsanering, lopende inschrijving en leningen aan de Caribische landen van het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken en borgen van houdbare overheidsfinanciën van Curaçao en Sint Maarten is sinds 2010 ondersteund door de kwijtschelding van een deel en herfinanciering van het overige deel van de schulden, door uitoefening van financieel toezicht door de RMR en door de lopende inschrijving door Nederland op de financiering van investeringen van de landen. Houdbare overheidsfinanciën worden gezien als belangrijke randvoorwaarde voor een gezonde economische ontwikkeling. Het verbeteren van het financieel beheer is een tweede doelstelling van het beleid, vastgelegd in de bestuurlijke afspraken in de aanloop naar de nieuwe staatkundige verhoudingen per 10 oktober 2010. Nederland heeft daarbij een oplossing geboden voor de schuldenproblematiek van voormalige Nederlandse Antillen en eilandgebieden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Gelet op de autonomie hebben de Landen een eigen verantwoordelijkheid voor houdbare overheidsfinanciën; daarnaast draagt het financieel toezicht op Curaçao en Sint Maarten op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft) bij aan houdbare overheidsfinanciën, uitgeoefend door de Rijksministerraad. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) financiert de kosten die voortkomen uit de leningen en het toezicht, waaronder leningen uit de schuldsanering, de lopende inschrijving, covidleningen en overige leningen. Op basis van de Rft en de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) begeleidt de minister de adviezen van het Cft en CAft naar de Rijksministerraad en biedt Nederland een lopende inschrijving aan voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten. In 2025 worden, met ondersteuning van de TWO, door de Landen verdere stappen gezet in de verbetering en borging van de uitvoering van de financiële processen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Kinderen in Nederland groeien gezond en veilig op.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Ouders/verzorgers zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen; als ouders dat niet of niet alleen kunnen, is er een taak voor de overheid om jeugdigen met hulp op maat naar een zelfstandige toekomst te leiden. Met de Jeugdwet (2015) zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de uitvoering; de ministers van VWS en JenV zijn verantwoordelijk voor het gedecentraliseerde stelsel en het wettelijk kader. De minister regisseert het wettelijk kader, financiert gemeenten via het gemeentefonds en uitkeringen, en stimuleert samenwerking binnen de Rijksoverheid en met partijen aan het voorkomen van jeugdzorg en aan tijdige, passende hulp voor de meest kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Hervormingsagenda Jeugd wordt verder geïmplementeerd, met als doel tijdige en passende jeugdhulp voor jeugdigen die dit écht nodig hebben; hieraan is een structurele besparingsopgave van € 1 miljard (vanaf 2027) gekoppeld. In 2025 wordt ingezet op de doorontwikkeling van stevige lokale teams, wordt een regeling frictiekosten voor de transformatie van de gesloten jeugdhulp opengesteld (circa € 180 miljoen), wordt lagere regelgeving bij de Tweede Kamer ingediend voor de verplichte regionale samenwerking, en gaat het wetsvoorstel voor aanscherping van de jeugdhulpplicht in consultatie. Om uithuisplaatsingen en andere beschermingsmaatregelen te voorkomen wordt met VNG en partners gewerkt aan vereenvoudiging en verbetering van het stelsel van jeugd- en gezinsbescherming en aan versterking van de rechtsbescherming van ouders en kinderen. Daarnaast werken VWS, OCW, SZW, JenV en BZK aan een integrale, interdepartementale aanpak voor gezinnen met kinderen van 0–27 jaar, met aanvankelijk focus op de impact van armoede op de ontwikkeling van kinderen.

# data[].attributes.description
Schuldsanering, lopende inschrijving en leningen aan de Caribische landen van het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken en borgen van houdbare overheidsfinanciën van Curaçao en Sint Maarten is sinds 2010 ondersteund door de kwijtschelding van een deel en herfinanciering van het overige deel van de schulden, door uitoefening van financieel toezicht door de RMR en door de lopende inschrijving door Nederland op de financiering van investeringen van de landen. Houdbare overheidsfinanciën worden gezien als belangrijke randvoorwaarde voor een gezonde economische ontwikkeling. Het verbeteren van het financieel beheer is een tweede doelstelling van het beleid, vastgelegd in de bestuurlijke afspraken in de aanloop naar de nieuwe staatkundige verhoudingen per 10 oktober 2010. Nederland heeft daarbij een oplossing geboden voor de schuldenproblematiek van voormalige Nederlandse Antillen en eilandgebieden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Gelet op de autonomie hebben de Landen een eigen verantwoordelijkheid voor houdbare overheidsfinanciën; daarnaast draagt het financieel toezicht op Curaçao en Sint Maarten op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft) bij aan houdbare overheidsfinanciën, uitgeoefend door de Rijksministerraad. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) financiert de kosten die voortkomen uit de leningen en het toezicht, waaronder leningen uit de schuldsanering, de lopende inschrijving, covidleningen en overige leningen. Op basis van de Rft en de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) begeleidt de minister de adviezen van het Cft en CAft naar de Rijksministerraad en biedt Nederland een lopende inschrijving aan voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten. In 2025 worden, met ondersteuning van de TWO, door de Landen verdere stappen gezet in de verbetering en borging van de uitvoering van de financiële processen.

# data[].attributes.description
Schuldsanering, lopende inschrijving en leningen aan de Caribische landen van het Koninkrijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken en borgen van houdbare overheidsfinanciën van Curaçao en Sint Maarten is sinds 2010 ondersteund door de kwijtschelding van een deel en herfinanciering van het overige deel van de schulden, door uitoefening van financieel toezicht door de RMR en door de lopende inschrijving door Nederland op de financiering van investeringen van de landen. Houdbare overheidsfinanciën worden gezien als belangrijke randvoorwaarde voor een gezonde economische ontwikkeling. Het verbeteren van het financieel beheer is een tweede doelstelling van het beleid, vastgelegd in de bestuurlijke afspraken in de aanloop naar de nieuwe staatkundige verhoudingen per 10 oktober 2010. Nederland heeft daarbij een oplossing geboden voor de schuldenproblematiek van voormalige Nederlandse Antillen en eilandgebieden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Gelet op de autonomie hebben de Landen een eigen verantwoordelijkheid voor houdbare overheidsfinanciën; daarnaast draagt het financieel toezicht op Curaçao en Sint Maarten op grond van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft) bij aan houdbare overheidsfinanciën, uitgeoefend door de Rijksministerraad. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) financiert de kosten die voortkomen uit de leningen en het toezicht, waaronder leningen uit de schuldsanering, de lopende inschrijving, covidleningen en overige leningen. Op basis van de Rft en de Landsverordening Aruba financieel toezicht (LAft) begeleidt de minister de adviezen van het Cft en CAft naar de Rijksministerraad en biedt Nederland een lopende inschrijving aan voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten. In 2025 worden, met ondersteuning van de TWO, door de Landen verdere stappen gezet in de verbetering en borging van de uitvoering van de financiële processen.

# data[].attributes.description
Wederopbouw van Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius na orkaan Irma.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen dat de basisvoorzieningen (inclusief infrastructuur) voor de burgers in Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba weer op het niveau van voor de orkanen Irma en Maria komen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het beschikbaar stellen van de middelen vanuit Nederland en het toezicht op de besteding daarvan.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties financiert een deel van de wederopbouw van Sint Maarten via een trustfonds bij de Wereldbank dat tot en met 2028 operationeel blijft, waarbij de bijdrage is verbonden aan politieke voorwaarden zoals de integriteitskamer en versterking van het grenstoezicht. Daarnaast levert de minister directe steun voor de wederopbouw, bijvoorbeeld via technische assistentie op het gebied van institutionele en financiële hervormingen binnen de overheid van Sint Maarten. De minister regisseert de rijksbrede aanpak van de wederopbouwfase op Saba en Sint Eustatius en is vertegenwoordigd in de stuurgroep van het Sint Maarten Reconstruction, Recovery and Resilience trustfund, waarbij prioriteiten voor Nederland economische ontwikkeling en bereikbaarheid, de afvalproblematiek en goed bestuur zijn.

# data[].attributes.description
Wederopbouw van Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius na orkaan Irma.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen dat de basisvoorzieningen (inclusief infrastructuur) voor de burgers in Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba weer op het niveau van voor de orkanen Irma en Maria komen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het beschikbaar stellen van de middelen vanuit Nederland en het toezicht op de besteding daarvan.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties financiert een deel van de wederopbouw van Sint Maarten via een trustfonds bij de Wereldbank dat tot en met 2028 operationeel blijft, waarbij de bijdrage is verbonden aan politieke voorwaarden zoals de integriteitskamer en versterking van het grenstoezicht. Daarnaast levert de minister directe steun voor de wederopbouw, bijvoorbeeld via technische assistentie op het gebied van institutionele en financiële hervormingen binnen de overheid van Sint Maarten. De minister regisseert de rijksbrede aanpak van de wederopbouwfase op Saba en Sint Eustatius en is vertegenwoordigd in de stuurgroep van het Sint Maarten Reconstruction, Recovery and Resilience trustfund, waarbij prioriteiten voor Nederland economische ontwikkeling en bereikbaarheid, de afvalproblematiek en goed bestuur zijn.

# data[].attributes.description
Beleid en toezicht op de financiële markten, inclusief banken, verzekeraars en pensioenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële instellingen aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het financiële stelsel en heeft een regisserende rol; de minister is verantwoordelijk voor het betalingsverkeer, voor goed functionerende en integere financiële markten en voor de Nederlandse wet- en regelgeving op dit terrein en de institutionele structuur van het toezicht. Samen met de minister van Justitie en Veiligheid draagt de minister verantwoordelijkheid voor regelgeving ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, en is de minister verantwoordelijk voor regelgeving van bijzondere financiële beroepsgroepen zoals accountants. DNB en de AFM voeren het feitelijke toezicht uit; de minister is systeemverantwoordelijk maar niet bevoegd ten aanzien van individuele toezichtsbesluiten. Daarnaast bevordert de minister verantwoord financieel gedrag en zorgt voor voldoende munten in circulatie; op de BES-eilanden is de verantwoordelijkheid gelijk aan die voor Europees Nederland.

# data[].attributes.description
Uitvoering door de Belastingdienst: heffing en inning van belastingen, toeslagen en premies.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering door de Belastingdienst van die wet- en regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen (compliance). Onder compliance verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen structureel uit zichzelf na te komen, zonder dwingende en kostbare acties van de Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun verplichtingen nakomen, komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de fiscaliteit; dit omvat het fiscale beleid, het opstellen van fiscale wet- en regelgeving en het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen. Daarnaast heeft de minister een uitvoerende rol bij de heffing en inning van de rijksbelastingen, premies werknemers- en volksverzekeringen, inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverzekeringswet, en bij heffing en inning voor derden en handhavingstaken op het terrein van economische ordening en financiële integriteit. Op basis van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990 voert de Belastingdienst deze taken uit; de FIOD verricht de handhaving inzake economische ordening en financiële integriteit. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, correcte en tijdige massale processen, adequaat toezicht en, waar nodig, bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de beleidsagenda zijn de beleidsvoornemens van de Belastingdienst opgenomen, met als uitgangspunt dat deze bijdragen aan een Belastingdienst waarin burgers en bedrijven vertrouwen hebben en waar medewerkers trots op zijn. De strategische doelen zijn: verbinden met de samenleving, basis op orde brengen en houden, continue verbeteren van dienstverlening, toezicht en opsporing, en werken met plezier en vanuit vakmanschap. In paragraaf F1 wordt nader ingegaan op de fiscale beleidswijzigingen.

# data[].attributes.description
Uitvoering door de Belastingdienst: heffing en inning van belastingen, toeslagen en premies.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering door de Belastingdienst van die wet- en regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen (compliance). Onder compliance verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen structureel uit zichzelf na te komen, zonder dwingende en kostbare acties van de Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun verplichtingen nakomen, komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de fiscaliteit; dit omvat het fiscale beleid, het opstellen van fiscale wet- en regelgeving en het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen. Daarnaast heeft de minister een uitvoerende rol bij de heffing en inning van de rijksbelastingen, premies werknemers- en volksverzekeringen, inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverzekeringswet, en bij heffing en inning voor derden en handhavingstaken op het terrein van economische ordening en financiële integriteit. Op basis van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990 voert de Belastingdienst deze taken uit; de FIOD verricht de handhaving inzake economische ordening en financiële integriteit. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, correcte en tijdige massale processen, adequaat toezicht en, waar nodig, bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de beleidsagenda zijn de beleidsvoornemens van de Belastingdienst opgenomen, met als uitgangspunt dat deze bijdragen aan een Belastingdienst waarin burgers en bedrijven vertrouwen hebben en waar medewerkers trots op zijn. De strategische doelen zijn: verbinden met de samenleving, basis op orde brengen en houden, continue verbeteren van dienstverlening, toezicht en opsporing, en werken met plezier en vanuit vakmanschap. In paragraaf F1 wordt nader ingegaan op de fiscale beleidswijzigingen.

# data[].attributes.description
Uitvoering door de Belastingdienst: heffing en inning van belastingen, toeslagen en premies.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering door de Belastingdienst van die wet- en regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen (compliance). Onder compliance verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen structureel uit zichzelf na te komen, zonder dwingende en kostbare acties van de Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun verplichtingen nakomen, komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de fiscaliteit; dit omvat het fiscale beleid, het opstellen van fiscale wet- en regelgeving en het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen. Daarnaast heeft de minister een uitvoerende rol bij de heffing en inning van de rijksbelastingen, premies werknemers- en volksverzekeringen, inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverzekeringswet, en bij heffing en inning voor derden en handhavingstaken op het terrein van economische ordening en financiële integriteit. Op basis van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990 voert de Belastingdienst deze taken uit; de FIOD verricht de handhaving inzake economische ordening en financiële integriteit. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, correcte en tijdige massale processen, adequaat toezicht en, waar nodig, bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de beleidsagenda zijn de beleidsvoornemens van de Belastingdienst opgenomen, met als uitgangspunt dat deze bijdragen aan een Belastingdienst waarin burgers en bedrijven vertrouwen hebben en waar medewerkers trots op zijn. De strategische doelen zijn: verbinden met de samenleving, basis op orde brengen en houden, continue verbeteren van dienstverlening, toezicht en opsporing, en werken met plezier en vanuit vakmanschap. In paragraaf F1 wordt nader ingegaan op de fiscale beleidswijzigingen.

# data[].attributes.description
Beleid en toezicht op de financiële markten, inclusief banken, verzekeraars en pensioenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële instellingen aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het financiële stelsel en heeft een regisserende rol; de minister is verantwoordelijk voor het betalingsverkeer, voor goed functionerende en integere financiële markten en voor de Nederlandse wet- en regelgeving op dit terrein en de institutionele structuur van het toezicht. Samen met de minister van Justitie en Veiligheid draagt de minister verantwoordelijkheid voor regelgeving ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, en is de minister verantwoordelijk voor regelgeving van bijzondere financiële beroepsgroepen zoals accountants. DNB en de AFM voeren het feitelijke toezicht uit; de minister is systeemverantwoordelijk maar niet bevoegd ten aanzien van individuele toezichtsbesluiten. Daarnaast bevordert de minister verantwoord financieel gedrag en zorgt voor voldoende munten in circulatie; op de BES-eilanden is de verantwoordelijkheid gelijk aan die voor Europees Nederland.

# data[].attributes.description
Beleid en toezicht op de financiële markten, inclusief banken, verzekeraars en pensioenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële instellingen aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het financiële stelsel en heeft een regisserende rol; de minister is verantwoordelijk voor het betalingsverkeer, voor goed functionerende en integere financiële markten en voor de Nederlandse wet- en regelgeving op dit terrein en de institutionele structuur van het toezicht. Samen met de minister van Justitie en Veiligheid draagt de minister verantwoordelijkheid voor regelgeving ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, en is de minister verantwoordelijk voor regelgeving van bijzondere financiële beroepsgroepen zoals accountants. DNB en de AFM voeren het feitelijke toezicht uit; de minister is systeemverantwoordelijk maar niet bevoegd ten aanzien van individuele toezichtsbesluiten. Daarnaast bevordert de minister verantwoord financieel gedrag en zorgt voor voldoende munten in circulatie; op de BES-eilanden is de verantwoordelijkheid gelijk aan die voor Europees Nederland.

# data[].attributes.description
Beheer van staatsdeelnemingen en financieringsactiviteiten in de publiek-private sector.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het borgen van publieke belangen via het aandeelhouderschap op een zo efficiënt mogelijke wijze.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke belangen, voor het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in gesteunde financiële instellingen (waaronder zwaarwegende beslissingen van NLFI en toezicht op NLFI), en voor de inbreng van bedrijfseconomische expertise bij onder meer investeringen in de energietransitie en financiële zekerheidstelling onder de Kernenergiewet. De minister beschikt over bevoegdheden uit de Comptabiliteitswet, Boek 2 Burgerlijk Wetboek, de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen, de Corporate Governance Code en de Kernenergiewet, aangevuld met structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen van staatsdeelnemingen. Deze instrumenten vormen samen de basis voor formele zeggenschap en richtinggevende sturing.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2022 heeft het kabinet de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 vastgesteld; het deelnemingenbeleid wordt uitgewerkt in handboeken (Evalueren, Strategie, Investeringen, MVO, Benoemingen, Financiële positie) die periodiek worden herzien. De implementatie van de Nota 2022 wordt inzichtelijk gemaakt via een digitaal dashboard dat stap voor stap wordt doorontwikkeld en per thema van indicatoren wordt voorzien. Tevens wordt doorgegaan met de uitrol van de Nota 2022 bij alle deelnemingen. In 2024 starten evaluaties van het aandeelhouderschap in Air France-KLM, KLM, FMO en Schiphol; deze worden in 2025 afgerond. In 2025 wordt verder gewerkt aan de toekomst van de Volksbank langs de kaders van het richtinggevende besluit.

# data[].attributes.description
Beheer van staatsdeelnemingen en financieringsactiviteiten in de publiek-private sector.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het borgen van publieke belangen via het aandeelhouderschap op een zo efficiënt mogelijke wijze.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke belangen, voor het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in gesteunde financiële instellingen (waaronder zwaarwegende beslissingen van NLFI en toezicht op NLFI), en voor de inbreng van bedrijfseconomische expertise bij onder meer investeringen in de energietransitie en financiële zekerheidstelling onder de Kernenergiewet. De minister beschikt over bevoegdheden uit de Comptabiliteitswet, Boek 2 Burgerlijk Wetboek, de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen, de Corporate Governance Code en de Kernenergiewet, aangevuld met structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen van staatsdeelnemingen. Deze instrumenten vormen samen de basis voor formele zeggenschap en richtinggevende sturing.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2022 heeft het kabinet de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 vastgesteld; het deelnemingenbeleid wordt uitgewerkt in handboeken (Evalueren, Strategie, Investeringen, MVO, Benoemingen, Financiële positie) die periodiek worden herzien. De implementatie van de Nota 2022 wordt inzichtelijk gemaakt via een digitaal dashboard dat stap voor stap wordt doorontwikkeld en per thema van indicatoren wordt voorzien. Tevens wordt doorgegaan met de uitrol van de Nota 2022 bij alle deelnemingen. In 2024 starten evaluaties van het aandeelhouderschap in Air France-KLM, KLM, FMO en Schiphol; deze worden in 2025 afgerond. In 2025 wordt verder gewerkt aan de toekomst van de Volksbank langs de kaders van het richtinggevende besluit.

# data[].attributes.description
Nederlandse bijdragen aan internationale financiële instellingen zoals IMF en Wereldbank.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën speelt een regisserende rol en neemt ten behoeve van economische- en begrotingscoördinatie tussen EU-lidstaten en financiële stabiliteit in de EU actief deel aan internationale overleggen zoals de Ecofinraad en de Eurogroep; de minister neemt ook besluiten over het Nederlandse standpunt bij toetreding tot ERM II en de eurozone. Als aandeelhouder houdt de minister toezicht op verschillende Internationale Financiële Instellingen om financiële soliditeit en goed bestuur te waarborgen en bewaakt daarbij de financiële belangen van Nederland en de effectiviteit van de internationale financiële architectuur. Daarnaast levert de minister bijdragen aan internationale beleidsdiscussies en -responses bij fora als Ecofinraad, Eurogroep, G20, OESO, IMF, Wereldbank en andere IFI's.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
2025 is het eerste jaar van de nieuwe Europese Commissie, met mogelijk nieuwe voorstellen op financieel-economische thema's, waaronder het volgende Meerjarig Financieel Kader na 2027 en mogelijk een nieuw Eigenmiddelenbesluit; het is tevens het eerste jaar waarin lidstaten uitvoering geven aan hun vierjarig budgettair-structureel plan onder de herziene Europese begrotingsregels, met jaarlijkse voortgangsrapportages. In december 2023 bereikte het IMF een akkoord over de 16e quotaherziening, waardoor de uitstaande Nederlandse garantie aan DNB voor het IMF met circa 2,1 miljard euro wordt verlaagd, onder voorbehoud van tijdige implementatie. Tijdens de voorjaarsvergadering van het IMF is, onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring, aangekondigd SDR 1,7 miljard door te lenen aan de Resilience and Sustainability Trust. Voor Oekraïne is in de Voorjaarsnota 2024 400 miljoen euro additioneel beschikbaar gesteld voor niet-militaire steun in 2024 en 2025, grotendeels via IFI's als Wereldbank, EIB en EBRD. Ook is de aankoop van hybride kapitaal bij de IBRD ter waarde van 68 miljoen euro aangekondigd, en worden in 2025 de uitkomsten van de periodieke rapportage crisismaatregelen COVID-19 aan de Kamer aangeboden.

# data[].attributes.description
Nederlandse bijdragen aan internationale financiële instellingen zoals IMF en Wereldbank.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën speelt een regisserende rol en neemt ten behoeve van economische- en begrotingscoördinatie tussen EU-lidstaten en financiële stabiliteit in de EU actief deel aan internationale overleggen zoals de Ecofinraad en de Eurogroep; de minister neemt ook besluiten over het Nederlandse standpunt bij toetreding tot ERM II en de eurozone. Als aandeelhouder houdt de minister toezicht op verschillende Internationale Financiële Instellingen om financiële soliditeit en goed bestuur te waarborgen en bewaakt daarbij de financiële belangen van Nederland en de effectiviteit van de internationale financiële architectuur. Daarnaast levert de minister bijdragen aan internationale beleidsdiscussies en -responses bij fora als Ecofinraad, Eurogroep, G20, OESO, IMF, Wereldbank en andere IFI's.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
2025 is het eerste jaar van de nieuwe Europese Commissie, met mogelijk nieuwe voorstellen op financieel-economische thema's, waaronder het volgende Meerjarig Financieel Kader na 2027 en mogelijk een nieuw Eigenmiddelenbesluit; het is tevens het eerste jaar waarin lidstaten uitvoering geven aan hun vierjarig budgettair-structureel plan onder de herziene Europese begrotingsregels, met jaarlijkse voortgangsrapportages. In december 2023 bereikte het IMF een akkoord over de 16e quotaherziening, waardoor de uitstaande Nederlandse garantie aan DNB voor het IMF met circa 2,1 miljard euro wordt verlaagd, onder voorbehoud van tijdige implementatie. Tijdens de voorjaarsvergadering van het IMF is, onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring, aangekondigd SDR 1,7 miljard door te lenen aan de Resilience and Sustainability Trust. Voor Oekraïne is in de Voorjaarsnota 2024 400 miljoen euro additioneel beschikbaar gesteld voor niet-militaire steun in 2024 en 2025, grotendeels via IFI's als Wereldbank, EIB en EBRD. Ook is de aankoop van hybride kapitaal bij de IBRD ter waarde van 68 miljoen euro aangekondigd, en worden in 2025 de uitkomsten van de periodieke rapportage crisismaatregelen COVID-19 aan de Kamer aangeboden.

# data[].attributes.description
Nederlandse bijdragen aan internationale financiële instellingen zoals IMF en Wereldbank.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën speelt een regisserende rol en neemt ten behoeve van economische- en begrotingscoördinatie tussen EU-lidstaten en financiële stabiliteit in de EU actief deel aan internationale overleggen zoals de Ecofinraad en de Eurogroep; de minister neemt ook besluiten over het Nederlandse standpunt bij toetreding tot ERM II en de eurozone. Als aandeelhouder houdt de minister toezicht op verschillende Internationale Financiële Instellingen om financiële soliditeit en goed bestuur te waarborgen en bewaakt daarbij de financiële belangen van Nederland en de effectiviteit van de internationale financiële architectuur. Daarnaast levert de minister bijdragen aan internationale beleidsdiscussies en -responses bij fora als Ecofinraad, Eurogroep, G20, OESO, IMF, Wereldbank en andere IFI's.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
2025 is het eerste jaar van de nieuwe Europese Commissie, met mogelijk nieuwe voorstellen op financieel-economische thema's, waaronder het volgende Meerjarig Financieel Kader na 2027 en mogelijk een nieuw Eigenmiddelenbesluit; het is tevens het eerste jaar waarin lidstaten uitvoering geven aan hun vierjarig budgettair-structureel plan onder de herziene Europese begrotingsregels, met jaarlijkse voortgangsrapportages. In december 2023 bereikte het IMF een akkoord over de 16e quotaherziening, waardoor de uitstaande Nederlandse garantie aan DNB voor het IMF met circa 2,1 miljard euro wordt verlaagd, onder voorbehoud van tijdige implementatie. Tijdens de voorjaarsvergadering van het IMF is, onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring, aangekondigd SDR 1,7 miljard door te lenen aan de Resilience and Sustainability Trust. Voor Oekraïne is in de Voorjaarsnota 2024 400 miljoen euro additioneel beschikbaar gesteld voor niet-militaire steun in 2024 en 2025, grotendeels via IFI's als Wereldbank, EIB en EBRD. Ook is de aankoop van hybride kapitaal bij de IBRD ter waarde van 68 miljoen euro aangekondigd, en worden in 2025 de uitkomsten van de periodieke rapportage crisismaatregelen COVID-19 aan de Kamer aangeboden.

# data[].attributes.description
Verzekering van exportkredieten, -garanties en buitenlandse investeringen van Nederlandse bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het afgeven van verzekeringen en garanties ter dekking van risico's die zijn verbonden aan het handels- en dienstenverkeer van ondernemers met landen buiten Nederland en aan investeringen in het buitenland die zonder deze verzekeringen en garanties niet tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën heeft een regisserende rol bij de uitvoering van de ekv-faciliteit; de Nederlandse Staat treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. voert de faciliteit uit in naam van en voor rekening en risico van de Staat. De minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB verzekeringen mag afgeven, is budgetverantwoordelijk en is samen met de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp verantwoordelijk voor het beleid op gebied van de ekv en het bevorderen van een gelijkwaardig internationaal speelveld. Op basis van de Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën biedt de Staat aanvullend aan de private markt verzekeringsproducten aan, waarbij per productcategorie risicokaders en randvoorwaarden zijn vastgelegd. Internationaal gelden de OESO-afspraken uit de Arrangement on Officially Supported Export Credits; voor niet onder de Arrangement vallende producten geldt het Europese staatssteunkader. Tevens zijn mvo-, compliance- en anti-omkopingsbeleid integraal onderdeel van de toetsing, en is het COP26-beleid per 1 januari 2023 effectief waardoor ekv-steun aan fossiele projecten is beëindigd behoudens beperkte uitzonderingen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2023 is de beleidsdoorlichting van artikel 5 over de periode 2016–2021 afgerond; het rapport concludeert dat de ekv grotendeels doeltreffend en doelmatig is en bevat aanbevelingen over het evalueren van het mandaat van de ekv, het inzetten op een gelijkwaardig internationaal speelveld, periodieke evaluatie van het mvo- en anti-omkopingsbeleid en verdieping van de kennis over de aanvullendheid aan de private markt. Eind 2024 wordt gerapporteerd over de voortgang van deze aanbevelingen. In 2025 zal het ministerie in internationaal verband blijven bijdragen aan een gelijkwaardig speelveld, waaronder een EU-strategie voor exportkredieten en verdere afspraken op het gebied van klimaat, mvo en compliance; Nederland zet in op aanscherping van de Arrangement in lijn met de COP26-verklaring, het Parijsakkoord en de 1,5-graad-opwarmingslimiet.

# data[].attributes.description
Verzekering van exportkredieten, -garanties en buitenlandse investeringen van Nederlandse bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het afgeven van verzekeringen en garanties ter dekking van risico's die zijn verbonden aan het handels- en dienstenverkeer van ondernemers met landen buiten Nederland en aan investeringen in het buitenland die zonder deze verzekeringen en garanties niet tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën heeft een regisserende rol bij de uitvoering van de ekv-faciliteit; de Nederlandse Staat treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. voert de faciliteit uit in naam van en voor rekening en risico van de Staat. De minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB verzekeringen mag afgeven, is budgetverantwoordelijk en is samen met de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp verantwoordelijk voor het beleid op gebied van de ekv en het bevorderen van een gelijkwaardig internationaal speelveld. Op basis van de Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën biedt de Staat aanvullend aan de private markt verzekeringsproducten aan, waarbij per productcategorie risicokaders en randvoorwaarden zijn vastgelegd. Internationaal gelden de OESO-afspraken uit de Arrangement on Officially Supported Export Credits; voor niet onder de Arrangement vallende producten geldt het Europese staatssteunkader. Tevens zijn mvo-, compliance- en anti-omkopingsbeleid integraal onderdeel van de toetsing, en is het COP26-beleid per 1 januari 2023 effectief waardoor ekv-steun aan fossiele projecten is beëindigd behoudens beperkte uitzonderingen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2023 is de beleidsdoorlichting van artikel 5 over de periode 2016–2021 afgerond; het rapport concludeert dat de ekv grotendeels doeltreffend en doelmatig is en bevat aanbevelingen over het evalueren van het mandaat van de ekv, het inzetten op een gelijkwaardig internationaal speelveld, periodieke evaluatie van het mvo- en anti-omkopingsbeleid en verdieping van de kennis over de aanvullendheid aan de private markt. Eind 2024 wordt gerapporteerd over de voortgang van deze aanbevelingen. In 2025 zal het ministerie in internationaal verband blijven bijdragen aan een gelijkwaardig speelveld, waaronder een EU-strategie voor exportkredieten en verdere afspraken op het gebied van klimaat, mvo en compliance; Nederland zet in op aanscherping van de Arrangement in lijn met de COP26-verklaring, het Parijsakkoord en de 1,5-graad-opwarmingslimiet.

# data[].attributes.description
Verzekering van exportkredieten, -garanties en buitenlandse investeringen van Nederlandse bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het afgeven van verzekeringen en garanties ter dekking van risico's die zijn verbonden aan het handels- en dienstenverkeer van ondernemers met landen buiten Nederland en aan investeringen in het buitenland die zonder deze verzekeringen en garanties niet tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën heeft een regisserende rol bij de uitvoering van de ekv-faciliteit; de Nederlandse Staat treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. voert de faciliteit uit in naam van en voor rekening en risico van de Staat. De minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB verzekeringen mag afgeven, is budgetverantwoordelijk en is samen met de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp verantwoordelijk voor het beleid op gebied van de ekv en het bevorderen van een gelijkwaardig internationaal speelveld. Op basis van de Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën biedt de Staat aanvullend aan de private markt verzekeringsproducten aan, waarbij per productcategorie risicokaders en randvoorwaarden zijn vastgelegd. Internationaal gelden de OESO-afspraken uit de Arrangement on Officially Supported Export Credits; voor niet onder de Arrangement vallende producten geldt het Europese staatssteunkader. Tevens zijn mvo-, compliance- en anti-omkopingsbeleid integraal onderdeel van de toetsing, en is het COP26-beleid per 1 januari 2023 effectief waardoor ekv-steun aan fossiele projecten is beëindigd behoudens beperkte uitzonderingen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2023 is de beleidsdoorlichting van artikel 5 over de periode 2016–2021 afgerond; het rapport concludeert dat de ekv grotendeels doeltreffend en doelmatig is en bevat aanbevelingen over het evalueren van het mandaat van de ekv, het inzetten op een gelijkwaardig internationaal speelveld, periodieke evaluatie van het mvo- en anti-omkopingsbeleid en verdieping van de kennis over de aanvullendheid aan de private markt. Eind 2024 wordt gerapporteerd over de voortgang van deze aanbevelingen. In 2025 zal het ministerie in internationaal verband blijven bijdragen aan een gelijkwaardig speelveld, waaronder een EU-strategie voor exportkredieten en verdere afspraken op het gebied van klimaat, mvo en compliance; Nederland zet in op aanscherping van de Arrangement in lijn met de COP26-verklaring, het Parijsakkoord en de 1,5-graad-opwarmingslimiet.

# data[].attributes.description
Compensatie aan gemeenten en provincies voor betaalde btw op overheidstaken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als bedoeld in de Wet op het Btw-compensatiefonds (BCF) hebben de mogelijkheid om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De belasting over toegevoegde waarde (btw) speelt hierin geen rol.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende rol bij het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren, het uitbetalen van de compensabele btw en het beheer van het Btw-compensatiefonds. Het BCF is opgericht om btw weg te nemen als factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en inbesteden; decentrale overheden kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF mits deze is betaald over een niet-ondernemerstaak en er geen sprake is van verstrekking aan een individuele derde. Voorbeelden van compensabele taken zijn inzameling van huisvuil, onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het BCF zijn geen beleidswijzigingen voorzien in 2025. Op basis van de beleidsdoorlichting 2021 is geconcludeerd dat de algemene en operationele doelstellingen van het BCF worden behaald: door de invoering van het BCF speelt btw geen rol bij de afweging tussen zelf uitvoeren of uitbesteden, waardoor er grotere vrijheid bestaat voor gemeenten en provincies bij die keuze. Verder is geconcludeerd dat het plafond niet afdoet aan de effectiviteit van het BCF.

# data[].attributes.description
Financiering van de Nationale Politie en haar taken op het gebied van openbare orde en opsporing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een financierende en regisserende rol ten aanzien van de politie en de politieacademie. Hierbij zijn drie verantwoordelijkheden te onderscheiden: de inrichting, werking en ontwikkeling van het politiebestel en van het opleidingsstelsel voor de politie; de bevoegdheden en het beheer ten aanzien van de politie, waaronder het vaststellen van de begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening, het beheersplan, het jaarverslag en de operationele sterkte; en het vaststellen, gehoord het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters, van de landelijke beleidsdoelstellingen van de politie ten minste eens in de vier jaar. De Minister heeft ten aanzien van het politiekorps en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) een financierende en regisserende rol; de beheersverantwoordelijkheid voor die korpsen berust bij hem.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De inrichting van de politiefunctie is in de basis goed georganiseerd in Nederland, maar voor de toekomst zijn scherpere keuzes nodig met inachtneming van ontwikkelingen die de politiefunctie raken. Het kabinet werkt op basis van de ontwikkelagenda Politiefunctie opties uit voor meer focus van de politie op haar kerntaak, door samenwerking met publieke en private organisaties die beter toegerust zijn voor specifieke taken zoals administratieve verrichtingen in de asielketen en de aanpak van verwarde personen. In 2025 zullen de uitkomsten van het WODC-onderzoek inzake publiek-private samenwerking worden benut en zal de opbrengst van de verkenning van de boa-functie worden gebruikt om heldere keuzes te maken over de functie van de buitengewoon opsporingsambtenaar, inclusief het vraagstuk van toekenning van de geweldsbevoegdheid. Daarnaast wordt verwacht dat het nieuwe stelsel voor beroepsgerelateerde gezondheidsklachten (dienstongevallen en beroepsziekten waaronder PTSS) per 1 januari 2025 in werking treedt, met accent op preventie, re-integratie en herstel.

# data[].attributes.description
Compensatie aan gemeenten en provincies voor betaalde btw op overheidstaken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als bedoeld in de Wet op het Btw-compensatiefonds (BCF) hebben de mogelijkheid om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De belasting over toegevoegde waarde (btw) speelt hierin geen rol.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende rol bij het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren, het uitbetalen van de compensabele btw en het beheer van het Btw-compensatiefonds. Het BCF is opgericht om btw weg te nemen als factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en inbesteden; decentrale overheden kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF mits deze is betaald over een niet-ondernemerstaak en er geen sprake is van verstrekking aan een individuele derde. Voorbeelden van compensabele taken zijn inzameling van huisvuil, onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het BCF zijn geen beleidswijzigingen voorzien in 2025. Op basis van de beleidsdoorlichting 2021 is geconcludeerd dat de algemene en operationele doelstellingen van het BCF worden behaald: door de invoering van het BCF speelt btw geen rol bij de afweging tussen zelf uitvoeren of uitbesteden, waardoor er grotere vrijheid bestaat voor gemeenten en provincies bij die keuze. Verder is geconcludeerd dat het plafond niet afdoet aan de effectiviteit van het BCF.

# data[].attributes.description
Compensatie aan gemeenten en provincies voor betaalde btw op overheidstaken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als bedoeld in de Wet op het Btw-compensatiefonds (BCF) hebben de mogelijkheid om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De belasting over toegevoegde waarde (btw) speelt hierin geen rol.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende rol bij het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren, het uitbetalen van de compensabele btw en het beheer van het Btw-compensatiefonds. Het BCF is opgericht om btw weg te nemen als factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en inbesteden; decentrale overheden kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF mits deze is betaald over een niet-ondernemerstaak en er geen sprake is van verstrekking aan een individuele derde. Voorbeelden van compensabele taken zijn inzameling van huisvuil, onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het BCF zijn geen beleidswijzigingen voorzien in 2025. Op basis van de beleidsdoorlichting 2021 is geconcludeerd dat de algemene en operationele doelstellingen van het BCF worden behaald: door de invoering van het BCF speelt btw geen rol bij de afweging tussen zelf uitvoeren of uitbesteden, waardoor er grotere vrijheid bestaat voor gemeenten en provincies bij die keuze. Verder is geconcludeerd dat het plafond niet afdoet aan de effectiviteit van het BCF.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst (artikel 1), de Douane (artikel 9) en Dienst Toeslagen (artikel 13). Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor personeel, inclusief inhuur externen, en voor materieel zoals huisvesting en ICT.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De personele uitgaven betreffen alle personele uitgaven inclusief externe inhuur. De materiële uitgaven omvatten onder meer bijdragen aan Shared Services Organisaties (SSO's) zoals het Rijksvastgoedbedrijf, ICT en facilitaire diensten, en onder overig materieel vallen onder andere het omslagstelsel Rijkswagenpark, Domeinen Roerende Zaken en diverse facilitaire uitgaven. ICT-uitgaven betreffen aanschaf en beheer- en onderhoudskosten van hardware, software en programmatuur alsmede uitbestede ICT-dienstverlening, waarbij structurele werkplekondersteuning is overgedragen aan het Shared Service Center-ICT. Ontvangsten komen voornamelijk van Domeinen Roerende Zaken en de Auditdienst Rijk.

# data[].attributes.description
Grenstoezicht door de Douane: controle op goederenverkeer, invoerrechten en smokkelbestrijding.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en nationale overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke, aantrekkelijke en eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de EU en Nederland wordt bevorderd. Dit gebeurt door als handhavingsdienst toezicht te houden op het EU-grensoverschrijdende goederenverkeer, te controleren op naleving van fiscale en niet-fiscale regels en het bonafide bedrijfsleven te faciliteren. Douanerechten en nationale belastingen (accijnzen, verbruiksbelastingen en omzetbelasting bij invoer) worden zo veel mogelijk tijdig, juist en volledig geheven en geïnd. Kortweg bestaat de opdracht uit de ABC-doelen: Afdracht, Beschermen en Concurrentiepositie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van beleid en wet- en regelgeving inzake douaneformaliteiten en douanerechten (hoofdzakelijk Europese regelgeving) alsmede voor wet- en regelgeving inzake binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen. Op grond van het Douanewetboek van de Unie, Europese verordeningen, de Algemene douanewet en andere nationale wet- en regelgeving handhaaft de Douane fiscale en niet-fiscale regels. Met de uitvoering van reguliere taken en samenwerking met ketenpartners draagt de Douane bij aan de integrale aanpak van ondermijning. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, tijdige en juiste processen, adequaat toezicht en bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging waar nodig.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De doelstellingen, prioriteiten en initiatieven van de Douane zijn gericht op verbetering van dienstverlening, handhaving van regelnaleving en bevordering van soepele grensoverschrijdende handel. Het takenpakket groeit in aantal en complexiteit door de herziening van de Douane Unie en het nieuwe Douanewetboek van de Unie, en door de forse groei van e-commerce, waarvoor een specifieke handhavingsaanpak gericht op fiscale risico's is ontwikkeld. Het bedrijfsleven wordt betrokken via onder andere het Overleg Douane Bedrijfsleven, waarbij afspraken worden gemaakt over gewenste verbeteringen in het aangiftegedrag. Ook de aanpak van ondermijning en de uitvoering van sanctiemaatregelen tegen Rusland en Belarus vormen belangrijke taken, met trajecten als internationale samenwerking, de Europese Ports Alliance, Zicht op Cameratoezicht, Weerbare Haventerminal, HARP en NSOC. Om de toenemende werklast in een krappe arbeidsmarkt en met beperkte IV-capaciteit het hoofd te bieden, richt de Douane zich op drie pijlers: sturen op maatschappelijke effecten, digitaal transformeren en medewerker centraal.

# data[].attributes.description
Financiering van de Nationale Politie en haar taken op het gebied van openbare orde en opsporing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een financierende en regisserende rol ten aanzien van de politie en de politieacademie. Hierbij zijn drie verantwoordelijkheden te onderscheiden: de inrichting, werking en ontwikkeling van het politiebestel en van het opleidingsstelsel voor de politie; de bevoegdheden en het beheer ten aanzien van de politie, waaronder het vaststellen van de begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening, het beheersplan, het jaarverslag en de operationele sterkte; en het vaststellen, gehoord het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters, van de landelijke beleidsdoelstellingen van de politie ten minste eens in de vier jaar. De Minister heeft ten aanzien van het politiekorps en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) een financierende en regisserende rol; de beheersverantwoordelijkheid voor die korpsen berust bij hem.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De inrichting van de politiefunctie is in de basis goed georganiseerd in Nederland, maar voor de toekomst zijn scherpere keuzes nodig met inachtneming van ontwikkelingen die de politiefunctie raken. Het kabinet werkt op basis van de ontwikkelagenda Politiefunctie opties uit voor meer focus van de politie op haar kerntaak, door samenwerking met publieke en private organisaties die beter toegerust zijn voor specifieke taken zoals administratieve verrichtingen in de asielketen en de aanpak van verwarde personen. In 2025 zullen de uitkomsten van het WODC-onderzoek inzake publiek-private samenwerking worden benut en zal de opbrengst van de verkenning van de boa-functie worden gebruikt om heldere keuzes te maken over de functie van de buitengewoon opsporingsambtenaar, inclusief het vraagstuk van toekenning van de geweldsbevoegdheid. Daarnaast wordt verwacht dat het nieuwe stelsel voor beroepsgerelateerde gezondheidsklachten (dienstongevallen en beroepsziekten waaronder PTSS) per 1 januari 2025 in werking treedt, met accent op preventie, re-integratie en herstel.

# data[].attributes.description
Grenstoezicht door de Douane: controle op goederenverkeer, invoerrechten en smokkelbestrijding.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en nationale overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke, aantrekkelijke en eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de EU en Nederland wordt bevorderd. Dit gebeurt door als handhavingsdienst toezicht te houden op het EU-grensoverschrijdende goederenverkeer, te controleren op naleving van fiscale en niet-fiscale regels en het bonafide bedrijfsleven te faciliteren. Douanerechten en nationale belastingen (accijnzen, verbruiksbelastingen en omzetbelasting bij invoer) worden zo veel mogelijk tijdig, juist en volledig geheven en geïnd. Kortweg bestaat de opdracht uit de ABC-doelen: Afdracht, Beschermen en Concurrentiepositie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van beleid en wet- en regelgeving inzake douaneformaliteiten en douanerechten (hoofdzakelijk Europese regelgeving) alsmede voor wet- en regelgeving inzake binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen. Op grond van het Douanewetboek van de Unie, Europese verordeningen, de Algemene douanewet en andere nationale wet- en regelgeving handhaaft de Douane fiscale en niet-fiscale regels. Met de uitvoering van reguliere taken en samenwerking met ketenpartners draagt de Douane bij aan de integrale aanpak van ondermijning. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, tijdige en juiste processen, adequaat toezicht en bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging waar nodig.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De doelstellingen, prioriteiten en initiatieven van de Douane zijn gericht op verbetering van dienstverlening, handhaving van regelnaleving en bevordering van soepele grensoverschrijdende handel. Het takenpakket groeit in aantal en complexiteit door de herziening van de Douane Unie en het nieuwe Douanewetboek van de Unie, en door de forse groei van e-commerce, waarvoor een specifieke handhavingsaanpak gericht op fiscale risico's is ontwikkeld. Het bedrijfsleven wordt betrokken via onder andere het Overleg Douane Bedrijfsleven, waarbij afspraken worden gemaakt over gewenste verbeteringen in het aangiftegedrag. Ook de aanpak van ondermijning en de uitvoering van sanctiemaatregelen tegen Rusland en Belarus vormen belangrijke taken, met trajecten als internationale samenwerking, de Europese Ports Alliance, Zicht op Cameratoezicht, Weerbare Haventerminal, HARP en NSOC. Om de toenemende werklast in een krappe arbeidsmarkt en met beperkte IV-capaciteit het hoofd te bieden, richt de Douane zich op drie pijlers: sturen op maatschappelijke effecten, digitaal transformeren en medewerker centraal.

# data[].attributes.description
Grenstoezicht door de Douane: controle op goederenverkeer, invoerrechten en smokkelbestrijding.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en nationale overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke, aantrekkelijke en eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de EU en Nederland wordt bevorderd. Dit gebeurt door als handhavingsdienst toezicht te houden op het EU-grensoverschrijdende goederenverkeer, te controleren op naleving van fiscale en niet-fiscale regels en het bonafide bedrijfsleven te faciliteren. Douanerechten en nationale belastingen (accijnzen, verbruiksbelastingen en omzetbelasting bij invoer) worden zo veel mogelijk tijdig, juist en volledig geheven en geïnd. Kortweg bestaat de opdracht uit de ABC-doelen: Afdracht, Beschermen en Concurrentiepositie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van beleid en wet- en regelgeving inzake douaneformaliteiten en douanerechten (hoofdzakelijk Europese regelgeving) alsmede voor wet- en regelgeving inzake binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen. Op grond van het Douanewetboek van de Unie, Europese verordeningen, de Algemene douanewet en andere nationale wet- en regelgeving handhaaft de Douane fiscale en niet-fiscale regels. Met de uitvoering van reguliere taken en samenwerking met ketenpartners draagt de Douane bij aan de integrale aanpak van ondermijning. De minister bevordert naleving via passende dienstverlening, tijdige en juiste processen, adequaat toezicht en bestuurs- of strafrechtelijke afdwinging waar nodig.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De doelstellingen, prioriteiten en initiatieven van de Douane zijn gericht op verbetering van dienstverlening, handhaving van regelnaleving en bevordering van soepele grensoverschrijdende handel. Het takenpakket groeit in aantal en complexiteit door de herziening van de Douane Unie en het nieuwe Douanewetboek van de Unie, en door de forse groei van e-commerce, waarvoor een specifieke handhavingsaanpak gericht op fiscale risico's is ontwikkeld. Het bedrijfsleven wordt betrokken via onder andere het Overleg Douane Bedrijfsleven, waarbij afspraken worden gemaakt over gewenste verbeteringen in het aangiftegedrag. Ook de aanpak van ondermijning en de uitvoering van sanctiemaatregelen tegen Rusland en Belarus vormen belangrijke taken, met trajecten als internationale samenwerking, de Europese Ports Alliance, Zicht op Cameratoezicht, Weerbare Haventerminal, HARP en NSOC. Om de toenemende werklast in een krappe arbeidsmarkt en met beperkte IV-capaciteit het hoofd te bieden, richt de Douane zich op drie pijlers: sturen op maatschappelijke effecten, digitaal transformeren en medewerker centraal.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanuit dit artikel wordt bij de eerste suppletoire begroting toegekende loon- en prijsbijstelling naar de beleids- en apparaatsartikelen overgeboekt. Ook kan het artikel Nog onverdeeld dienen voor de voorlopige verwerking van een taakstelling of reserveringen. Het artikel bevat momenteel twee reserveringen: een voor de uitvoeringskosten van fiscale wet- en regelgeving en een voor het op orde brengen van de informatiehuishouding. Op basis van getoetste plannen worden de middelen overgeheveld naar het betreffende beleids- of apparaatsartikel. Dit artikel is tevens bedoeld om eventuele onzekere ontwikkelingen binnen de begroting van Financiën op te vangen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Dit niet-beleidsartikel fungeert als parkeerartikel voor de minister van Financiën; middelen worden uitsluitend verdeeld op basis van getoetste plannen of bij reguliere begrotingsmomenten zoals de eerste suppletoire begroting. Hiermee worden loon- en prijsbijstellingen, taakstellingen en reserveringen voorlopig geadministreerd voordat zij naar de betreffende beleids- of apparaatsartikelen worden overgeboekt. Zo wordt flexibiliteit gecreëerd om onzekere ontwikkelingen binnen de begroting van Financiën op te vangen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Toeslagen zijn voor veel mensen van essentieel belang voor hun dagelijkse bestaan. De missie van Dienst Toeslagen luidt: Toeslagen maakt vitale voorzieningen voor iedereen betaalbaar. Dienst Toeslagen voert de toeslagregelingen uit voor de ministeries van BZK, SZW en VWS die vallen onder de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). De Awir beoogt harmonisatie tussen inkomensafhankelijke regelingen, bevordering van klantvriendelijkheid en doelmatigheid via een uitvoeringsloket en betere aansluiting bij de draagkracht door gebruik van het actuele inkomen. Dit betreft de huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag. Daarnaast is de uitvoering van de hersteloperatie toeslagen een belangrijke doelstelling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de inkomensafhankelijke regelingen, waaronder het voeren van beleid en het opstellen van de Awir en bijbehorende regelgeving. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de hersteloperatie, waarbij het programma Directoraat-Generaal Herstel in nauwe samenwerking met de VNG, Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), andere ministeries en overige partijen het overkoepelende herstelproces aanstuurt. Voor de uitvoering heeft de minister een uitvoerende rol bij de vaststelling en uitbetaling van toeslagen; Dienst Toeslagen streeft naar klantgerichte dienstverlening, rechtmatige toekenning en efficiënte uitvoering van processen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Dienst Toeslagen werkt in 2025 samen met opdrachtgevers aan het oplossen van knelpunten, zoals vereenvoudiging van het partnerbegrip, niet langer met terugwerkende kracht vaststellen van grondslagen en harmoniseren van vermogensgrenzen; uitvoeringstoetsen beoordelen de uitvoerbaarheid en effecten voor burgers. In het hoofdlijnenakkoord staat de wens om het toeslagenstelsel stapsgewijs te verbeteren en te hervormen, inclusief voortzetting van de stelselherziening kinderopvang, waarbij wordt gewerkt aan een inkomensonafhankelijke vergoeding die rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties wordt uitbetaald. Verder worden verbetervoorstellen uitgewerkt, zoals maatregelen om hoge terugvorderingen met 30% terug te dringen via betere gegevenskwaliteit, attenderen, muteren en behoudend voorschieten, en wordt het eindrapport Toekomst Toeslagenstelsel benut voor verdere uitwerking van werkbare opties. De hersteloperatie wordt in 2025 voortgezet op basis van de Wet hersteloperatie toeslagen en de Aanvullende Herstelwet (onder meer regelingen voor ex-toeslagpartners, uitbreiding kindregeling en nabestaandenmaatregelen), en naar verwachting start in het eerste kwartaal van 2025 de regeling voor mensen die zijn benadeeld bij de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budget (HZK).

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid weergegeven. Het betreft hier de verplichtingen en uitgaven voor zowel personeel (waaronder ambtelijk personeel en inhuur externen) als materieel (waaronder ICT-uitgaven en SSO's).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Dit niet-beleidsartikel bundelt de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor de doelmatige inzet van het ambtelijk apparaat, inclusief eigen personeel, externe inhuur en materiële uitgaven zoals ICT en diensten via shared service organisaties. Verantwoording vindt plaats via de reguliere begrotings- en jaarverslagcyclus.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Toeslagen zijn voor veel mensen van essentieel belang voor hun dagelijkse bestaan. De missie van Dienst Toeslagen luidt: Toeslagen maakt vitale voorzieningen voor iedereen betaalbaar. Dienst Toeslagen voert de toeslagregelingen uit voor de ministeries van BZK, SZW en VWS die vallen onder de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). De Awir beoogt harmonisatie tussen inkomensafhankelijke regelingen, bevordering van klantvriendelijkheid en doelmatigheid via een uitvoeringsloket en betere aansluiting bij de draagkracht door gebruik van het actuele inkomen. Dit betreft de huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag. Daarnaast is de uitvoering van de hersteloperatie toeslagen een belangrijke doelstelling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de inkomensafhankelijke regelingen, waaronder het voeren van beleid en het opstellen van de Awir en bijbehorende regelgeving. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de hersteloperatie, waarbij het programma Directoraat-Generaal Herstel in nauwe samenwerking met de VNG, Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), andere ministeries en overige partijen het overkoepelende herstelproces aanstuurt. Voor de uitvoering heeft de minister een uitvoerende rol bij de vaststelling en uitbetaling van toeslagen; Dienst Toeslagen streeft naar klantgerichte dienstverlening, rechtmatige toekenning en efficiënte uitvoering van processen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Dienst Toeslagen werkt in 2025 samen met opdrachtgevers aan het oplossen van knelpunten, zoals vereenvoudiging van het partnerbegrip, niet langer met terugwerkende kracht vaststellen van grondslagen en harmoniseren van vermogensgrenzen; uitvoeringstoetsen beoordelen de uitvoerbaarheid en effecten voor burgers. In het hoofdlijnenakkoord staat de wens om het toeslagenstelsel stapsgewijs te verbeteren en te hervormen, inclusief voortzetting van de stelselherziening kinderopvang, waarbij wordt gewerkt aan een inkomensonafhankelijke vergoeding die rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties wordt uitbetaald. Verder worden verbetervoorstellen uitgewerkt, zoals maatregelen om hoge terugvorderingen met 30% terug te dringen via betere gegevenskwaliteit, attenderen, muteren en behoudend voorschieten, en wordt het eindrapport Toekomst Toeslagenstelsel benut voor verdere uitwerking van werkbare opties. De hersteloperatie wordt in 2025 voortgezet op basis van de Wet hersteloperatie toeslagen en de Aanvullende Herstelwet (onder meer regelingen voor ex-toeslagpartners, uitbreiding kindregeling en nabestaandenmaatregelen), en naar verwachting start in het eerste kwartaal van 2025 de regeling voor mensen die zijn benadeeld bij de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budget (HZK).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Toeslagen zijn voor veel mensen van essentieel belang voor hun dagelijkse bestaan. De missie van Dienst Toeslagen luidt: Toeslagen maakt vitale voorzieningen voor iedereen betaalbaar. Dienst Toeslagen voert de toeslagregelingen uit voor de ministeries van BZK, SZW en VWS die vallen onder de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). De Awir beoogt harmonisatie tussen inkomensafhankelijke regelingen, bevordering van klantvriendelijkheid en doelmatigheid via een uitvoeringsloket en betere aansluiting bij de draagkracht door gebruik van het actuele inkomen. Dit betreft de huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag. Daarnaast is de uitvoering van de hersteloperatie toeslagen een belangrijke doelstelling.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de inkomensafhankelijke regelingen, waaronder het voeren van beleid en het opstellen van de Awir en bijbehorende regelgeving. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de hersteloperatie, waarbij het programma Directoraat-Generaal Herstel in nauwe samenwerking met de VNG, Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), andere ministeries en overige partijen het overkoepelende herstelproces aanstuurt. Voor de uitvoering heeft de minister een uitvoerende rol bij de vaststelling en uitbetaling van toeslagen; Dienst Toeslagen streeft naar klantgerichte dienstverlening, rechtmatige toekenning en efficiënte uitvoering van processen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Dienst Toeslagen werkt in 2025 samen met opdrachtgevers aan het oplossen van knelpunten, zoals vereenvoudiging van het partnerbegrip, niet langer met terugwerkende kracht vaststellen van grondslagen en harmoniseren van vermogensgrenzen; uitvoeringstoetsen beoordelen de uitvoerbaarheid en effecten voor burgers. In het hoofdlijnenakkoord staat de wens om het toeslagenstelsel stapsgewijs te verbeteren en te hervormen, inclusief voortzetting van de stelselherziening kinderopvang, waarbij wordt gewerkt aan een inkomensonafhankelijke vergoeding die rechtstreeks aan kinderopvangorganisaties wordt uitbetaald. Verder worden verbetervoorstellen uitgewerkt, zoals maatregelen om hoge terugvorderingen met 30% terug te dringen via betere gegevenskwaliteit, attenderen, muteren en behoudend voorschieten, en wordt het eindrapport Toekomst Toeslagenstelsel benut voor verdere uitwerking van werkbare opties. De hersteloperatie wordt in 2025 voortgezet op basis van de Wet hersteloperatie toeslagen en de Aanvullende Herstelwet (onder meer regelingen voor ex-toeslagpartners, uitbreiding kindregeling en nabestaandenmaatregelen), en naar verwachting start in het eerste kwartaal van 2025 de regeling voor mensen die zijn benadeeld bij de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budget (HZK).

# data[].attributes.description
Versterking van het internationaal recht, mensenrechten en de multilaterale rechtsorde.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van een goed functionerende internationale rechtsorde inclusief gastlandbeleid, met een blijvende inzet op mensenrechten, als integraal onderdeel van het buitenlandbeleid. Een sterke internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten maken de wereld stabieler, veiliger, vrijer en welvarender. Dit vereist goed functionerende internationale instellingen en organisaties met een breed draagvlak, naleving en waar nodig aanvulling van de internationale wet en regelgeving en voortdurende inzet tegen straffeloosheid voor de meest grove mensenrechtenschendingen en het voorkomen van deze schendingen. Omdat de mensenrechten het best worden gewaarborgd in goed functionerende democratieën, zet Nederland zich in om het krimpen van de democratische ruimte wereldwijd tegen te gaan. De positie van Nederland als gastland voor Internationale Organisaties biedt een goed uitgangspunt voor de bevordering van de ontwikkeling van internationale rechtsorde.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Binnen het mensenrechtenbeleid hanteert het kabinet de volgende prioriteiten: gelijke rechten voor vrouwen en meisjes, gelijke rechten voor LHBTIQ+-personen, vrijheid van religie en levensovertuiging, vrijheid van meningsuiting online en offline en bescherming van mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke ruimte. De Minister stimuleert een effectief stelsel van internationale organisaties, de naleving van internationale wet en regelgeving, het tegengaan van straffeloosheid en van de krimpende democratische ruimte, en de internationaal toonaangevende positie van Nederland als gastland voor IO's. De Minister regisseert de interdepartementale coördinatie voor een coherente Nederlandse inzet en waarborgt rijksbrede samenwerking bij de uitvoering van gastlandbeleid. De Minister financiert bijdragen aan internationale instellingen, aan bescherming en bevordering van mensenrechten en aan in Nederland gevestigde IO's en diplomatieke missies.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 7,5 miljoen.

# data[].attributes.description
Versterking van het internationaal recht, mensenrechten en de multilaterale rechtsorde.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van een goed functionerende internationale rechtsorde inclusief gastlandbeleid, met een blijvende inzet op mensenrechten, als integraal onderdeel van het buitenlandbeleid. Een sterke internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten maken de wereld stabieler, veiliger, vrijer en welvarender. Dit vereist goed functionerende internationale instellingen en organisaties met een breed draagvlak, naleving en waar nodig aanvulling van de internationale wet en regelgeving en voortdurende inzet tegen straffeloosheid voor de meest grove mensenrechtenschendingen en het voorkomen van deze schendingen. Omdat de mensenrechten het best worden gewaarborgd in goed functionerende democratieën, zet Nederland zich in om het krimpen van de democratische ruimte wereldwijd tegen te gaan. De positie van Nederland als gastland voor Internationale Organisaties biedt een goed uitgangspunt voor de bevordering van de ontwikkeling van internationale rechtsorde.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Binnen het mensenrechtenbeleid hanteert het kabinet de volgende prioriteiten: gelijke rechten voor vrouwen en meisjes, gelijke rechten voor LHBTIQ+-personen, vrijheid van religie en levensovertuiging, vrijheid van meningsuiting online en offline en bescherming van mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke ruimte. De Minister stimuleert een effectief stelsel van internationale organisaties, de naleving van internationale wet en regelgeving, het tegengaan van straffeloosheid en van de krimpende democratische ruimte, en de internationaal toonaangevende positie van Nederland als gastland voor IO's. De Minister regisseert de interdepartementale coördinatie voor een coherente Nederlandse inzet en waarborgt rijksbrede samenwerking bij de uitvoering van gastlandbeleid. De Minister financiert bijdragen aan internationale instellingen, aan bescherming en bevordering van mensenrechten en aan in Nederland gevestigde IO's en diplomatieke missies.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 7,5 miljoen.

# data[].attributes.description
Inzet voor internationale veiligheid en stabiliteit, inclusief bijdrage aan de NAVO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking, bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral aan de randen en in de brede nabuurregio van Europa, en steun aan Oekraïne. Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid; de internationale omgeving verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt, heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart. Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland blootstaat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is. Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, ongewenste buitenlandse inmenging door statelijke actoren, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De basis voor de inzet van het kabinet op nationale veiligheid ligt besloten in de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden, waarin strategische doelstellingen voor 2023-2029 uiteen worden gezet; de Minister van Buitenlandse Zaken geeft invulling aan de internationale dimensie daarvan. De Minister stimuleert coherente Nederlandse inzet in EU-, VN-, NAVO- en OVSE-verband, versterking van het normatief kader voor cyberspace, counter-terrorisme, conflictpreventie, humanitair ontmijnen en steun aan Oekraïne. De Minister regisseert Artikel 100-procedures, het terrorismesanctiebeleid en de buitenlandpolitieke toetsing van wapenexportvergunningen. De Minister financiert bijdragen aan internationale samenwerking, wapenbeheersing, het Stabiliteitsfonds, NFRP-programma's (Matra en Shiraka), SSR-programma's en verschillende kanalen van steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 31,9 miljoen. Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BZ en BHO een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BZ-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 2.6. Bestaande budgetten op de BZ-begroting voor de financiering van steun aan Oekraïne worden overgebracht naar het nieuwe subartikel 2.6. Hieronder vallen onder andere de thema's accountability en gastlandschap, niet-militaire veiligheidssteun, wederopbouw en humanitaire hulp.

# data[].attributes.description
Inzet voor internationale veiligheid en stabiliteit, inclusief bijdrage aan de NAVO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking, bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral aan de randen en in de brede nabuurregio van Europa, en steun aan Oekraïne. Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid; de internationale omgeving verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt, heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart. Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland blootstaat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is. Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, ongewenste buitenlandse inmenging door statelijke actoren, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De basis voor de inzet van het kabinet op nationale veiligheid ligt besloten in de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden, waarin strategische doelstellingen voor 2023-2029 uiteen worden gezet; de Minister van Buitenlandse Zaken geeft invulling aan de internationale dimensie daarvan. De Minister stimuleert coherente Nederlandse inzet in EU-, VN-, NAVO- en OVSE-verband, versterking van het normatief kader voor cyberspace, counter-terrorisme, conflictpreventie, humanitair ontmijnen en steun aan Oekraïne. De Minister regisseert Artikel 100-procedures, het terrorismesanctiebeleid en de buitenlandpolitieke toetsing van wapenexportvergunningen. De Minister financiert bijdragen aan internationale samenwerking, wapenbeheersing, het Stabiliteitsfonds, NFRP-programma's (Matra en Shiraka), SSR-programma's en verschillende kanalen van steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 31,9 miljoen. Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BZ en BHO een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BZ-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 2.6. Bestaande budgetten op de BZ-begroting voor de financiering van steun aan Oekraïne worden overgebracht naar het nieuwe subartikel 2.6. Hieronder vallen onder andere de thema's accountability en gastlandschap, niet-militaire veiligheidssteun, wederopbouw en humanitaire hulp.

# data[].attributes.description
Inzet voor internationale veiligheid en stabiliteit, inclusief bijdrage aan de NAVO.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van de Nederlandse en internationale veiligheid en stabiliteit door doelgerichte bilaterale en multilaterale samenwerking, bevorderen van democratische transitie in prioritaire gebieden, vooral aan de randen en in de brede nabuurregio van Europa, en steun aan Oekraïne. Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid; de internationale omgeving verandert snel en ingrijpend. Wat er in de wereld om ons heen gebeurt, heeft direct gevolgen voor onze eigen veiligheid en voor onze welvaart. Veel van de grensoverschrijdende dreigingen waaraan Nederland blootstaat, zijn van een dusdanige omvang en complexiteit dat een geïntegreerde aanpak en samenwerking in internationaal verband geboden is. Voorbeelden zijn de proliferatie van massavernietigingswapens, terrorisme en gewelddadig extremisme, ongewenste buitenlandse inmenging door statelijke actoren, grensoverschrijdende criminaliteit en cyberdreigingen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De basis voor de inzet van het kabinet op nationale veiligheid ligt besloten in de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden, waarin strategische doelstellingen voor 2023-2029 uiteen worden gezet; de Minister van Buitenlandse Zaken geeft invulling aan de internationale dimensie daarvan. De Minister stimuleert coherente Nederlandse inzet in EU-, VN-, NAVO- en OVSE-verband, versterking van het normatief kader voor cyberspace, counter-terrorisme, conflictpreventie, humanitair ontmijnen en steun aan Oekraïne. De Minister regisseert Artikel 100-procedures, het terrorismesanctiebeleid en de buitenlandpolitieke toetsing van wapenexportvergunningen. De Minister financiert bijdragen aan internationale samenwerking, wapenbeheersing, het Stabiliteitsfonds, NFRP-programma's (Matra en Shiraka), SSR-programma's en verschillende kanalen van steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 31,9 miljoen. Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BZ en BHO een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BZ-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 2.6. Bestaande budgetten op de BZ-begroting voor de financiering van steun aan Oekraïne worden overgebracht naar het nieuwe subartikel 2.6. Hieronder vallen onder andere de thema's accountability en gastlandschap, niet-militaire veiligheidssteun, wederopbouw en humanitaire hulp.

# data[].attributes.description
Nederlandse afdracht aan de Europese Unie en inzet binnen Europese samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De algemene doelstelling is een effectieve Europese samenwerking om bij te dragen aan een slagvaardige, economisch sterke, weerbare en concurrerende Unie, want Europa is essentieel voor onze welvaart, vrijheid en veiligheid. Nederland zal hiertoe nauw samenwerken met internationale partners. Door consequent en constructief-kritisch optreden kan Nederland zijn invloed binnen de Europese Unie vergroten. Zo kan Nederland mede vorm geven aan ontwikkelingen in Europa die direct van invloed zijn op onze economische, sociale en politieke toekomst.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Binnen de Europese Unie wordt ingezet op drie dwarsdoorsnijdende thema's voor het versterken van de Unie tot een sterke Unie van sterke lidstaten: rechtsstatelijkheid en goed bestuur, opwaartse sociale en economische convergentie en de Unie als geopolitieke speler. De jaarlijkse Staat van de Unie bevat de geïntegreerde visie van de regering op de Europese samenwerking en de rol van Nederland daarbij. De Minister regisseert het Nederlandse Europabeleid, de interdepartementale afstemming in Raadsformaties, het Europese externe beleid, de gedachtevorming over de institutionele structuur van de EU en de bilaterale relaties met andere Europese landen. De Minister financiert de Nederlandse afdrachten aan de Europese begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds, bijdragen aan de Raad van Europa en de Benelux, en bijdragen aan de Europese Vredesfaciliteit.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de inzet op lagere EU-afdrachten uit het Hoofdlijnenakkoord leidt vanaf 2028 tot een verlaging van dit budget met EUR 1,6 miljard.

# data[].attributes.description
Nederlandse afdracht aan de Europese Unie en inzet binnen Europese samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De algemene doelstelling is een effectieve Europese samenwerking om bij te dragen aan een slagvaardige, economisch sterke, weerbare en concurrerende Unie, want Europa is essentieel voor onze welvaart, vrijheid en veiligheid. Nederland zal hiertoe nauw samenwerken met internationale partners. Door consequent en constructief-kritisch optreden kan Nederland zijn invloed binnen de Europese Unie vergroten. Zo kan Nederland mede vorm geven aan ontwikkelingen in Europa die direct van invloed zijn op onze economische, sociale en politieke toekomst.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Binnen de Europese Unie wordt ingezet op drie dwarsdoorsnijdende thema's voor het versterken van de Unie tot een sterke Unie van sterke lidstaten: rechtsstatelijkheid en goed bestuur, opwaartse sociale en economische convergentie en de Unie als geopolitieke speler. De jaarlijkse Staat van de Unie bevat de geïntegreerde visie van de regering op de Europese samenwerking en de rol van Nederland daarbij. De Minister regisseert het Nederlandse Europabeleid, de interdepartementale afstemming in Raadsformaties, het Europese externe beleid, de gedachtevorming over de institutionele structuur van de EU en de bilaterale relaties met andere Europese landen. De Minister financiert de Nederlandse afdrachten aan de Europese begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds, bijdragen aan de Raad van Europa en de Benelux, en bijdragen aan de Europese Vredesfaciliteit.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de inzet op lagere EU-afdrachten uit het Hoofdlijnenakkoord leidt vanaf 2028 tot een verlaging van dit budget met EUR 1,6 miljard.

# data[].attributes.description
Nederlandse afdracht aan de Europese Unie en inzet binnen Europese samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De algemene doelstelling is een effectieve Europese samenwerking om bij te dragen aan een slagvaardige, economisch sterke, weerbare en concurrerende Unie, want Europa is essentieel voor onze welvaart, vrijheid en veiligheid. Nederland zal hiertoe nauw samenwerken met internationale partners. Door consequent en constructief-kritisch optreden kan Nederland zijn invloed binnen de Europese Unie vergroten. Zo kan Nederland mede vorm geven aan ontwikkelingen in Europa die direct van invloed zijn op onze economische, sociale en politieke toekomst.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Binnen de Europese Unie wordt ingezet op drie dwarsdoorsnijdende thema's voor het versterken van de Unie tot een sterke Unie van sterke lidstaten: rechtsstatelijkheid en goed bestuur, opwaartse sociale en economische convergentie en de Unie als geopolitieke speler. De jaarlijkse Staat van de Unie bevat de geïntegreerde visie van de regering op de Europese samenwerking en de rol van Nederland daarbij. De Minister regisseert het Nederlandse Europabeleid, de interdepartementale afstemming in Raadsformaties, het Europese externe beleid, de gedachtevorming over de institutionele structuur van de EU en de bilaterale relaties met andere Europese landen. De Minister financiert de Nederlandse afdrachten aan de Europese begroting en het Europees Ontwikkelingsfonds, bijdragen aan de Raad van Europa en de Benelux, en bijdragen aan de Europese Vredesfaciliteit.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de inzet op lagere EU-afdrachten uit het Hoofdlijnenakkoord leidt vanaf 2028 tot een verlaging van dit budget met EUR 1,6 miljard.

# data[].attributes.name
Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

# data[].attributes.description
Consulaire bijstand aan Nederlanders in het buitenland en uitdragen van Nederlandse waarden.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het verlenen van goede consulaire diensten aan Nederlanders in nood in het buitenland, het verstrekken van reisdocumenten en publieksinformatie, consulaire crisisbeheersing en paraatheid. Daarnaast levert het kabinet een bijdrage aan een gereguleerd personenverkeer door de Nederlandse inbreng in het Europese visumbeleid en is het verantwoordelijk voor de verlening van visa kort verblijf en de afgifte van machtigingen voorlopig verblijf. Het versterken van de Nederlandse cultuursector door internationale uitwisseling en presentatie en het leggen van verbindingen met economische diplomatie en andere prioriteiten van geïntegreerd buitenlandbeleid. De strategische inzet van publieksdiplomatie door het postennetwerk en BZ heeft als doel begrip en draagvlak te vergroten voor het geïntegreerde buitenlandbeleid en de beeldvorming over Nederland bij buitenlandse doelgroepen eenduidig te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Buitenlandse Zaken voert het visumbeleid kort verblijf uit, verleent mvv's, neemt inburgeringsexamens buitenland af, biedt bijstand aan Nederlanders in nood en gedetineerden in het buitenland, brengt reisadviezen uit en geeft reisdocumenten en consulaire verklaringen af. De Minister regisseert het Europees visum- en migratiebeleid en de bilaterale dimensie daarvan. Voor Nederlandse cultuur is er een gedeelde verantwoordelijkheid met OCW en BHO, waarbij BZ de coördinatie heeft; de Minister stimuleert promotie van Nederlandse kunst en cultuur en behoud van gedeeld cultureel erfgoed, en financiert culturele fondsen binnen het beleidskader Internationaal Cultuurbeleid 2025-2028. Op het gebied van publieksdiplomatie zet de Minister het postennetwerk in om de beeldvorming over Nederland te versterken en het netwerk van beïnvloeders te verstevigen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 3,1 miljoen.

# data[].attributes.name
Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

# data[].attributes.description
Consulaire bijstand aan Nederlanders in het buitenland en uitdragen van Nederlandse waarden.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het verlenen van goede consulaire diensten aan Nederlanders in nood in het buitenland, het verstrekken van reisdocumenten en publieksinformatie, consulaire crisisbeheersing en paraatheid. Daarnaast levert het kabinet een bijdrage aan een gereguleerd personenverkeer door de Nederlandse inbreng in het Europese visumbeleid en is het verantwoordelijk voor de verlening van visa kort verblijf en de afgifte van machtigingen voorlopig verblijf. Het versterken van de Nederlandse cultuursector door internationale uitwisseling en presentatie en het leggen van verbindingen met economische diplomatie en andere prioriteiten van geïntegreerd buitenlandbeleid. De strategische inzet van publieksdiplomatie door het postennetwerk en BZ heeft als doel begrip en draagvlak te vergroten voor het geïntegreerde buitenlandbeleid en de beeldvorming over Nederland bij buitenlandse doelgroepen eenduidig te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Buitenlandse Zaken voert het visumbeleid kort verblijf uit, verleent mvv's, neemt inburgeringsexamens buitenland af, biedt bijstand aan Nederlanders in nood en gedetineerden in het buitenland, brengt reisadviezen uit en geeft reisdocumenten en consulaire verklaringen af. De Minister regisseert het Europees visum- en migratiebeleid en de bilaterale dimensie daarvan. Voor Nederlandse cultuur is er een gedeelde verantwoordelijkheid met OCW en BHO, waarbij BZ de coördinatie heeft; de Minister stimuleert promotie van Nederlandse kunst en cultuur en behoud van gedeeld cultureel erfgoed, en financiert culturele fondsen binnen het beleidskader Internationaal Cultuurbeleid 2025-2028. Op het gebied van publieksdiplomatie zet de Minister het postennetwerk in om de beeldvorming over Nederland te versterken en het netwerk van beïnvloeders te verstevigen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 3,1 miljoen.

# data[].attributes.name
Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

# data[].attributes.description
Consulaire bijstand aan Nederlanders in het buitenland en uitdragen van Nederlandse waarden.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het verlenen van goede consulaire diensten aan Nederlanders in nood in het buitenland, het verstrekken van reisdocumenten en publieksinformatie, consulaire crisisbeheersing en paraatheid. Daarnaast levert het kabinet een bijdrage aan een gereguleerd personenverkeer door de Nederlandse inbreng in het Europese visumbeleid en is het verantwoordelijk voor de verlening van visa kort verblijf en de afgifte van machtigingen voorlopig verblijf. Het versterken van de Nederlandse cultuursector door internationale uitwisseling en presentatie en het leggen van verbindingen met economische diplomatie en andere prioriteiten van geïntegreerd buitenlandbeleid. De strategische inzet van publieksdiplomatie door het postennetwerk en BZ heeft als doel begrip en draagvlak te vergroten voor het geïntegreerde buitenlandbeleid en de beeldvorming over Nederland bij buitenlandse doelgroepen eenduidig te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Buitenlandse Zaken voert het visumbeleid kort verblijf uit, verleent mvv's, neemt inburgeringsexamens buitenland af, biedt bijstand aan Nederlanders in nood en gedetineerden in het buitenland, brengt reisadviezen uit en geeft reisdocumenten en consulaire verklaringen af. De Minister regisseert het Europees visum- en migratiebeleid en de bilaterale dimensie daarvan. Voor Nederlandse cultuur is er een gedeelde verantwoordelijkheid met OCW en BHO, waarbij BZ de coördinatie heeft; de Minister stimuleert promotie van Nederlandse kunst en cultuur en behoud van gedeeld cultureel erfgoed, en financiert culturele fondsen binnen het beleidskader Internationaal Cultuurbeleid 2025-2028. Op het gebied van publieksdiplomatie zet de Minister het postennetwerk in om de beeldvorming over Nederland te versterken en het netwerk van beïnvloeders te verstevigen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De verwerking van de ombuigingen uit het Hoofdlijnenakkoord leidt tot een verlaging van de budgetten op dit artikel in 2025 met EUR 3,1 miljoen.

# data[].attributes.description
Rechtspraak, gesubsidieerde rechtsbijstand en toegang tot het recht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Als stelselverantwoordelijke schept de Staatssecretaris Rechtsbescherming optimale voorwaarden voor het in stand houden en verbeteren van een goed en toegankelijk rechtsbestel. De Staatssecretaris heeft een financierende rol voor de rechtspraak en houdt toezicht op het beheer en is de werkgever voor de rechterlijke macht. Hij heeft een financierende rol voor de Raad voor Rechtsbijstand en het Bureau Financieel Toezicht en is verantwoordelijk voor het wettelijk kader waarbinnen advocaten, notarissen, gerechtsdeurwaarders en andere zelfstandige professionals binnen het justitiële domein opereren. Daarnaast heeft hij een stimulerende rol voor alternatieve geschillenbeslechting en schuldsanering, en is hij verantwoordelijk voor het wettelijke traject van de schuldsaneringsregeling, de faillissementsrechters en de bewindvoerders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft een versterkte justitiële strafrechtketen, een sterke digitale rechtsstaat en de aanpak van mensenhandel en seksuele misdrijven.

# data[].attributes.description
Rechtspraak, gesubsidieerde rechtsbijstand en toegang tot het recht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Als stelselverantwoordelijke schept de Staatssecretaris Rechtsbescherming optimale voorwaarden voor het in stand houden en verbeteren van een goed en toegankelijk rechtsbestel. De Staatssecretaris heeft een financierende rol voor de rechtspraak en houdt toezicht op het beheer en is de werkgever voor de rechterlijke macht. Hij heeft een financierende rol voor de Raad voor Rechtsbijstand en het Bureau Financieel Toezicht en is verantwoordelijk voor het wettelijk kader waarbinnen advocaten, notarissen, gerechtsdeurwaarders en andere zelfstandige professionals binnen het justitiële domein opereren. Daarnaast heeft hij een stimulerende rol voor alternatieve geschillenbeslechting en schuldsanering, en is hij verantwoordelijk voor het wettelijke traject van de schuldsaneringsregeling, de faillissementsrechters en de bewindvoerders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft een versterkte justitiële strafrechtketen, een sterke digitale rechtsstaat en de aanpak van mensenhandel en seksuele misdrijven.

# data[].attributes.description
Rechtspraak, gesubsidieerde rechtsbijstand en toegang tot het recht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Als stelselverantwoordelijke schept de Staatssecretaris Rechtsbescherming optimale voorwaarden voor het in stand houden en verbeteren van een goed en toegankelijk rechtsbestel. De Staatssecretaris heeft een financierende rol voor de rechtspraak en houdt toezicht op het beheer en is de werkgever voor de rechterlijke macht. Hij heeft een financierende rol voor de Raad voor Rechtsbijstand en het Bureau Financieel Toezicht en is verantwoordelijk voor het wettelijk kader waarbinnen advocaten, notarissen, gerechtsdeurwaarders en andere zelfstandige professionals binnen het justitiële domein opereren. Daarnaast heeft hij een stimulerende rol voor alternatieve geschillenbeslechting en schuldsanering, en is hij verantwoordelijk voor het wettelijke traject van de schuldsaneringsregeling, de faillissementsrechters en de bewindvoerders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft een versterkte justitiële strafrechtketen, een sterke digitale rechtsstaat en de aanpak van mensenhandel en seksuele misdrijven.

# data[].attributes.description
Openbaar Ministerie, opsporing, vervolging en bestrijding van ondermijnende criminaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding, en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol en is beleidsverantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid en financiert daartoe onder andere het Openbaar Ministerie (OM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en ziet erop toe dat de opgelegde straf naar behoren wordt uitgevoerd. Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister een stimulerende rol bij het ontwikkelen van visie, beleid en samenwerkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid en criminaliteit, onder andere via de wettelijke toerusting van de burgemeester, het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob) en de inzet van de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC's). De vervolging en berechting van de verdachten van het neerhalen van vlucht MH17 heeft in Nederland plaatsgevonden onder de Nederlandse wet, ingebed in internationale steun en samenwerking.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft de volgende onderwerpen: handhavingstekorten, aanpak van geweld en aanpak personen met verward gedrag.

# data[].attributes.description
Openbaar Ministerie, opsporing, vervolging en bestrijding van ondermijnende criminaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding, en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol en is beleidsverantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid en financiert daartoe onder andere het Openbaar Ministerie (OM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en ziet erop toe dat de opgelegde straf naar behoren wordt uitgevoerd. Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister een stimulerende rol bij het ontwikkelen van visie, beleid en samenwerkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid en criminaliteit, onder andere via de wettelijke toerusting van de burgemeester, het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob) en de inzet van de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC's). De vervolging en berechting van de verdachten van het neerhalen van vlucht MH17 heeft in Nederland plaatsgevonden onder de Nederlandse wet, ingebed in internationale steun en samenwerking.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft de volgende onderwerpen: handhavingstekorten, aanpak van geweld en aanpak personen met verward gedrag.

# data[].attributes.description
Openbaar Ministerie, opsporing, vervolging en bestrijding van ondermijnende criminaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veiligere samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding, en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol en is beleidsverantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid en financiert daartoe onder andere het Openbaar Ministerie (OM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en ziet erop toe dat de opgelegde straf naar behoren wordt uitgevoerd. Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister een stimulerende rol bij het ontwikkelen van visie, beleid en samenwerkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid en criminaliteit, onder andere via de wettelijke toerusting van de burgemeester, het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob) en de inzet van de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC's). De vervolging en berechting van de verdachten van het neerhalen van vlucht MH17 heeft in Nederland plaatsgevonden onder de Nederlandse wet, ingebed in internationale steun en samenwerking.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zijn geen beleidswijzigingen voorzien anders dan wijzigingen genoemd in de beleidsagenda. Het betreft de volgende onderwerpen: handhavingstekorten, aanpak van geweld en aanpak personen met verward gedrag.

# data[].attributes.description
Tenuitvoerlegging van straffen en bescherming van slachtoffers en kwetsbare personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Voorkomen dat burgers (opnieuw) dader of slachtoffer worden van criminaliteit, volwassenen en kinderen beschermen die vanwege de kwetsbare positie waarin zij verkeren bedreigd of verleid worden door (herhaalde) criminaliteit of die bedreigd worden in hun ontwikkeling en bewerkstelligen dat met een straf genoegdoening wordt geboden aan het slachtoffer en aan de samenleving als geheel. Dit wordt gedaan door het borgen van de veiligheid door de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, het bevorderen van preventieve maatregelen, het versterken van de positie van slachtoffers, het beschermen van jeugdigen en het realiseren van een effectieve aanpak van jeugdcriminaliteit en geweld in huiselijke kring.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft een regisserende rol ten aanzien van de brede aanpak van ondermijning, waar het programma Preventie met Gezag onderdeel van uitmaakt, en werkt samen met gemeenten, brancheorganisaties en andere publieke en private partners bij de aanpak van High Impact Crimes. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, met een uitvoerende rol bij vrijheidsbenemende straffen en maatregelen via DJI en geldelijke sancties via het CJIB, en een regisserende rol bij de forensische zorg en bij toezicht in strafrechtelijk kader door de drie erkende reclasseringsorganisaties. De Staatssecretaris Rechtsbescherming heeft verantwoordelijkheden ten aanzien van preventie (waaronder stelselverantwoordelijkheid voor het kansspelbeleid en medeverantwoordelijkheid voor het programma Preventie met Gezag), slachtofferzorg (beleidsverantwoordelijkheid voor de zorg aan slachtoffers en nabestaanden) en jeugdbescherming (stelselverantwoordelijkheid voor jeugdbescherming en -reclassering, een uitvoerende rol via de Raad voor de Kinderbescherming en verantwoordelijkheid voor interlandelijke adoptie).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De komende jaren wordt vooral ingezet op het ondersteunen van jongeren om voor het rechte pad te kiezen en een veilige toekomst te bieden; in het kader van het Programma Preventie met gezag worden 27 gemeenten ondersteund bij hun domeinoverstijgende, gebiedsgerichte aanpak van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit. In het kader van de executieketen staan tal van ontwikkelingen in 2025 gepland, met de komende jaren investeringen in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit langs vier prioriteiten: voorkomen, doorbreken van criminele netwerken en verdienmodellen, straffen en beschermen. Binnen het jeugdbeschermingsdomein wordt in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming gewerkt aan een eenvoudiger, gezinsgericht jeugdbeschermingsstelsel, met maatregelen gericht op betere rechtsbescherming van ouders en kinderen bij een jeugdbeschermingsmaatregel.

# data[].attributes.description
Tenuitvoerlegging van straffen en bescherming van slachtoffers en kwetsbare personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Voorkomen dat burgers (opnieuw) dader of slachtoffer worden van criminaliteit, volwassenen en kinderen beschermen die vanwege de kwetsbare positie waarin zij verkeren bedreigd of verleid worden door (herhaalde) criminaliteit of die bedreigd worden in hun ontwikkeling en bewerkstelligen dat met een straf genoegdoening wordt geboden aan het slachtoffer en aan de samenleving als geheel. Dit wordt gedaan door het borgen van de veiligheid door de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, het bevorderen van preventieve maatregelen, het versterken van de positie van slachtoffers, het beschermen van jeugdigen en het realiseren van een effectieve aanpak van jeugdcriminaliteit en geweld in huiselijke kring.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft een regisserende rol ten aanzien van de brede aanpak van ondermijning, waar het programma Preventie met Gezag onderdeel van uitmaakt, en werkt samen met gemeenten, brancheorganisaties en andere publieke en private partners bij de aanpak van High Impact Crimes. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, met een uitvoerende rol bij vrijheidsbenemende straffen en maatregelen via DJI en geldelijke sancties via het CJIB, en een regisserende rol bij de forensische zorg en bij toezicht in strafrechtelijk kader door de drie erkende reclasseringsorganisaties. De Staatssecretaris Rechtsbescherming heeft verantwoordelijkheden ten aanzien van preventie (waaronder stelselverantwoordelijkheid voor het kansspelbeleid en medeverantwoordelijkheid voor het programma Preventie met Gezag), slachtofferzorg (beleidsverantwoordelijkheid voor de zorg aan slachtoffers en nabestaanden) en jeugdbescherming (stelselverantwoordelijkheid voor jeugdbescherming en -reclassering, een uitvoerende rol via de Raad voor de Kinderbescherming en verantwoordelijkheid voor interlandelijke adoptie).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De komende jaren wordt vooral ingezet op het ondersteunen van jongeren om voor het rechte pad te kiezen en een veilige toekomst te bieden; in het kader van het Programma Preventie met gezag worden 27 gemeenten ondersteund bij hun domeinoverstijgende, gebiedsgerichte aanpak van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit. In het kader van de executieketen staan tal van ontwikkelingen in 2025 gepland, met de komende jaren investeringen in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit langs vier prioriteiten: voorkomen, doorbreken van criminele netwerken en verdienmodellen, straffen en beschermen. Binnen het jeugdbeschermingsdomein wordt in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming gewerkt aan een eenvoudiger, gezinsgericht jeugdbeschermingsstelsel, met maatregelen gericht op betere rechtsbescherming van ouders en kinderen bij een jeugdbeschermingsmaatregel.

# data[].attributes.description
Tenuitvoerlegging van straffen en bescherming van slachtoffers en kwetsbare personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Voorkomen dat burgers (opnieuw) dader of slachtoffer worden van criminaliteit, volwassenen en kinderen beschermen die vanwege de kwetsbare positie waarin zij verkeren bedreigd of verleid worden door (herhaalde) criminaliteit of die bedreigd worden in hun ontwikkeling en bewerkstelligen dat met een straf genoegdoening wordt geboden aan het slachtoffer en aan de samenleving als geheel. Dit wordt gedaan door het borgen van de veiligheid door de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, het bevorderen van preventieve maatregelen, het versterken van de positie van slachtoffers, het beschermen van jeugdigen en het realiseren van een effectieve aanpak van jeugdcriminaliteit en geweld in huiselijke kring.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft een regisserende rol ten aanzien van de brede aanpak van ondermijning, waar het programma Preventie met Gezag onderdeel van uitmaakt, en werkt samen met gemeenten, brancheorganisaties en andere publieke en private partners bij de aanpak van High Impact Crimes. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties, met een uitvoerende rol bij vrijheidsbenemende straffen en maatregelen via DJI en geldelijke sancties via het CJIB, en een regisserende rol bij de forensische zorg en bij toezicht in strafrechtelijk kader door de drie erkende reclasseringsorganisaties. De Staatssecretaris Rechtsbescherming heeft verantwoordelijkheden ten aanzien van preventie (waaronder stelselverantwoordelijkheid voor het kansspelbeleid en medeverantwoordelijkheid voor het programma Preventie met Gezag), slachtofferzorg (beleidsverantwoordelijkheid voor de zorg aan slachtoffers en nabestaanden) en jeugdbescherming (stelselverantwoordelijkheid voor jeugdbescherming en -reclassering, een uitvoerende rol via de Raad voor de Kinderbescherming en verantwoordelijkheid voor interlandelijke adoptie).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De komende jaren wordt vooral ingezet op het ondersteunen van jongeren om voor het rechte pad te kiezen en een veilige toekomst te bieden; in het kader van het Programma Preventie met gezag worden 27 gemeenten ondersteund bij hun domeinoverstijgende, gebiedsgerichte aanpak van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit. In het kader van de executieketen staan tal van ontwikkelingen in 2025 gepland, met de komende jaren investeringen in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit langs vier prioriteiten: voorkomen, doorbreken van criminele netwerken en verdienmodellen, straffen en beschermen. Binnen het jeugdbeschermingsdomein wordt in het kader van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming gewerkt aan een eenvoudiger, gezinsgericht jeugdbeschermingsstelsel, met maatregelen gericht op betere rechtsbescherming van ouders en kinderen bij een jeugdbeschermingsmaatregel.

# data[].attributes.description
Beleid voor luchtvaart, luchthavens en duurzaamheid in de luchtvaart.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige en duurzame luchtvaart die Nederland goed verbindt met de rest van de wereld en waarbij de kwaliteit van de leefomgeving rond de luchthavens wordt gewaarborgd.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van de kaders en voor het binnen deze kaders (doen) realiseren van de gewenste ontwikkeling van de Nederlandse luchtvaart, en levert een actieve bijdrage aan internationale kaders voor veiligheid, duurzaamheid en leefomgeving binnen ICAO, EU en ECAC. De Minister stimuleert verduurzaming via de Duurzame Luchtvaarttafel, het programma Luchtvaart in Transitie en innovatieve ontwikkelingen van drones, en regisseert de (digitale) beveiliging van vitale infrastructuur, de netwerkkwaliteit van Schiphol en regionale luchthavens, en de aanpak van geluidsoverlast rond Schiphol. Uitvoerende taken omvatten het Nederlandse luchtvaartveiligheidsprogramma, het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol, invulling van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol, de Programmatische aanpak geluid, een CO2-plafond per luchthaven, implementatie van ReFuelEU Aviation en de samenvoeging van het civiele en militaire luchtruim. De ILT houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met het Nederlands Actieplan voor Luchtvaartveiligheid 2023-2026 wordt uitvoering gegeven aan het luchtvaartveiligheidsprogramma en in 2025 zal de implementatie van de CER- en NIS2-richtlijn in nationale wetgeving zijn voltooid om de fysieke, digitale en economische weerbaarheid van vitale luchtvaartorganisaties te versterken. Ter uitvoering van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol worden in 2025 binnen het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol de uitkomsten van de Europese balanced approach-procedure vastgelegd via wijziging van het luchthavenverkeerbesluit met een nieuw maximum aantal vliegtuigbewegingen, en wordt een nieuw normenstelsel en een programmatische aanpak geluid ontwikkeld. Binnen het programma Luchtruimherziening werkt IenW samen met Defensie, CLSK, LVNL en MUAC aan een nieuwe indeling van het luchtruim; eind 2024 wordt de nieuwe indeling gepubliceerd en in 2025 volgt het politieke besluitvormingstraject, ondersteund door extern advies. Op het vlak van duurzame luchtvaart wordt in 2025 samen met de sector een roadmap duurzame luchtvaartbrandstoffen opgesteld, gaat de eerste periode van de Europese bijmengverplichting uit ReFuelEU Aviation in en wordt RED III voor 1 januari 2026 geïmplementeerd. Voor de regionale luchthavens Rotterdam The Hague Airport, Groningen Airport Eelde en Maastricht Aachen Airport worden in 2025 (gewijzigde) luchthavenbesluiten vastgesteld, en over de opening van Lelystad Airport zal het kabinet duidelijkheid geven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Bijdragen aan een veilig en stabiel Nederland door het voorkomen en beperken van maatschappelijke ontwrichting door dreigingen te onderkennen, zorg te dragen dat Nederland voorbereid is op crises, de weerbaarheid van burgers, bedrijfsleven en overheidsorganen te verhogen en de bescherming van vitale belangen te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol op het gebied van nationale veiligheid en crisisbeheersing, terrorismebestrijding en cybersecurity, en coördineert de totstandkoming van de rijksbrede analyse op het gebied van nationale veiligheid en de strategische aanpak die daarop volgt; bij Koninklijk Besluit is vastgelegd dat de Minister doorzettingsmacht heeft wanneer het gaat om het voorkomen van terroristische misdrijven. De Minister is stelselverantwoordelijk voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en verstrekt aan de veiligheidsregio's de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding en aan het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) een bijdrage ter ondersteuning van de veiligheidsregio's. De Minister heeft op basis van onder andere de Politiewet 2012 de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden van het Koninklijk Huis en krijgt onder het nieuwe stelsel beveiligen van personen ook de verantwoordelijkheid voor de beveiliging van personen die ernstig bedreigd worden vanuit de fenomenen zware, ondermijnende criminaliteit, geradicaliseerde eenlingen, statelijke actoren en terrorisme.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Verschillende nieuwe vormen van dreiging leggen een zware druk op de samenleving: naast jihadistisch terrorisme en statelijke actoren bepalen nu vooral de geopolitieke en militaire dreiging, digitale dreiging, gevolgen van klimaatverandering, geradicaliseerde eenlingen en ondermijnende georganiseerde criminaliteit het dreigingslandschap. Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio's door de Commissie Muller is in 2024 de eerste tranche van de wijziging in consultatie gebracht en in 2025 zal dit wetsvoorstel aan de Staten-Generaal worden aangeboden; tegelijkertijd wordt verder gewerkt aan de tweede tranche en aan de uitvoering van de Landelijke agenda crisisbeheersing, waaronder inrichting van het Landelijk Knooppunt Coördinatie Regio's - Rijk (KCR2). In 2025 wordt de stelselherziening bewaken en beveiligen voortgezet met het nieuwe stelsel beveiligen van personen, waarbij het gezag eenduidig wordt ingericht bij de NCTV, de analysefunctie wordt geïnnoveerd, een specifiek wettelijk kader wordt opgesteld en onafhankelijk toezicht en advies worden voorzien. Daarnaast implementeert JenV in 2025 de NIS2-richtlijn en de CER-richtlijn in twee wetsvoorstellen - de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten - en worden het Digital Trust Center, het Computer Security Incident Response Team voor digitale diensten en het NCSC gebundeld tot een versterkt Nationaal Cyber Security Centrum.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Bijdragen aan een veilig en stabiel Nederland door het voorkomen en beperken van maatschappelijke ontwrichting door dreigingen te onderkennen, zorg te dragen dat Nederland voorbereid is op crises, de weerbaarheid van burgers, bedrijfsleven en overheidsorganen te verhogen en de bescherming van vitale belangen te versterken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister heeft een regisserende rol op het gebied van nationale veiligheid en crisisbeheersing, terrorismebestrijding en cybersecurity, en coördineert de totstandkoming van de rijksbrede analyse op het gebied van nationale veiligheid en de strategische aanpak die daarop volgt; bij Koninklijk Besluit is vastgelegd dat de Minister doorzettingsmacht heeft wanneer het gaat om het voorkomen van terroristische misdrijven. De Minister is stelselverantwoordelijk voor de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en verstrekt aan de veiligheidsregio's de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding en aan het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) een bijdrage ter ondersteuning van de veiligheidsregio's. De Minister heeft op basis van onder andere de Politiewet 2012 de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de leden van het Koninklijk Huis en krijgt onder het nieuwe stelsel beveiligen van personen ook de verantwoordelijkheid voor de beveiliging van personen die ernstig bedreigd worden vanuit de fenomenen zware, ondermijnende criminaliteit, geradicaliseerde eenlingen, statelijke actoren en terrorisme.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Verschillende nieuwe vormen van dreiging leggen een zware druk op de samenleving: naast jihadistisch terrorisme en statelijke actoren bepalen nu vooral de geopolitieke en militaire dreiging, digitale dreiging, gevolgen van klimaatverandering, geradicaliseerde eenlingen en ondermijnende georganiseerde criminaliteit het dreigingslandschap. Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio's door de Commissie Muller is in 2024 de eerste tranche van de wijziging in consultatie gebracht en in 2025 zal dit wetsvoorstel aan de Staten-Generaal worden aangeboden; tegelijkertijd wordt verder gewerkt aan de tweede tranche en aan de uitvoering van de Landelijke agenda crisisbeheersing, waaronder inrichting van het Landelijk Knooppunt Coördinatie Regio's - Rijk (KCR2). In 2025 wordt de stelselherziening bewaken en beveiligen voortgezet met het nieuwe stelsel beveiligen van personen, waarbij het gezag eenduidig wordt ingericht bij de NCTV, de analysefunctie wordt geïnnoveerd, een specifiek wettelijk kader wordt opgesteld en onafhankelijk toezicht en advies worden voorzien. Daarnaast implementeert JenV in 2025 de NIS2-richtlijn en de CER-richtlijn in twee wetsvoorstellen - de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten - en worden het Digital Trust Center, het Computer Security Incident Response Team voor digitale diensten en het NCSC gebundeld tot een versterkt Nationaal Cyber Security Centrum.

# data[].attributes.description
Opvang en behandeling van asielzoekers en uitvoering van het migratiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een op maatschappelijk verantwoorde wijze en in overeenstemming met internationale verplichtingen gereglementeerde en beheerste toelating tot, verblijf in en vertrek uit Nederland van vreemdelingen, alsmede verkrijging van het Nederlanderschap of de intrekking daarvan.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister ontwikkelt en geeft uitvoering aan het vreemdelingenbeleid en het beleid op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Hij heeft daarbij een uitvoerende rol ten aanzien van de opvang van asielzoekers, de afwikkeling van toelatingsprocedures in Nederland en de terugkeer van vreemdelingen uit Nederland, en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet en de Rijkswet op het Nederlanderschap door het geheel aan overheidsorganisaties dat zich primair met het vreemdelingen- en nationaliteitsbeleid bezighoudt. Hij draagt verantwoordelijkheid voor de uitvoeringsorganisaties Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), het zelfstandig bestuursorgaan Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en voor de centra van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) waar de vreemdelingenbewaring en de grensdetentie ten uitvoer wordt gelegd, en heeft een gezagsrelatie met de Koninklijke Marechaussee en de politie voor wat betreft het vreemdelingentoezicht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de introductie van een nieuw begrotingshoofdstuk in de rijksbegroting voor Asiel en Migratie (XX) worden de middelen op het gebied van de toegang, toelating en opvang vreemdelingen alsmede de middelen op het gebied van terugkeer vanaf 2025 niet meer verantwoord op het begrotingshoofdstuk van Justitie en Veiligheid (VI).

# data[].attributes.description
Opvang en behandeling van asielzoekers en uitvoering van het migratiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een op maatschappelijk verantwoorde wijze en in overeenstemming met internationale verplichtingen gereglementeerde en beheerste toelating tot, verblijf in en vertrek uit Nederland van vreemdelingen, alsmede verkrijging van het Nederlanderschap of de intrekking daarvan.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister ontwikkelt en geeft uitvoering aan het vreemdelingenbeleid en het beleid op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Hij heeft daarbij een uitvoerende rol ten aanzien van de opvang van asielzoekers, de afwikkeling van toelatingsprocedures in Nederland en de terugkeer van vreemdelingen uit Nederland, en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet en de Rijkswet op het Nederlanderschap door het geheel aan overheidsorganisaties dat zich primair met het vreemdelingen- en nationaliteitsbeleid bezighoudt. Hij draagt verantwoordelijkheid voor de uitvoeringsorganisaties Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), het zelfstandig bestuursorgaan Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en voor de centra van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) waar de vreemdelingenbewaring en de grensdetentie ten uitvoer wordt gelegd, en heeft een gezagsrelatie met de Koninklijke Marechaussee en de politie voor wat betreft het vreemdelingentoezicht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de introductie van een nieuw begrotingshoofdstuk in de rijksbegroting voor Asiel en Migratie (XX) worden de middelen op het gebied van de toegang, toelating en opvang vreemdelingen alsmede de middelen op het gebied van terugkeer vanaf 2025 niet meer verantwoord op het begrotingshoofdstuk van Justitie en Veiligheid (VI).

# data[].attributes.description
Bekostiging van basisscholen en speciaal onderwijs.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het primair onderwijs (po) zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen aan de samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het primair onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen met aanvullende bekostiging, subsidies en instrumenten als overleg, voorlichting en wet- en regelgeving, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van primair onderwijs worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Opvang en behandeling van asielzoekers en uitvoering van het migratiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een op maatschappelijk verantwoorde wijze en in overeenstemming met internationale verplichtingen gereglementeerde en beheerste toelating tot, verblijf in en vertrek uit Nederland van vreemdelingen, alsmede verkrijging van het Nederlanderschap of de intrekking daarvan.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister ontwikkelt en geeft uitvoering aan het vreemdelingenbeleid en het beleid op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Hij heeft daarbij een uitvoerende rol ten aanzien van de opvang van asielzoekers, de afwikkeling van toelatingsprocedures in Nederland en de terugkeer van vreemdelingen uit Nederland, en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet en de Rijkswet op het Nederlanderschap door het geheel aan overheidsorganisaties dat zich primair met het vreemdelingen- en nationaliteitsbeleid bezighoudt. Hij draagt verantwoordelijkheid voor de uitvoeringsorganisaties Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), het zelfstandig bestuursorgaan Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en voor de centra van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) waar de vreemdelingenbewaring en de grensdetentie ten uitvoer wordt gelegd, en heeft een gezagsrelatie met de Koninklijke Marechaussee en de politie voor wat betreft het vreemdelingentoezicht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de introductie van een nieuw begrotingshoofdstuk in de rijksbegroting voor Asiel en Migratie (XX) worden de middelen op het gebied van de toegang, toelating en opvang vreemdelingen alsmede de middelen op het gebied van terugkeer vanaf 2025 niet meer verantwoord op het begrotingshoofdstuk van Justitie en Veiligheid (VI).

# data[].attributes.description
Inburgering van nieuwkomers en bevordering van integratie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Iedereen doet mee, het liefst via betaald werk. Dat is het maatschappelijk doel van de Wet inburgering (2021). De overheid faciliteert daarbij dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig zijn op het hoogst haalbare niveau en kennis hebben van de Nederlandse samenleving, normen en waarden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Staatssecretaris van JenV financiert gemeenten voor het invullen van de regierol bij inburgering, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor het programma Voorbereiding op de Inburgering, en een leenstelsel voor inburgeringsplichtige gezins- en overige migranten. De Staatssecretaris is in deze rollen verantwoordelijk voor de vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgeringsstelsel. Voor personen die vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werden (Wet inburgering 2013) ligt de uitvoering van het inburgeringsstelsel bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de uitvoering van de voorinburgering bij het COA; voor personen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig zijn geworden (Wet inburgering 2021) hebben gemeenten de regierol over de uitvoering van inburgering. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is eigenaar van DUO en de Minister van Asiel en Migratie is eigenaar van COA; gemeenten krijgen middelen voor uitvoeringskosten via het Gemeentefonds en middelen voor inburgeringsvoorzieningen via een specifieke uitkering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt het onderzoek naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021 (Wi2021) uitgevoerd. Dit onderzoek is onderdeel van de bestuurlijke afspraken die het Ministerie van SZW en de VNG eerder hebben gemaakt en brengt de kosten in beeld van gemeenten bij de uitvoering van de Wi2021 en in hoeverre de verstrekte middelen voldoende zijn om deze kosten te dekken. Daarnaast wordt de tussenevaluatie van de Wi2021 uitgevoerd, een synthese van alle deelonderzoeken die in het kader van het Monitoring- en Evaluatie Plan Wi2021 zijn uitgevoerd, die eerste inzichten geeft in de werking, doeltreffendheid en doelmatigheid van de Wi2021.

# data[].attributes.description
Inburgering van nieuwkomers en bevordering van integratie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Iedereen doet mee, het liefst via betaald werk. Dat is het maatschappelijk doel van de Wet inburgering (2021). De overheid faciliteert daarbij dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig zijn op het hoogst haalbare niveau en kennis hebben van de Nederlandse samenleving, normen en waarden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Staatssecretaris van JenV financiert gemeenten voor het invullen van de regierol bij inburgering, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor het programma Voorbereiding op de Inburgering, en een leenstelsel voor inburgeringsplichtige gezins- en overige migranten. De Staatssecretaris is in deze rollen verantwoordelijk voor de vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgeringsstelsel. Voor personen die vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werden (Wet inburgering 2013) ligt de uitvoering van het inburgeringsstelsel bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de uitvoering van de voorinburgering bij het COA; voor personen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig zijn geworden (Wet inburgering 2021) hebben gemeenten de regierol over de uitvoering van inburgering. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is eigenaar van DUO en de Minister van Asiel en Migratie is eigenaar van COA; gemeenten krijgen middelen voor uitvoeringskosten via het Gemeentefonds en middelen voor inburgeringsvoorzieningen via een specifieke uitkering.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt het onderzoek naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021 (Wi2021) uitgevoerd. Dit onderzoek is onderdeel van de bestuurlijke afspraken die het Ministerie van SZW en de VNG eerder hebben gemaakt en brengt de kosten in beeld van gemeenten bij de uitvoering van de Wi2021 en in hoeverre de verstrekte middelen voldoende zijn om deze kosten te dekken. Daarnaast wordt de tussenevaluatie van de Wi2021 uitgevoerd, een synthese van alle deelonderzoeken die in het kader van het Monitoring- en Evaluatie Plan Wi2021 zijn uitgevoerd, die eerste inzichten geeft in de werking, doeltreffendheid en doelmatigheid van de Wi2021.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid weergegeven. Het betreft hier de verplichtingen en uitgaven voor zowel personeel (waaronder ambtelijk personeel en inhuur externen) als materieel (waaronder ICT-uitgaven en SSO's).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Dit niet-beleidsartikel bundelt de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor de doelmatige inzet van het ambtelijk apparaat, inclusief eigen personeel, externe inhuur en materiële uitgaven zoals ICT en diensten via shared service organisaties. Verantwoording vindt plaats via de reguliere begrotings- en jaarverslagcyclus.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid weergegeven. Het betreft hier de verplichtingen en uitgaven voor zowel personeel (waaronder ambtelijk personeel en inhuur externen) als materieel (waaronder ICT-uitgaven en SSO's).

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Dit niet-beleidsartikel bundelt de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van Justitie en Veiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor de doelmatige inzet van het ambtelijk apparaat, inclusief eigen personeel, externe inhuur en materiële uitgaven zoals ICT en diensten via shared service organisaties. Verantwoording vindt plaats via de reguliere begrotings- en jaarverslagcyclus.

# data[].attributes.description
Versterking van democratische instituties, verkiezingen en het openbaar bestuur op alle overheidsniveaus.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werkt aan een slagvaardig en betrouwbaar openbaar bestuur waarop inwoners kunnen vertrouwen en wat oog heeft voor de menselijke maat. Een openbaar bestuur dat samen met de samenleving in staat is de maatschappelijke opgaven op te lossen. Veranderingen in onze maatschappij beïnvloeden hoe ons bestuur en onze democratie werkt. Om waarden als legitieme besluitvorming, slagkrachtig openbaar bestuur en transparantie daarbij te behouden en democratische waarden en vrijheden te borgen en versterken, is continue aandacht nodig voor de werking en inrichting van democratie en bestuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de zorg voor het goed functioneren van het openbaar bestuur van ons land. Inwoners verlangen in toenemende mate maatwerk van de overheid; dat vraagt om een overheid die in kan spelen op hun individuele behoeften en om kan gaan met uiteenlopende maatschappelijke opgaven op verschillende schaalniveaus. Met het oog op de doelen binnen dit beleidsartikel is een gezamenlijke inzet van gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk nodig. De minister is hoeder van de Grondwet en vervult stimulerende, financierende, regisserende en uitvoerende rollen op het gebied van onder meer interbestuurlijke verhoudingen, verkiezingen, politieke partijen en de aanpak van discriminatie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet heeft in 2024 het voorstel voor de Wet op de politieke partijen (Wpp) ingediend bij de afdeling advisering van de Raad van State; ter voorbereiding op de (mogelijke) inwerkingtreding worden in 2025 voorbereidende activiteiten ondernomen voor de oprichting van de Nederlandse Autoriteit politieke partijen. Middelen worden ingezet voor de actieagenda sterk bestuur, structurele samenwerking tussen Rijk en regio (Elke regio telt!) en het versterken van bestuur, rechtsstaat en integriteit in Caribisch Nederland. Daarnaast komen middelen beschikbaar voor het uitbreiden van het mandaat van de Kiesraad tot een Kiesautoriteit, vernieuwing van het kiesstelsel, structurele kosten van een referendum en weerbaarheid tegen desinformatie. De middelen voor het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de Regiodeals gaan over van de begroting van BZK naar die van het ministerie van VRO. In 2024 is de beleidsdoorlichting over art. 1 Openbaar Bestuur en Democratie afgerond.

# data[].attributes.description
Versterking van democratische instituties, verkiezingen en het openbaar bestuur op alle overheidsniveaus.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werkt aan een slagvaardig en betrouwbaar openbaar bestuur waarop inwoners kunnen vertrouwen en wat oog heeft voor de menselijke maat. Een openbaar bestuur dat samen met de samenleving in staat is de maatschappelijke opgaven op te lossen. Veranderingen in onze maatschappij beïnvloeden hoe ons bestuur en onze democratie werkt. Om waarden als legitieme besluitvorming, slagkrachtig openbaar bestuur en transparantie daarbij te behouden en democratische waarden en vrijheden te borgen en versterken, is continue aandacht nodig voor de werking en inrichting van democratie en bestuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de zorg voor het goed functioneren van het openbaar bestuur van ons land. Inwoners verlangen in toenemende mate maatwerk van de overheid; dat vraagt om een overheid die in kan spelen op hun individuele behoeften en om kan gaan met uiteenlopende maatschappelijke opgaven op verschillende schaalniveaus. Met het oog op de doelen binnen dit beleidsartikel is een gezamenlijke inzet van gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk nodig. De minister is hoeder van de Grondwet en vervult stimulerende, financierende, regisserende en uitvoerende rollen op het gebied van onder meer interbestuurlijke verhoudingen, verkiezingen, politieke partijen en de aanpak van discriminatie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet heeft in 2024 het voorstel voor de Wet op de politieke partijen (Wpp) ingediend bij de afdeling advisering van de Raad van State; ter voorbereiding op de (mogelijke) inwerkingtreding worden in 2025 voorbereidende activiteiten ondernomen voor de oprichting van de Nederlandse Autoriteit politieke partijen. Middelen worden ingezet voor de actieagenda sterk bestuur, structurele samenwerking tussen Rijk en regio (Elke regio telt!) en het versterken van bestuur, rechtsstaat en integriteit in Caribisch Nederland. Daarnaast komen middelen beschikbaar voor het uitbreiden van het mandaat van de Kiesraad tot een Kiesautoriteit, vernieuwing van het kiesstelsel, structurele kosten van een referendum en weerbaarheid tegen desinformatie. De middelen voor het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de Regiodeals gaan over van de begroting van BZK naar die van het ministerie van VRO. In 2024 is de beleidsdoorlichting over art. 1 Openbaar Bestuur en Democratie afgerond.

# data[].attributes.description
Versterking van democratische instituties, verkiezingen en het openbaar bestuur op alle overheidsniveaus.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werkt aan een slagvaardig en betrouwbaar openbaar bestuur waarop inwoners kunnen vertrouwen en wat oog heeft voor de menselijke maat. Een openbaar bestuur dat samen met de samenleving in staat is de maatschappelijke opgaven op te lossen. Veranderingen in onze maatschappij beïnvloeden hoe ons bestuur en onze democratie werkt. Om waarden als legitieme besluitvorming, slagkrachtig openbaar bestuur en transparantie daarbij te behouden en democratische waarden en vrijheden te borgen en versterken, is continue aandacht nodig voor de werking en inrichting van democratie en bestuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de zorg voor het goed functioneren van het openbaar bestuur van ons land. Inwoners verlangen in toenemende mate maatwerk van de overheid; dat vraagt om een overheid die in kan spelen op hun individuele behoeften en om kan gaan met uiteenlopende maatschappelijke opgaven op verschillende schaalniveaus. Met het oog op de doelen binnen dit beleidsartikel is een gezamenlijke inzet van gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk nodig. De minister is hoeder van de Grondwet en vervult stimulerende, financierende, regisserende en uitvoerende rollen op het gebied van onder meer interbestuurlijke verhoudingen, verkiezingen, politieke partijen en de aanpak van discriminatie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het kabinet heeft in 2024 het voorstel voor de Wet op de politieke partijen (Wpp) ingediend bij de afdeling advisering van de Raad van State; ter voorbereiding op de (mogelijke) inwerkingtreding worden in 2025 voorbereidende activiteiten ondernomen voor de oprichting van de Nederlandse Autoriteit politieke partijen. Middelen worden ingezet voor de actieagenda sterk bestuur, structurele samenwerking tussen Rijk en regio (Elke regio telt!) en het versterken van bestuur, rechtsstaat en integriteit in Caribisch Nederland. Daarnaast komen middelen beschikbaar voor het uitbreiden van het mandaat van de Kiesraad tot een Kiesautoriteit, vernieuwing van het kiesstelsel, structurele kosten van een referendum en weerbaarheid tegen desinformatie. De middelen voor het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de Regiodeals gaan over van de begroting van BZK naar die van het ministerie van VRO. In 2024 is de beleidsdoorlichting over art. 1 Openbaar Bestuur en Democratie afgerond.

# data[].attributes.description
Bescherming van de nationale veiligheid via de AIVD en aanverwante taken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) beschermt de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde. Dit doet de AIVD door tijdig dreigingen, internationale politieke ontwikkelingen en risico's te onderkennen. Deze zijn niet altijd zichtbaar en de AIVD doet daartoe onderzoek in binnen- en buitenland. De AIVD signaleert, adviseert en deelt gericht informatie met samenwerkingspartners, zodat deze de dreiging en risico's kunnen mitigeren. Waar nodig mitigeert de AIVD zelfstandig risico's.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD, die onderzoek verricht met behulp van bijzondere inlichtingenmiddelen en samenwerkingspartners informeert en adviseert met ambtsberichten en analyses. De minister legt zo veel als mogelijk in het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer; waar dat niet kan vanwege geheime aspecten gebeurt dit via de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). Voor de taakuitvoering zijn stevige waarborgen ingericht in de vorm van toetsing, toezicht en controle: voor de inzet van veel bijzondere inlichtingenmiddelen is toestemming nodig van de minister en een onafhankelijke toetsing door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), en de CTIVD houdt toezicht tijdens en na afloop. De AIVD doet zijn werk op basis van de Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, die tussen 2024 en 2026 jaarlijks wordt geactualiseerd.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Kinderen in Nederland groeien gezond en veilig op.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Ouders/verzorgers zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen; als ouders dat niet of niet alleen kunnen, is er een taak voor de overheid om jeugdigen met hulp op maat naar een zelfstandige toekomst te leiden. Met de Jeugdwet (2015) zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de uitvoering; de ministers van VWS en JenV zijn verantwoordelijk voor het gedecentraliseerde stelsel en het wettelijk kader. De minister regisseert het wettelijk kader, financiert gemeenten via het gemeentefonds en uitkeringen, en stimuleert samenwerking binnen de Rijksoverheid en met partijen aan het voorkomen van jeugdzorg en aan tijdige, passende hulp voor de meest kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Hervormingsagenda Jeugd wordt verder geïmplementeerd, met als doel tijdige en passende jeugdhulp voor jeugdigen die dit écht nodig hebben; hieraan is een structurele besparingsopgave van € 1 miljard (vanaf 2027) gekoppeld. In 2025 wordt ingezet op de doorontwikkeling van stevige lokale teams, wordt een regeling frictiekosten voor de transformatie van de gesloten jeugdhulp opengesteld (circa € 180 miljoen), wordt lagere regelgeving bij de Tweede Kamer ingediend voor de verplichte regionale samenwerking, en gaat het wetsvoorstel voor aanscherping van de jeugdhulpplicht in consultatie. Om uithuisplaatsingen en andere beschermingsmaatregelen te voorkomen wordt met VNG en partners gewerkt aan vereenvoudiging en verbetering van het stelsel van jeugd- en gezinsbescherming en aan versterking van de rechtsbescherming van ouders en kinderen. Daarnaast werken VWS, OCW, SZW, JenV en BZK aan een integrale, interdepartementale aanpak voor gezinnen met kinderen van 0–27 jaar, met aanvankelijk focus op de impact van armoede op de ontwikkeling van kinderen.

# data[].attributes.description
Bescherming van de nationale veiligheid via de AIVD en aanverwante taken.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) beschermt de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde. Dit doet de AIVD door tijdig dreigingen, internationale politieke ontwikkelingen en risico's te onderkennen. Deze zijn niet altijd zichtbaar en de AIVD doet daartoe onderzoek in binnen- en buitenland. De AIVD signaleert, adviseert en deelt gericht informatie met samenwerkingspartners, zodat deze de dreiging en risico's kunnen mitigeren. Waar nodig mitigeert de AIVD zelfstandig risico's.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD, die onderzoek verricht met behulp van bijzondere inlichtingenmiddelen en samenwerkingspartners informeert en adviseert met ambtsberichten en analyses. De minister legt zo veel als mogelijk in het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer; waar dat niet kan vanwege geheime aspecten gebeurt dit via de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). Voor de taakuitvoering zijn stevige waarborgen ingericht in de vorm van toetsing, toezicht en controle: voor de inzet van veel bijzondere inlichtingenmiddelen is toestemming nodig van de minister en een onafhankelijke toetsing door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), en de CTIVD houdt toezicht tijdens en na afloop. De AIVD doet zijn werk op basis van de Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, die tussen 2024 en 2026 jaarlijks wordt geactualiseerd.

# data[].attributes.description
Digitale overheid, basisregistraties en dienstverlening aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een digitale samenleving over de grenzen heen die rekening houdt met burgers en werkt aan maatschappelijke opgaven. Het ministerie van BZK heeft met betrekking tot overheidsdienstverlening en informatiesamenleving als taken: het bewaken van democratische rechten en publieke waarden; het stimuleren van het verantwoord gebruik van nieuwe technologieën; het bevorderen van internationale samenwerking; het zorgen voor een veilige, gebruiksvriendelijke en inclusieve (digitale) overheidsdienstverlening; het zorgen voor toegankelijke en transparante overheidsinformatie; en het bouwen van een betrouwbaar identiteitsstelsel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor het bevorderen van een toegankelijke digitale overheidsdienstverlening en zet daarbij digitale innovaties in. De minister stimuleert het gebruik van nieuwe digitale technologieën en internationale samenwerking, en regisseert de beleidsagenda voor de digitale overheid en digitale samenleving; hij is stelselverantwoordelijk voor de inrichting en governance van de digitale overheid, waaronder de generieke digitale infrastructuur, en heeft een kaderstellende en coördinerende rol (onder meer voor officiële publicaties en de verantwoorde inzet van generatieve AI). In de uitvoerende rol is de minister verantwoordelijk voor de inrichting, beschikbaarstelling en beveiliging van generieke digitale voorzieningen voor elektronisch berichtenverkeer, authenticatie en machtigingen, alsmede voor het beleid rondom het vaststellen van de identiteit en de verstrekking van reisdocumenten. Daarbij ziet de minister toe op de uitvoering van de Paspoortwet en Wet BRP en ondersteunt hij de gemeenten die primair verantwoordelijk zijn.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat AI (artificiële intelligentie) door de overheid op een verantwoorde manier wordt ingezet, met inzet op standaarden voor het gebruik van modellen en algoritmes op een transparante en navolgbare manier. Daarnaast wordt de kennis van digitalisering versterkt en vergroot de overheid de weerbaarheid tegen desinformatie en deepfakes, door maatregelen tegen verspreiding van desinformatie, vergroten van de weerbaarheid van burgers en versterking van kennisontwikkeling. Verder is afgesproken dat de aanpak van digitale dreigingen door statelijke actoren wordt versterkt, waarbij ook wordt ingezet op Europese samenwerking en de weerbaarheid van digitale Rijksoverheid, medeoverheden en samenleving.

# data[].attributes.description
Digitale overheid, basisregistraties en dienstverlening aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een digitale samenleving over de grenzen heen die rekening houdt met burgers en werkt aan maatschappelijke opgaven. Het ministerie van BZK heeft met betrekking tot overheidsdienstverlening en informatiesamenleving als taken: het bewaken van democratische rechten en publieke waarden; het stimuleren van het verantwoord gebruik van nieuwe technologieën; het bevorderen van internationale samenwerking; het zorgen voor een veilige, gebruiksvriendelijke en inclusieve (digitale) overheidsdienstverlening; het zorgen voor toegankelijke en transparante overheidsinformatie; en het bouwen van een betrouwbaar identiteitsstelsel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor het bevorderen van een toegankelijke digitale overheidsdienstverlening en zet daarbij digitale innovaties in. De minister stimuleert het gebruik van nieuwe digitale technologieën en internationale samenwerking, en regisseert de beleidsagenda voor de digitale overheid en digitale samenleving; hij is stelselverantwoordelijk voor de inrichting en governance van de digitale overheid, waaronder de generieke digitale infrastructuur, en heeft een kaderstellende en coördinerende rol (onder meer voor officiële publicaties en de verantwoorde inzet van generatieve AI). In de uitvoerende rol is de minister verantwoordelijk voor de inrichting, beschikbaarstelling en beveiliging van generieke digitale voorzieningen voor elektronisch berichtenverkeer, authenticatie en machtigingen, alsmede voor het beleid rondom het vaststellen van de identiteit en de verstrekking van reisdocumenten. Daarbij ziet de minister toe op de uitvoering van de Paspoortwet en Wet BRP en ondersteunt hij de gemeenten die primair verantwoordelijk zijn.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat AI (artificiële intelligentie) door de overheid op een verantwoorde manier wordt ingezet, met inzet op standaarden voor het gebruik van modellen en algoritmes op een transparante en navolgbare manier. Daarnaast wordt de kennis van digitalisering versterkt en vergroot de overheid de weerbaarheid tegen desinformatie en deepfakes, door maatregelen tegen verspreiding van desinformatie, vergroten van de weerbaarheid van burgers en versterking van kennisontwikkeling. Verder is afgesproken dat de aanpak van digitale dreigingen door statelijke actoren wordt versterkt, waarbij ook wordt ingezet op Europese samenwerking en de weerbaarheid van digitale Rijksoverheid, medeoverheden en samenleving.

# data[].attributes.description
Digitale overheid, basisregistraties en dienstverlening aan burgers en bedrijven.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een digitale samenleving over de grenzen heen die rekening houdt met burgers en werkt aan maatschappelijke opgaven. Het ministerie van BZK heeft met betrekking tot overheidsdienstverlening en informatiesamenleving als taken: het bewaken van democratische rechten en publieke waarden; het stimuleren van het verantwoord gebruik van nieuwe technologieën; het bevorderen van internationale samenwerking; het zorgen voor een veilige, gebruiksvriendelijke en inclusieve (digitale) overheidsdienstverlening; het zorgen voor toegankelijke en transparante overheidsinformatie; en het bouwen van een betrouwbaar identiteitsstelsel.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is verantwoordelijk voor het bevorderen van een toegankelijke digitale overheidsdienstverlening en zet daarbij digitale innovaties in. De minister stimuleert het gebruik van nieuwe digitale technologieën en internationale samenwerking, en regisseert de beleidsagenda voor de digitale overheid en digitale samenleving; hij is stelselverantwoordelijk voor de inrichting en governance van de digitale overheid, waaronder de generieke digitale infrastructuur, en heeft een kaderstellende en coördinerende rol (onder meer voor officiële publicaties en de verantwoorde inzet van generatieve AI). In de uitvoerende rol is de minister verantwoordelijk voor de inrichting, beschikbaarstelling en beveiliging van generieke digitale voorzieningen voor elektronisch berichtenverkeer, authenticatie en machtigingen, alsmede voor het beleid rondom het vaststellen van de identiteit en de verstrekking van reisdocumenten. Daarbij ziet de minister toe op de uitvoering van de Paspoortwet en Wet BRP en ondersteunt hij de gemeenten die primair verantwoordelijk zijn.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat AI (artificiële intelligentie) door de overheid op een verantwoorde manier wordt ingezet, met inzet op standaarden voor het gebruik van modellen en algoritmes op een transparante en navolgbare manier. Daarnaast wordt de kennis van digitalisering versterkt en vergroot de overheid de weerbaarheid tegen desinformatie en deepfakes, door maatregelen tegen verspreiding van desinformatie, vergroten van de weerbaarheid van burgers en versterking van kennisontwikkeling. Verder is afgesproken dat de aanpak van digitale dreigingen door statelijke actoren wordt versterkt, waarbij ook wordt ingezet op Europese samenwerking en de weerbaarheid van digitale Rijksoverheid, medeoverheden en samenleving.

# data[].attributes.description
Beleid voor luchtvaart, luchthavens en duurzaamheid in de luchtvaart.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een veilige en duurzame luchtvaart die Nederland goed verbindt met de rest van de wereld en waarbij de kwaliteit van de leefomgeving rond de luchthavens wordt gewaarborgd.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van de kaders en voor het binnen deze kaders (doen) realiseren van de gewenste ontwikkeling van de Nederlandse luchtvaart, en levert een actieve bijdrage aan internationale kaders voor veiligheid, duurzaamheid en leefomgeving binnen ICAO, EU en ECAC. De Minister stimuleert verduurzaming via de Duurzame Luchtvaarttafel, het programma Luchtvaart in Transitie en innovatieve ontwikkelingen van drones, en regisseert de (digitale) beveiliging van vitale infrastructuur, de netwerkkwaliteit van Schiphol en regionale luchthavens, en de aanpak van geluidsoverlast rond Schiphol. Uitvoerende taken omvatten het Nederlandse luchtvaartveiligheidsprogramma, het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol, invulling van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol, de Programmatische aanpak geluid, een CO2-plafond per luchthaven, implementatie van ReFuelEU Aviation en de samenvoeging van het civiele en militaire luchtruim. De ILT houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met het Nederlands Actieplan voor Luchtvaartveiligheid 2023-2026 wordt uitvoering gegeven aan het luchtvaartveiligheidsprogramma en in 2025 zal de implementatie van de CER- en NIS2-richtlijn in nationale wetgeving zijn voltooid om de fysieke, digitale en economische weerbaarheid van vitale luchtvaartorganisaties te versterken. Ter uitvoering van het Hoofdlijnenbesluit Schiphol worden in 2025 binnen het Programma Omgeving Luchthaven Schiphol de uitkomsten van de Europese balanced approach-procedure vastgelegd via wijziging van het luchthavenverkeerbesluit met een nieuw maximum aantal vliegtuigbewegingen, en wordt een nieuw normenstelsel en een programmatische aanpak geluid ontwikkeld. Binnen het programma Luchtruimherziening werkt IenW samen met Defensie, CLSK, LVNL en MUAC aan een nieuwe indeling van het luchtruim; eind 2024 wordt de nieuwe indeling gepubliceerd en in 2025 volgt het politieke besluitvormingstraject, ondersteund door extern advies. Op het vlak van duurzame luchtvaart wordt in 2025 samen met de sector een roadmap duurzame luchtvaartbrandstoffen opgesteld, gaat de eerste periode van de Europese bijmengverplichting uit ReFuelEU Aviation in en wordt RED III voor 1 januari 2026 geïmplementeerd. Voor de regionale luchthavens Rotterdam The Hague Airport, Groningen Airport Eelde en Maastricht Aachen Airport worden in 2025 (gewijzigde) luchthavenbesluiten vastgesteld, en over de opening van Lelystad Airport zal het kabinet duidelijkheid geven.

# data[].attributes.description
Werkgeversbeleid, arbeidsvoorwaarden en bedrijfsvoering voor het Rijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) streeft naar een overheid die betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is en haar maatschappelijke taken optimaal uitvoert. De minister draagt hieraan bij door randvoorwaarden te creëren voor het optimaal en duurzaam functioneren van overheidsorganisaties om voor het algemeen belang in dienst van de samenleving maatschappelijke resultaten te boeken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK heeft bij het streven naar een goed functionerende (Rijks)overheid vooral een regisserende rol: hij zorgt voor kennis over het functioneren van de overheid en stelt kaders vast die hij monitort en evalueert, en heeft coördinerende bevoegdheden voor de organisatie en bedrijfsvoering van het Rijk. De reikwijdte van deze rol verschilt per onderwerp en kan zich uitstrekken over de gehele publieke sector (zoals bij overheidspensioenen en de normering van topinkomens), de gehele overheid (bijvoorbeeld rechtspositie en arbeidsvoorwaarden van ambtenaren) of de Rijksdienst. De minister stimuleert professioneel werkgeverschap, financiert samenwerking met werkgevers en werknemers, regisseert het stelsel van arbeidsvoorwaarden, huisvesting, inkoop, ICT en informatiehuishouding, en voert taken uit zoals rijksbrede arbeidsmarktcommunicatie, generieke shared services, Masterplannen rijkskantoorhuisvesting en het uitvoeren van pensioenregelingen van ambtenaren uit de voormalige overzeese gebiedsdelen.

# data[].attributes.description
Werkgeversbeleid, arbeidsvoorwaarden en bedrijfsvoering voor het Rijk.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) streeft naar een overheid die betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is en haar maatschappelijke taken optimaal uitvoert. De minister draagt hieraan bij door randvoorwaarden te creëren voor het optimaal en duurzaam functioneren van overheidsorganisaties om voor het algemeen belang in dienst van de samenleving maatschappelijke resultaten te boeken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK heeft bij het streven naar een goed functionerende (Rijks)overheid vooral een regisserende rol: hij zorgt voor kennis over het functioneren van de overheid en stelt kaders vast die hij monitort en evalueert, en heeft coördinerende bevoegdheden voor de organisatie en bedrijfsvoering van het Rijk. De reikwijdte van deze rol verschilt per onderwerp en kan zich uitstrekken over de gehele publieke sector (zoals bij overheidspensioenen en de normering van topinkomens), de gehele overheid (bijvoorbeeld rechtspositie en arbeidsvoorwaarden van ambtenaren) of de Rijksdienst. De minister stimuleert professioneel werkgeverschap, financiert samenwerking met werkgevers en werknemers, regisseert het stelsel van arbeidsvoorwaarden, huisvesting, inkoop, ICT en informatiehuishouding, en voert taken uit zoals rijksbrede arbeidsmarktcommunicatie, generieke shared services, Masterplannen rijkskantoorhuisvesting en het uitvoeren van pensioenregelingen van ambtenaren uit de voormalige overzeese gebiedsdelen.

# data[].attributes.description
Fonds en herdenkingscomité voor bewustwording en erkenning van het Nederlandse slavernijverleden.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op 19 december 2022 heeft de minister-president namens de regering excuses aangeboden voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden: postuum aan alle tot slaaf gemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden, aan hun dochters en zonen, en aan al hun nazaten tot in het hier en nu. Aan deze excuses zijn maatregelen verbonden die gericht zijn op kennis en bewustwording, erkenning en herdenken en de doorwerking en verwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Daarnaast blijft het kabinet zich inzetten voor kansengelijkheid en het bestrijden van discriminatie en racisme.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) stimuleert dat er duurzaam meer aandacht en erkenning komt voor het slavernijverleden als wezenlijk onderdeel van ons gezamenlijk verleden, evenals de kabinetsbrede opgave om te komen tot duurzame verwerking en bestrijding van de doorwerking die nazaten nog in het heden ervaren. De minister coördineert via een stuurgroep de verdere invulling en voortgang van de activiteiten rondom slavernijverleden, waaronder de subsidieregeling en het op te richten Herdenkingscomité, en ziet toe op de uitvoering van de andere toezeggingen uit de kabinetsreactie die bij overige vakdepartementen belegd zijn. In de uitvoerende rol geeft de minister uitvoering aan de totstandkoming van een subsidieregeling waarmee maatschappelijke initiatieven worden ondersteund die een impuls geven aan meer kennis en bewustwording, viering en herdenking en verwerking van het slavernijverleden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De betrokken bewindspersonen hebben besloten de beschikbare middelen evenredig te verdelen over de drie geografische gebieden. Voor Europees Nederland is € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven en € 33,3 mln. voor andere maatregelen gericht op kennis en bewustwording, erkenning en herdenken en de doorwerking en verwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden, waaronder de tijdelijke regeling kosteloze naamswijziging, onderzoek en een kenniscentrum. Voor het Caribisch deel van het Koninkrijk is eveneens € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling en € 33,3 mln. voor andere maatregelen; het overgrote deel van deze middelen is via de eerste suppletoire begroting 2024 overgeboekt naar de betreffende begrotingshoofdstukken. Ook voor Suriname is € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling en € 33,3 mln. voor andere maatregelen; aan deze middelen wordt nog invulling gegeven.

# data[].attributes.description
Fonds en herdenkingscomité voor bewustwording en erkenning van het Nederlandse slavernijverleden.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op 19 december 2022 heeft de minister-president namens de regering excuses aangeboden voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden: postuum aan alle tot slaaf gemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden, aan hun dochters en zonen, en aan al hun nazaten tot in het hier en nu. Aan deze excuses zijn maatregelen verbonden die gericht zijn op kennis en bewustwording, erkenning en herdenken en de doorwerking en verwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden. Daarnaast blijft het kabinet zich inzetten voor kansengelijkheid en het bestrijden van discriminatie en racisme.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) stimuleert dat er duurzaam meer aandacht en erkenning komt voor het slavernijverleden als wezenlijk onderdeel van ons gezamenlijk verleden, evenals de kabinetsbrede opgave om te komen tot duurzame verwerking en bestrijding van de doorwerking die nazaten nog in het heden ervaren. De minister coördineert via een stuurgroep de verdere invulling en voortgang van de activiteiten rondom slavernijverleden, waaronder de subsidieregeling en het op te richten Herdenkingscomité, en ziet toe op de uitvoering van de andere toezeggingen uit de kabinetsreactie die bij overige vakdepartementen belegd zijn. In de uitvoerende rol geeft de minister uitvoering aan de totstandkoming van een subsidieregeling waarmee maatschappelijke initiatieven worden ondersteund die een impuls geven aan meer kennis en bewustwording, viering en herdenking en verwerking van het slavernijverleden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De betrokken bewindspersonen hebben besloten de beschikbare middelen evenredig te verdelen over de drie geografische gebieden. Voor Europees Nederland is € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven en € 33,3 mln. voor andere maatregelen gericht op kennis en bewustwording, erkenning en herdenken en de doorwerking en verwerking van het trans-Atlantisch slavernijverleden, waaronder de tijdelijke regeling kosteloze naamswijziging, onderzoek en een kenniscentrum. Voor het Caribisch deel van het Koninkrijk is eveneens € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling en € 33,3 mln. voor andere maatregelen; het overgrote deel van deze middelen is via de eerste suppletoire begroting 2024 overgeboekt naar de betreffende begrotingshoofdstukken. Ook voor Suriname is € 33,3 mln. beschikbaar voor de subsidieregeling en € 33,3 mln. voor andere maatregelen; aan deze middelen wordt nog invulling gegeven.

# data[].attributes.description
Bekostiging van basisscholen en speciaal onderwijs.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het primair onderwijs (po) zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen aan de samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het primair onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen met aanvullende bekostiging, subsidies en instrumenten als overleg, voorlichting en wet- en regelgeving, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van primair onderwijs worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Inwoners van het aardbevingsgebied in Groningen en Noord-Drenthe hebben nog dagelijks te maken met de gevolgen van de gaswinning, wat gevoelens van angst, frustratie en onzekerheid met zich meebrengt. Voor het kabinet staan de veiligheid, het goed afhandelen van schade en het creëren van perspectief voor de inwoners voorop. Het kabinet werkt samen met de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden aan perspectief en duidelijkheid langs vier sporen: het stimuleren van een milde, makkelijke en menselijke schadeafhandeling door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG); het uitvoeren van de versterkingsoperatie door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG); en het bieden van perspectief met een sociale en economische agenda voor de regio, het Nationaal Programma Groningen en programma's voor het isoleren van woningen. Op grond van de Tijdelijke wet Groningen neemt de minister van BZK alle maatregelen die redelijkerwijs gevergd kunnen worden om te voorkomen dat de veiligheid wordt geschaad als gevolg van de gaswinning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is in de uitvoerende rol verantwoordelijk voor het doorbelasten van de kosten van schadeafhandeling en versterkingsoperatie aan de exploitant, het vergoeden van mijnbouwschade (fysiek, immaterieel en waardedaling) door het IMG, het vaststellen van veiligheidskaders en het doen uitvoeren van de versterkingsoperatie door de NCG, het isoleren van woningen met een (middel-)zware versterking en het met regio en andere departementen uitvoeren van de Sociale en Economische Agenda. In de financierende rol stelt de minister voldoende middelen ter beschikking aan IMG en NCG en financiert hij de afspraken met provincie en gemeenten over leefbaarheid en toekomstperspectief, inclusief programma's voor speciale doelgroepen. De minister regisseert het systeem van publiekrechtelijke schadeafhandeling en bevordert verduurzaming door isolatie in het aardbevingsgebied (via de minister van VRO), en stimuleert een milde, makkelijke en menselijke afhandeling van de versterkingsoperatie en alle vormen van schade.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Er wordt een wetsvoorstel ingediend waarin de toezegging van het kabinet uit Nij Begun wordt vastgelegd om de komende dertig jaar bij te dragen aan verduurzaming, sociaal herstel en economisch perspectief voor het gaswinningsgebied; ook wordt de monitoring via een jaarlijkse Staat van Groningen geregeld, krijgt het IMG de mogelijkheid om schades tot € 60.000 zonder onderzoek naar de schadeoorzaak te (laten) herstellen en gaat Staatstoezicht op de Mijnen werken met een collegiaal bestuur. De regeling daadwerkelijk herstel is in juli 2024 gefaseerd gestart en wordt in 2025 geïmplementeerd voor het hele effectgebied, met een verhoogde vaste eenmalige vergoeding van € 10.000; het IMG implementeert in 2025 ook de vaste herhaalschade vergoeding, verhoogde overlastvergoeding en vergoedingen bij overschrijding van beslistermijnen en gederfd woongenot. Uit analyse van de NCG blijkt dat het merendeel van de versterkingsopgave voor eind 2028 is afgerond, maar niet voor alle gebouwen; financiële gevolgen worden verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Voor verduurzaming ontvangen woningeigenaren binnen het versterkingsgebied 100% subsidie tot de isolatiestandaard via een regeling die begin 2025 gereed is. In reactie op het PEGA-rapport zijn kwartiermakers aangesteld voor een Sociale Agenda (met vier speerpunten rond gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en arbeidsparticipatie) en een Economische Agenda gericht op structuurversterking in duurzame energie, gezondheid en landelijk gebied.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Inwoners van het aardbevingsgebied in Groningen en Noord-Drenthe hebben nog dagelijks te maken met de gevolgen van de gaswinning, wat gevoelens van angst, frustratie en onzekerheid met zich meebrengt. Voor het kabinet staan de veiligheid, het goed afhandelen van schade en het creëren van perspectief voor de inwoners voorop. Het kabinet werkt samen met de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden aan perspectief en duidelijkheid langs vier sporen: het stimuleren van een milde, makkelijke en menselijke schadeafhandeling door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG); het uitvoeren van de versterkingsoperatie door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG); en het bieden van perspectief met een sociale en economische agenda voor de regio, het Nationaal Programma Groningen en programma's voor het isoleren van woningen. Op grond van de Tijdelijke wet Groningen neemt de minister van BZK alle maatregelen die redelijkerwijs gevergd kunnen worden om te voorkomen dat de veiligheid wordt geschaad als gevolg van de gaswinning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is in de uitvoerende rol verantwoordelijk voor het doorbelasten van de kosten van schadeafhandeling en versterkingsoperatie aan de exploitant, het vergoeden van mijnbouwschade (fysiek, immaterieel en waardedaling) door het IMG, het vaststellen van veiligheidskaders en het doen uitvoeren van de versterkingsoperatie door de NCG, het isoleren van woningen met een (middel-)zware versterking en het met regio en andere departementen uitvoeren van de Sociale en Economische Agenda. In de financierende rol stelt de minister voldoende middelen ter beschikking aan IMG en NCG en financiert hij de afspraken met provincie en gemeenten over leefbaarheid en toekomstperspectief, inclusief programma's voor speciale doelgroepen. De minister regisseert het systeem van publiekrechtelijke schadeafhandeling en bevordert verduurzaming door isolatie in het aardbevingsgebied (via de minister van VRO), en stimuleert een milde, makkelijke en menselijke afhandeling van de versterkingsoperatie en alle vormen van schade.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Er wordt een wetsvoorstel ingediend waarin de toezegging van het kabinet uit Nij Begun wordt vastgelegd om de komende dertig jaar bij te dragen aan verduurzaming, sociaal herstel en economisch perspectief voor het gaswinningsgebied; ook wordt de monitoring via een jaarlijkse Staat van Groningen geregeld, krijgt het IMG de mogelijkheid om schades tot € 60.000 zonder onderzoek naar de schadeoorzaak te (laten) herstellen en gaat Staatstoezicht op de Mijnen werken met een collegiaal bestuur. De regeling daadwerkelijk herstel is in juli 2024 gefaseerd gestart en wordt in 2025 geïmplementeerd voor het hele effectgebied, met een verhoogde vaste eenmalige vergoeding van € 10.000; het IMG implementeert in 2025 ook de vaste herhaalschade vergoeding, verhoogde overlastvergoeding en vergoedingen bij overschrijding van beslistermijnen en gederfd woongenot. Uit analyse van de NCG blijkt dat het merendeel van de versterkingsopgave voor eind 2028 is afgerond, maar niet voor alle gebouwen; financiële gevolgen worden verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Voor verduurzaming ontvangen woningeigenaren binnen het versterkingsgebied 100% subsidie tot de isolatiestandaard via een regeling die begin 2025 gereed is. In reactie op het PEGA-rapport zijn kwartiermakers aangesteld voor een Sociale Agenda (met vier speerpunten rond gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en arbeidsparticipatie) en een Economische Agenda gericht op structuurversterking in duurzame energie, gezondheid en landelijk gebied.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Inwoners van het aardbevingsgebied in Groningen en Noord-Drenthe hebben nog dagelijks te maken met de gevolgen van de gaswinning, wat gevoelens van angst, frustratie en onzekerheid met zich meebrengt. Voor het kabinet staan de veiligheid, het goed afhandelen van schade en het creëren van perspectief voor de inwoners voorop. Het kabinet werkt samen met de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden aan perspectief en duidelijkheid langs vier sporen: het stimuleren van een milde, makkelijke en menselijke schadeafhandeling door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG); het uitvoeren van de versterkingsoperatie door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG); en het bieden van perspectief met een sociale en economische agenda voor de regio, het Nationaal Programma Groningen en programma's voor het isoleren van woningen. Op grond van de Tijdelijke wet Groningen neemt de minister van BZK alle maatregelen die redelijkerwijs gevergd kunnen worden om te voorkomen dat de veiligheid wordt geschaad als gevolg van de gaswinning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van BZK is in de uitvoerende rol verantwoordelijk voor het doorbelasten van de kosten van schadeafhandeling en versterkingsoperatie aan de exploitant, het vergoeden van mijnbouwschade (fysiek, immaterieel en waardedaling) door het IMG, het vaststellen van veiligheidskaders en het doen uitvoeren van de versterkingsoperatie door de NCG, het isoleren van woningen met een (middel-)zware versterking en het met regio en andere departementen uitvoeren van de Sociale en Economische Agenda. In de financierende rol stelt de minister voldoende middelen ter beschikking aan IMG en NCG en financiert hij de afspraken met provincie en gemeenten over leefbaarheid en toekomstperspectief, inclusief programma's voor speciale doelgroepen. De minister regisseert het systeem van publiekrechtelijke schadeafhandeling en bevordert verduurzaming door isolatie in het aardbevingsgebied (via de minister van VRO), en stimuleert een milde, makkelijke en menselijke afhandeling van de versterkingsoperatie en alle vormen van schade.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Er wordt een wetsvoorstel ingediend waarin de toezegging van het kabinet uit Nij Begun wordt vastgelegd om de komende dertig jaar bij te dragen aan verduurzaming, sociaal herstel en economisch perspectief voor het gaswinningsgebied; ook wordt de monitoring via een jaarlijkse Staat van Groningen geregeld, krijgt het IMG de mogelijkheid om schades tot € 60.000 zonder onderzoek naar de schadeoorzaak te (laten) herstellen en gaat Staatstoezicht op de Mijnen werken met een collegiaal bestuur. De regeling daadwerkelijk herstel is in juli 2024 gefaseerd gestart en wordt in 2025 geïmplementeerd voor het hele effectgebied, met een verhoogde vaste eenmalige vergoeding van € 10.000; het IMG implementeert in 2025 ook de vaste herhaalschade vergoeding, verhoogde overlastvergoeding en vergoedingen bij overschrijding van beslistermijnen en gederfd woongenot. Uit analyse van de NCG blijkt dat het merendeel van de versterkingsopgave voor eind 2028 is afgerond, maar niet voor alle gebouwen; financiële gevolgen worden verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Voor verduurzaming ontvangen woningeigenaren binnen het versterkingsgebied 100% subsidie tot de isolatiestandaard via een regeling die begin 2025 gereed is. In reactie op het PEGA-rapport zijn kwartiermakers aangesteld voor een Sociale Agenda (met vier speerpunten rond gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en arbeidsparticipatie) en een Economische Agenda gericht op structuurversterking in duurzame energie, gezondheid en landelijk gebied.

# data[].attributes.description
Bekostiging van basisscholen en speciaal onderwijs.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het primair onderwijs (po) zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen aan de samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het primair onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen met aanvullende bekostiging, subsidies en instrumenten als overleg, voorlichting en wet- en regelgeving, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van primair onderwijs worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Inning van lesgelden voor mbo-studenten van 18 jaar en ouder.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en betaalt daarom lesgeld. In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld; de hoogte wordt jaarlijks geindexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de Les- en cursusgeldwet is de indexatie van het lesgeld per ingang van studiejaar 2024-2025 gewijzigd. De indexatiesystematiek van het lesgeld loopt hierdoor vanaf studiejaar 2024-2025 gelijk met de systematiek voor het cursusgeld en het collegegeld.

# data[].attributes.description
Bekostiging van middelbare scholen (vmbo, havo, vwo).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van voortgezet onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het voortgezet onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en andere instrumenten, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van voortgezet onderwijs (vo) worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Bekostiging van middelbare scholen (vmbo, havo, vwo).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van voortgezet onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het voortgezet onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en andere instrumenten, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van voortgezet onderwijs (vo) worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Bekostiging van middelbare scholen (vmbo, havo, vwo).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van voortgezet onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij. De minister financiert het voortgezet onderwijs via lumpsumbekostiging van onderwijsinstellingen, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en andere instrumenten, en vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving en de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van voortgezet onderwijs (vo) worden beschreven bij het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Bekostiging van het middelbaar beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat studenten hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van middelbaar onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de maatschappij. De sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwasseneneducatie, dat een belangrijke maatschappelijke en economische functie heeft als leverancier van werknemers en als schakel tussen vmbo en hbo. De minister financiert het mbo via lumpsumbekostiging, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en kwaliteitsafspraken, en regisseert de onderwijskwaliteit; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het onderdeel beleidsprioriteiten staan de belangrijkste wijzigingen op het terrein van beroeps- en volwasseneneducatie beschreven. Om uitwerking te geven aan de ambities uit het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV heeft het Ministerie van OCW samen met studenten, docenten, mbo-instellingen, werkgevers, gemeenten, onderwijskoepels en vakbonden de Werkagenda mbo en het Stagepact mbo afgesloten, die zich onder meer richten op een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en mbo. De prioriteiten van de Werkagenda mbo zijn gelijke kansen voor alle studenten, een goede aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt, en een goede kwaliteit van het onderwijs. De prioriteiten van het Stagepact mbo zijn het verbeteren van stagebegeleiding, het uitbannen van stagediscriminatie, het realiseren van voldoende stageplaatsen en het bieden van een passende vergoeding. Daarnaast wordt vanuit het Nationaal Groeifonds geinvesteerd in het mbo, onder meer op Leven Lang Ontwikkelen via het leeroverzicht/skills en Collectief Laagopgeleiden & Laaggeletterden.

# data[].attributes.description
Bekostiging van het middelbaar beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat studenten hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van middelbaar onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de maatschappij. De sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwasseneneducatie, dat een belangrijke maatschappelijke en economische functie heeft als leverancier van werknemers en als schakel tussen vmbo en hbo. De minister financiert het mbo via lumpsumbekostiging, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en kwaliteitsafspraken, en regisseert de onderwijskwaliteit; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het onderdeel beleidsprioriteiten staan de belangrijkste wijzigingen op het terrein van beroeps- en volwasseneneducatie beschreven. Om uitwerking te geven aan de ambities uit het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV heeft het Ministerie van OCW samen met studenten, docenten, mbo-instellingen, werkgevers, gemeenten, onderwijskoepels en vakbonden de Werkagenda mbo en het Stagepact mbo afgesloten, die zich onder meer richten op een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en mbo. De prioriteiten van de Werkagenda mbo zijn gelijke kansen voor alle studenten, een goede aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt, en een goede kwaliteit van het onderwijs. De prioriteiten van het Stagepact mbo zijn het verbeteren van stagebegeleiding, het uitbannen van stagediscriminatie, het realiseren van voldoende stageplaatsen en het bieden van een passende vergoeding. Daarnaast wordt vanuit het Nationaal Groeifonds geinvesteerd in het mbo, onder meer op Leven Lang Ontwikkelen via het leeroverzicht/skills en Collectief Laagopgeleiden & Laaggeletterden.

# data[].attributes.description
Beleid voor gelijke rechten en kansen voor vrouwen en lhbtiq+-personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele orientatie, genderidentiteit en geslacht in de Nederlandse samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In de rechtsstaat Nederland moeten mannen, vrouwen en lhbtiq+ personen op een veilige, vrije en volwaardige manier kunnen deelnemen aan de pluriforme samenleving; het emancipatiebeleid bevordert gelijkheid tussen vrouwen, mannen en lhbtiq+ personen en beschermt persoonlijke vrijheden zoals keuzevrijheid en zelfbeschikking. De Staatssecretaris biedt financiele ondersteuning, waaronder subsidies aan maatschappelijke instellingen via de Subsidieregeling gender- en LHBTI+-gelijkheid 2022-2027, en sluit strategische partnerschappen met allianties op diverse gebieden. Het emancipatiebeleid wordt rijksbreed gecoordineerd door de Staatssecretaris Funderend Onderwijs en Emancipatie via wetgeving, de Emancipatienota, monitoring van internationale verdragen, gender mainstreaming en ondersteuning van andere departementen; gemeenten ontvangen een bijdrage via decentralisatie-uitkeringen en er is internationale samenwerking met de Europese Unie, de Raad van Europa en de Verenigde Naties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van het Hoofdlijnenakkoord en het Regeerprogramma worden in samenspraak met andere departementen prioriteiten voor het Emancipatiebeleid van het kabinet opgesteld. Een eerste brief over de koers wordt aan de Tweede Kamer gezonden voorafgaand aan het Wetgevingsoverleg Emancipatie in november; vervolgens wordt het beleid in concrete maatregelen uitgewerkt in een Emancipatienota die in de eerste helft van 2025 gereed zal zijn. Tot de prioriteiten behoren in elk geval veiligheid (het vergroten van de veiligheid van lhbtiq+ personen en van vrouwen door het aanpakken van daders en versterken van de positie van slachtoffers), bestaanszekerheid (economische zelfstandigheid van vrouwen en arbeidsmarktkansen) en onderwijs (veiligheid, gelijke behandeling en ruimte voor diversiteit op school).

# data[].attributes.description
Bekostiging van het middelbaar beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat studenten hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een stelsel van middelbaar onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de maatschappij. De sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwasseneneducatie, dat een belangrijke maatschappelijke en economische functie heeft als leverancier van werknemers en als schakel tussen vmbo en hbo. De minister financiert het mbo via lumpsumbekostiging, stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via aanvullende bekostiging, subsidies en kwaliteitsafspraken, en regisseert de onderwijskwaliteit; de Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het onderdeel beleidsprioriteiten staan de belangrijkste wijzigingen op het terrein van beroeps- en volwasseneneducatie beschreven. Om uitwerking te geven aan de ambities uit het coalitieakkoord van kabinet Rutte IV heeft het Ministerie van OCW samen met studenten, docenten, mbo-instellingen, werkgevers, gemeenten, onderwijskoepels en vakbonden de Werkagenda mbo en het Stagepact mbo afgesloten, die zich onder meer richten op een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en mbo. De prioriteiten van de Werkagenda mbo zijn gelijke kansen voor alle studenten, een goede aansluiting tussen opleiding en arbeidsmarkt, en een goede kwaliteit van het onderwijs. De prioriteiten van het Stagepact mbo zijn het verbeteren van stagebegeleiding, het uitbannen van stagediscriminatie, het realiseren van voldoende stageplaatsen en het bieden van een passende vergoeding. Daarnaast wordt vanuit het Nationaal Groeifonds geinvesteerd in het mbo, onder meer op Leven Lang Ontwikkelen via het leeroverzicht/skills en Collectief Laagopgeleiden & Laaggeletterden.

# data[].attributes.description
Internationaal onderwijsbeleid, Nederlands onderwijs in het buitenland en uitwisselingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties van scholieren en studenten, docenten, de creatieve sector en wetenschappers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk enerzijds op het ondersteunen van instellingen waarvoor internationale samenwerking noodzakelijk is voor het op peil houden van de hoge kwaliteit, en anderzijds op het aantrekken van talent voor de Nederlandse kenniseconomie en tekortsectoren. Vanwege veranderende wereldwijde machtsverhoudingen zet het kabinet in op strategische partnerschappen binnen en buiten de EU, met oog voor risico's. Daartoe zorgt de minister vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden binnen de Europese Unie en multilaterale kaders als de Raad van Europa, de OESO en UNESCO, en via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, fondsen, beurzen en financiering van faciliterende en uitvoerende instanties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste conclusies op het terrein van internationaal beleid worden beschreven in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Internationaal onderwijsbeleid, Nederlands onderwijs in het buitenland en uitwisselingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties van scholieren en studenten, docenten, de creatieve sector en wetenschappers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk enerzijds op het ondersteunen van instellingen waarvoor internationale samenwerking noodzakelijk is voor het op peil houden van de hoge kwaliteit, en anderzijds op het aantrekken van talent voor de Nederlandse kenniseconomie en tekortsectoren. Vanwege veranderende wereldwijde machtsverhoudingen zet het kabinet in op strategische partnerschappen binnen en buiten de EU, met oog voor risico's. Daartoe zorgt de minister vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden binnen de Europese Unie en multilaterale kaders als de Raad van Europa, de OESO en UNESCO, en via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, fondsen, beurzen en financiering van faciliterende en uitvoerende instanties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste conclusies op het terrein van internationaal beleid worden beschreven in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij, waarbij de leraar, de schoolleider en ondersteunend personeel cruciaal zijn. De minister draagt bij aan het personeelsbeleid op scholen door het (mee)financieren van werven, matchen, opleiden, begeleiden en professionaliseren via aanvullende bekostiging en subsidies, en is verantwoordelijk voor het borgen van kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van het stelsel. Om tekorten aan te pakken is in 2022 een Onderwijsakkoord gesloten met de sociale partners in het primair- en voortgezet onderwijs over salaris, werkdruk en personeelsontwikkeling, en is een lerarenstrategie uitgewerkt.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het gebied van leraren worden toegelicht in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij, waarbij de leraar, de schoolleider en ondersteunend personeel cruciaal zijn. De minister draagt bij aan het personeelsbeleid op scholen door het (mee)financieren van werven, matchen, opleiden, begeleiden en professionaliseren via aanvullende bekostiging en subsidies, en is verantwoordelijk voor het borgen van kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van het stelsel. Om tekorten aan te pakken is in 2022 een Onderwijsakkoord gesloten met de sociale partners in het primair- en voortgezet onderwijs over salaris, werkdruk en personeelsontwikkeling, en is een lerarenstrategie uitgewerkt.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het gebied van leraren worden toegelicht in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Algemene departementale uitgaven die niet aan een specifiek beleidsartikel zijn toe te rekenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de IenW-brede programma-uitgaven verantwoord. Het betreft onder andere uitgaven voor publiekscampagnes (Van A naar Beter), externe juridische advisering, onderzoeken van het Planbureau voor de Leefomgeving en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing, het regeringsvliegtuig en bijdragen aan RWS, RIVM en KNMI in het kader van beleidsondersteuning en stralingsbescherming.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij, waarbij de leraar, de schoolleider en ondersteunend personeel cruciaal zijn. De minister draagt bij aan het personeelsbeleid op scholen door het (mee)financieren van werven, matchen, opleiden, begeleiden en professionaliseren via aanvullende bekostiging en subsidies, en is verantwoordelijk voor het borgen van kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van het stelsel. Om tekorten aan te pakken is in 2022 een Onderwijsakkoord gesloten met de sociale partners in het primair- en voortgezet onderwijs over salaris, werkdruk en personeelsontwikkeling, en is een lerarenstrategie uitgewerkt.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het gebied van leraren worden toegelicht in het onderdeel beleidsprioriteiten.

# data[].attributes.description
Studiefinanciering voor studenten in het mbo, hbo en wo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hbo, wo en in de beroepsopleidende leerweg de financiele mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet studiefinanciering 2000. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd; er zijn geen onoverkomelijke financiele belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook een investering van de student zelf is en aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De wet herinvoering basisbeurs regelt dat studenten die daar recht op hebben vanaf 2025 een tegemoetkoming krijgen wanneer zij binnen de diplomatermijn afstuderen; het bedrag wordt verrekend met de studieschuld of uitbetaald als er geen studieschuld resteert. Ook is de vormgeving van de studievoorschotvouchers per 1 september 2023 aangepast, waardoor (oud-)studenten voortaan geld of korting op hun studieschuld krijgen in plaats van tegoed voor een nieuwe opleiding, en is de tijdelijke koopkrachtmaatregel voor uitwonende studenten per 1 september 2024 afgelopen. Daarnaast zijn in deze begroting de budgettaire gevolgen van de studiefinancieringsmaatregelen uit het hoofdlijnenakkoord opgenomen, waaronder de extra tegemoetkoming voor studenten die onder het leenstelsel hebben gestudeerd (vanaf 2027 uitgekeerd, in totaal 1,4 miljard euro) en het afschaffen van de OV-vergoeding voor Nederlandse studenten in het buitenland. Het budget voor de OV-vergoeding is verlaagd met de beoogde besparing van 4 miljoen euro in 2026 oplopend tot 30 miljoen euro structureel buiten de begrotingshorizon; bij Voorjaarsnota 2025 wordt de maatregel opnieuw geraamd en er zal nog een uitvoeringstoets plaatsvinden.

# data[].attributes.description
Studiefinanciering voor studenten in het mbo, hbo en wo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hbo, wo en in de beroepsopleidende leerweg de financiele mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet studiefinanciering 2000. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd; er zijn geen onoverkomelijke financiele belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook een investering van de student zelf is en aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De wet herinvoering basisbeurs regelt dat studenten die daar recht op hebben vanaf 2025 een tegemoetkoming krijgen wanneer zij binnen de diplomatermijn afstuderen; het bedrag wordt verrekend met de studieschuld of uitbetaald als er geen studieschuld resteert. Ook is de vormgeving van de studievoorschotvouchers per 1 september 2023 aangepast, waardoor (oud-)studenten voortaan geld of korting op hun studieschuld krijgen in plaats van tegoed voor een nieuwe opleiding, en is de tijdelijke koopkrachtmaatregel voor uitwonende studenten per 1 september 2024 afgelopen. Daarnaast zijn in deze begroting de budgettaire gevolgen van de studiefinancieringsmaatregelen uit het hoofdlijnenakkoord opgenomen, waaronder de extra tegemoetkoming voor studenten die onder het leenstelsel hebben gestudeerd (vanaf 2027 uitgekeerd, in totaal 1,4 miljard euro) en het afschaffen van de OV-vergoeding voor Nederlandse studenten in het buitenland. Het budget voor de OV-vergoeding is verlaagd met de beoogde besparing van 4 miljoen euro in 2026 oplopend tot 30 miljoen euro structureel buiten de begrotingshorizon; bij Voorjaarsnota 2025 wordt de maatregel opnieuw geraamd en er zal nog een uitvoeringstoets plaatsvinden.

# data[].attributes.description
Studiefinanciering voor studenten in het mbo, hbo en wo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hbo, wo en in de beroepsopleidende leerweg de financiele mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet studiefinanciering 2000. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd; er zijn geen onoverkomelijke financiele belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook een investering van de student zelf is en aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De wet herinvoering basisbeurs regelt dat studenten die daar recht op hebben vanaf 2025 een tegemoetkoming krijgen wanneer zij binnen de diplomatermijn afstuderen; het bedrag wordt verrekend met de studieschuld of uitbetaald als er geen studieschuld resteert. Ook is de vormgeving van de studievoorschotvouchers per 1 september 2023 aangepast, waardoor (oud-)studenten voortaan geld of korting op hun studieschuld krijgen in plaats van tegoed voor een nieuwe opleiding, en is de tijdelijke koopkrachtmaatregel voor uitwonende studenten per 1 september 2024 afgelopen. Daarnaast zijn in deze begroting de budgettaire gevolgen van de studiefinancieringsmaatregelen uit het hoofdlijnenakkoord opgenomen, waaronder de extra tegemoetkoming voor studenten die onder het leenstelsel hebben gestudeerd (vanaf 2027 uitgekeerd, in totaal 1,4 miljard euro) en het afschaffen van de OV-vergoeding voor Nederlandse studenten in het buitenland. Het budget voor de OV-vergoeding is verlaagd met de beoogde besparing van 4 miljoen euro in 2026 oplopend tot 30 miljoen euro structureel buiten de begrotingshorizon; bij Voorjaarsnota 2025 wordt de maatregel opnieuw geraamd en er zal nog een uitvoeringstoets plaatsvinden.

# data[].attributes.description
Tegemoetkoming voor onderwijsbijdrage en schoolkosten aan bepaalde groepen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan een lerarenopleiding de financiele mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland. De minister financiert het stelsel waarbij de financiele toegankelijkheid is gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenopleiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage, een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in de schoolkosten en een eventuele inkomensafhankelijke bijdrage in het les- of cursusgeld.

# data[].attributes.description
Inning van lesgelden voor mbo-studenten van 18 jaar en ouder.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en betaalt daarom lesgeld. In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld; de hoogte wordt jaarlijks geindexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de Les- en cursusgeldwet is de indexatie van het lesgeld per ingang van studiejaar 2024-2025 gewijzigd. De indexatiesystematiek van het lesgeld loopt hierdoor vanaf studiejaar 2024-2025 gelijk met de systematiek voor het cursusgeld en het collegegeld.

# data[].attributes.description
Inning van lesgelden voor mbo-studenten van 18 jaar en ouder.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en betaalt daarom lesgeld. In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld; de hoogte wordt jaarlijks geindexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de Les- en cursusgeldwet is de indexatie van het lesgeld per ingang van studiejaar 2024-2025 gewijzigd. De indexatiesystematiek van het lesgeld loopt hierdoor vanaf studiejaar 2024-2025 gelijk met de systematiek voor het cursusgeld en het collegegeld.

# data[].attributes.description
Algemene departementale uitgaven die niet aan een specifiek beleidsartikel zijn toe te rekenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel worden de IenW-brede programma-uitgaven verantwoord. Het betreft onder andere uitgaven voor publiekscampagnes (Van A naar Beter), externe juridische advisering, onderzoeken van het Planbureau voor de Leefomgeving en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing, het regeringsvliegtuig en bijdragen aan RWS, RIVM en KNMI in het kader van beleidsondersteuning en stralingsbescherming.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de Wet op het specifiek cultuurbeleid, de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de Erfgoedwet en de Archiefwet. Volgens de Wet op het specifiek cultuurbeleid is de minister belast met het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen, waarbij overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid leidend zijn. De minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de culturele basisinfrastructuur en subsidiering van specifieke (wettelijke) programma's en regelingen op het gebied van erfgoed, kunsten en bibliotheken, een stimulerende rol via programma's als cultuureducatie, leesbevordering, cultuurparticipatie en internationaal cultuurbeleid, en een regisserende rol bij de uitvoering van en toezicht op het behoud en beheer van erfgoed en (digitale) archieven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 begint de nieuwe Basisinfrastructuur Cultuur (BIS), waarbij extra wordt geinvesteerd in "fair pay". Fair pay gaat over een eerlijke beloning van werkenden in de culturele en creatieve sector. Voor de andere prioriteiten op het terrein van cultuur wordt verwezen naar het onderdeel beleidsprioriteiten van de begroting en naar het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de Wet op het specifiek cultuurbeleid, de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de Erfgoedwet en de Archiefwet. Volgens de Wet op het specifiek cultuurbeleid is de minister belast met het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen, waarbij overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid leidend zijn. De minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de culturele basisinfrastructuur en subsidiering van specifieke (wettelijke) programma's en regelingen op het gebied van erfgoed, kunsten en bibliotheken, een stimulerende rol via programma's als cultuureducatie, leesbevordering, cultuurparticipatie en internationaal cultuurbeleid, en een regisserende rol bij de uitvoering van en toezicht op het behoud en beheer van erfgoed en (digitale) archieven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 begint de nieuwe Basisinfrastructuur Cultuur (BIS), waarbij extra wordt geinvesteerd in "fair pay". Fair pay gaat over een eerlijke beloning van werkenden in de culturele en creatieve sector. Voor de andere prioriteiten op het terrein van cultuur wordt verwezen naar het onderdeel beleidsprioriteiten van de begroting en naar het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de Wet op het specifiek cultuurbeleid, de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de Erfgoedwet en de Archiefwet. Volgens de Wet op het specifiek cultuurbeleid is de minister belast met het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen, waarbij overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid leidend zijn. De minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de culturele basisinfrastructuur en subsidiering van specifieke (wettelijke) programma's en regelingen op het gebied van erfgoed, kunsten en bibliotheken, een stimulerende rol via programma's als cultuureducatie, leesbevordering, cultuurparticipatie en internationaal cultuurbeleid, en een regisserende rol bij de uitvoering van en toezicht op het behoud en beheer van erfgoed en (digitale) archieven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 begint de nieuwe Basisinfrastructuur Cultuur (BIS), waarbij extra wordt geinvesteerd in "fair pay". Fair pay gaat over een eerlijke beloning van werkenden in de culturele en creatieve sector. Voor de andere prioriteiten op het terrein van cultuur wordt verwezen naar het onderdeel beleidsprioriteiten van de begroting en naar het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.description
Bekostiging van de publieke omroep en mediabeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de bevolking.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur; wat we zien, horen en lezen beinvloedt ons beeld van de wereld en onze opvattingen. Daarom borgt de minister vier publieke belangen in het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. Verder borgt de minister de vitaliteit van het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving; de minister financiert de landelijke en regionale publieke omroep en sluit prestatieovereenkomsten op basis van de concessiebeleidsplannen, stimuleert Nederlandse culturele producties, onafhankelijke journalistiek, persvrijheid en mediawijsheid, en is verantwoordelijk voor wetgeving over de publieke omroep, commerciele media en omroepdistributie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste politieke prioriteiten op het gebied van Media worden beschreven in onderdeel 2.1 van de begroting (beleidsprioriteiten) en in het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.description
Bekostiging van de publieke omroep en mediabeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de bevolking.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur; wat we zien, horen en lezen beinvloedt ons beeld van de wereld en onze opvattingen. Daarom borgt de minister vier publieke belangen in het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. Verder borgt de minister de vitaliteit van het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving; de minister financiert de landelijke en regionale publieke omroep en sluit prestatieovereenkomsten op basis van de concessiebeleidsplannen, stimuleert Nederlandse culturele producties, onafhankelijke journalistiek, persvrijheid en mediawijsheid, en is verantwoordelijk voor wetgeving over de publieke omroep, commerciele media en omroepdistributie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De belangrijkste politieke prioriteiten op het gebied van Media worden beschreven in onderdeel 2.1 van de begroting (beleidsprioriteiten) en in het regeerakkoord van het kabinet Schoof I.

# data[].attributes.description
Financiering van wetenschappelijk onderzoek via NWO, KNAW en andere kennisinstellingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Nederlandse onderzoek en wetenschapsbeleid ambieert een sterk en duurzaam stelsel van wetenschap en hoger onderwijs en een internationaal concurrerende onderzoeksomgeving. Het beleid streeft naar een hoge kwaliteit onderwijs en onderzoek over de volle breedte, waarin kennisinstellingen en regio's hun onderscheidende sterktes maximaal kunnen benutten en waarin optimale wetenschappelijke prestaties aansluiten op maatschappelijke behoeften. Naast de reguliere instrumenten heeft kabinet Rutte IV in het coalitieakkoord een aanvullende investering voor tien jaar gedaan via het Fonds voor Onderzoek en Wetenschap, met als hoofddoelen het versterken van het fundament, het ruimte geven aan divers talent en het vergroten van de maatschappelijke impact van hoger onderwijs en onderzoek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en wetenschap. De minister bekostigt belangrijke onderdelen van het onderzoeks- en wetenschapsbestel via onder andere structurele hoofdbekostiging van instellingen, aanvullende bekostiging, sectorplannen, subsidies, bijdragen aan agentschappen en internationale organisaties en de matchingsregeling voor Horizon Europe, om onder meer de talentpositie en de infrastructuur te versterken. De minister stimuleert partijen in het kennisecosysteem via strategische dialogen en onderlinge afspraken, en regisseert het stelsel via wet- en regelgeving en coordinerende activiteiten; de minister is tevens verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiente besteding van publieke middelen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het ministerie blijft investeren in onderzoek en wetenschap en houdt vast aan ondersteuning van de instellingen in het veld bij de uitvoering van hun werk, zodat zij hoge kwaliteit onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact kunnen realiseren; een groot deel van de langetermijninvesteringen wordt bestendigd. Tegelijkertijd worden de investeringen in hoger onderwijs, onderzoek, wetenschap en innovatie niet op hetzelfde niveau voortgezet en vragen minder beschikbare middelen om scherpe en weloverwogen keuzes. Het Ministerie van OCW richt zich op drie opgaven: opgedane kennis beter en gerichter inzetten voor Nederland (onder meer via Faculty of Impact en het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving, plus praktijkgericht onderzoek en practoraten in hbo en mbo), de kennissector aantrekkelijker maken voor talentvolle wetenschappers (integrale aanpak sociale veiligheid en nationaal actieplan diversiteit en inclusie), en een stabiele basis bieden voor excellent onderzoek (toekomstbestendige bekostiging, Summit Grant, Open competitie van NWO met hogere honoreringspercentages, en een wetgevingstraject Screening Kennisveiligheid). In het onderdeel beleidsprioriteiten zijn de belangrijkste beleidswijzigingen over 2025 opgenomen.

# data[].attributes.description
Financiering van wetenschappelijk onderzoek via NWO, KNAW en andere kennisinstellingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Nederlandse onderzoek en wetenschapsbeleid ambieert een sterk en duurzaam stelsel van wetenschap en hoger onderwijs en een internationaal concurrerende onderzoeksomgeving. Het beleid streeft naar een hoge kwaliteit onderwijs en onderzoek over de volle breedte, waarin kennisinstellingen en regio's hun onderscheidende sterktes maximaal kunnen benutten en waarin optimale wetenschappelijke prestaties aansluiten op maatschappelijke behoeften. Naast de reguliere instrumenten heeft kabinet Rutte IV in het coalitieakkoord een aanvullende investering voor tien jaar gedaan via het Fonds voor Onderzoek en Wetenschap, met als hoofddoelen het versterken van het fundament, het ruimte geven aan divers talent en het vergroten van de maatschappelijke impact van hoger onderwijs en onderzoek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en wetenschap. De minister bekostigt belangrijke onderdelen van het onderzoeks- en wetenschapsbestel via onder andere structurele hoofdbekostiging van instellingen, aanvullende bekostiging, sectorplannen, subsidies, bijdragen aan agentschappen en internationale organisaties en de matchingsregeling voor Horizon Europe, om onder meer de talentpositie en de infrastructuur te versterken. De minister stimuleert partijen in het kennisecosysteem via strategische dialogen en onderlinge afspraken, en regisseert het stelsel via wet- en regelgeving en coordinerende activiteiten; de minister is tevens verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiente besteding van publieke middelen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het ministerie blijft investeren in onderzoek en wetenschap en houdt vast aan ondersteuning van de instellingen in het veld bij de uitvoering van hun werk, zodat zij hoge kwaliteit onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact kunnen realiseren; een groot deel van de langetermijninvesteringen wordt bestendigd. Tegelijkertijd worden de investeringen in hoger onderwijs, onderzoek, wetenschap en innovatie niet op hetzelfde niveau voortgezet en vragen minder beschikbare middelen om scherpe en weloverwogen keuzes. Het Ministerie van OCW richt zich op drie opgaven: opgedane kennis beter en gerichter inzetten voor Nederland (onder meer via Faculty of Impact en het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving, plus praktijkgericht onderzoek en practoraten in hbo en mbo), de kennissector aantrekkelijker maken voor talentvolle wetenschappers (integrale aanpak sociale veiligheid en nationaal actieplan diversiteit en inclusie), en een stabiele basis bieden voor excellent onderzoek (toekomstbestendige bekostiging, Summit Grant, Open competitie van NWO met hogere honoreringspercentages, en een wetgevingstraject Screening Kennisveiligheid). In het onderdeel beleidsprioriteiten zijn de belangrijkste beleidswijzigingen over 2025 opgenomen.

# data[].attributes.description
Financiering van wetenschappelijk onderzoek via NWO, KNAW en andere kennisinstellingen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Nederlandse onderzoek en wetenschapsbeleid ambieert een sterk en duurzaam stelsel van wetenschap en hoger onderwijs en een internationaal concurrerende onderzoeksomgeving. Het beleid streeft naar een hoge kwaliteit onderwijs en onderzoek over de volle breedte, waarin kennisinstellingen en regio's hun onderscheidende sterktes maximaal kunnen benutten en waarin optimale wetenschappelijke prestaties aansluiten op maatschappelijke behoeften. Naast de reguliere instrumenten heeft kabinet Rutte IV in het coalitieakkoord een aanvullende investering voor tien jaar gedaan via het Fonds voor Onderzoek en Wetenschap, met als hoofddoelen het versterken van het fundament, het ruimte geven aan divers talent en het vergroten van de maatschappelijke impact van hoger onderwijs en onderzoek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en wetenschap. De minister bekostigt belangrijke onderdelen van het onderzoeks- en wetenschapsbestel via onder andere structurele hoofdbekostiging van instellingen, aanvullende bekostiging, sectorplannen, subsidies, bijdragen aan agentschappen en internationale organisaties en de matchingsregeling voor Horizon Europe, om onder meer de talentpositie en de infrastructuur te versterken. De minister stimuleert partijen in het kennisecosysteem via strategische dialogen en onderlinge afspraken, en regisseert het stelsel via wet- en regelgeving en coordinerende activiteiten; de minister is tevens verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiente besteding van publieke middelen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het ministerie blijft investeren in onderzoek en wetenschap en houdt vast aan ondersteuning van de instellingen in het veld bij de uitvoering van hun werk, zodat zij hoge kwaliteit onderwijs, onderzoek en maatschappelijke impact kunnen realiseren; een groot deel van de langetermijninvesteringen wordt bestendigd. Tegelijkertijd worden de investeringen in hoger onderwijs, onderzoek, wetenschap en innovatie niet op hetzelfde niveau voortgezet en vragen minder beschikbare middelen om scherpe en weloverwogen keuzes. Het Ministerie van OCW richt zich op drie opgaven: opgedane kennis beter en gerichter inzetten voor Nederland (onder meer via Faculty of Impact en het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving, plus praktijkgericht onderzoek en practoraten in hbo en mbo), de kennissector aantrekkelijker maken voor talentvolle wetenschappers (integrale aanpak sociale veiligheid en nationaal actieplan diversiteit en inclusie), en een stabiele basis bieden voor excellent onderzoek (toekomstbestendige bekostiging, Summit Grant, Open competitie van NWO met hogere honoreringspercentages, en een wetgevingstraject Screening Kennisveiligheid). In het onderdeel beleidsprioriteiten zijn de belangrijkste beleidswijzigingen over 2025 opgenomen.

# data[].attributes.description
Beleid voor gelijke rechten en kansen voor vrouwen en lhbtiq+-personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele orientatie, genderidentiteit en geslacht in de Nederlandse samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In de rechtsstaat Nederland moeten mannen, vrouwen en lhbtiq+ personen op een veilige, vrije en volwaardige manier kunnen deelnemen aan de pluriforme samenleving; het emancipatiebeleid bevordert gelijkheid tussen vrouwen, mannen en lhbtiq+ personen en beschermt persoonlijke vrijheden zoals keuzevrijheid en zelfbeschikking. De Staatssecretaris biedt financiele ondersteuning, waaronder subsidies aan maatschappelijke instellingen via de Subsidieregeling gender- en LHBTI+-gelijkheid 2022-2027, en sluit strategische partnerschappen met allianties op diverse gebieden. Het emancipatiebeleid wordt rijksbreed gecoordineerd door de Staatssecretaris Funderend Onderwijs en Emancipatie via wetgeving, de Emancipatienota, monitoring van internationale verdragen, gender mainstreaming en ondersteuning van andere departementen; gemeenten ontvangen een bijdrage via decentralisatie-uitkeringen en er is internationale samenwerking met de Europese Unie, de Raad van Europa en de Verenigde Naties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van het Hoofdlijnenakkoord en het Regeerprogramma worden in samenspraak met andere departementen prioriteiten voor het Emancipatiebeleid van het kabinet opgesteld. Een eerste brief over de koers wordt aan de Tweede Kamer gezonden voorafgaand aan het Wetgevingsoverleg Emancipatie in november; vervolgens wordt het beleid in concrete maatregelen uitgewerkt in een Emancipatienota die in de eerste helft van 2025 gereed zal zijn. Tot de prioriteiten behoren in elk geval veiligheid (het vergroten van de veiligheid van lhbtiq+ personen en van vrouwen door het aanpakken van daders en versterken van de positie van slachtoffers), bestaanszekerheid (economische zelfstandigheid van vrouwen en arbeidsmarktkansen) en onderwijs (veiligheid, gelijke behandeling en ruimte voor diversiteit op school).

# data[].attributes.description
Beleid voor gelijke rechten en kansen voor vrouwen en lhbtiq+-personen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele orientatie, genderidentiteit en geslacht in de Nederlandse samenleving.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In de rechtsstaat Nederland moeten mannen, vrouwen en lhbtiq+ personen op een veilige, vrije en volwaardige manier kunnen deelnemen aan de pluriforme samenleving; het emancipatiebeleid bevordert gelijkheid tussen vrouwen, mannen en lhbtiq+ personen en beschermt persoonlijke vrijheden zoals keuzevrijheid en zelfbeschikking. De Staatssecretaris biedt financiele ondersteuning, waaronder subsidies aan maatschappelijke instellingen via de Subsidieregeling gender- en LHBTI+-gelijkheid 2022-2027, en sluit strategische partnerschappen met allianties op diverse gebieden. Het emancipatiebeleid wordt rijksbreed gecoordineerd door de Staatssecretaris Funderend Onderwijs en Emancipatie via wetgeving, de Emancipatienota, monitoring van internationale verdragen, gender mainstreaming en ondersteuning van andere departementen; gemeenten ontvangen een bijdrage via decentralisatie-uitkeringen en er is internationale samenwerking met de Europese Unie, de Raad van Europa en de Verenigde Naties.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van het Hoofdlijnenakkoord en het Regeerprogramma worden in samenspraak met andere departementen prioriteiten voor het Emancipatiebeleid van het kabinet opgesteld. Een eerste brief over de koers wordt aan de Tweede Kamer gezonden voorafgaand aan het Wetgevingsoverleg Emancipatie in november; vervolgens wordt het beleid in concrete maatregelen uitgewerkt in een Emancipatienota die in de eerste helft van 2025 gereed zal zijn. Tot de prioriteiten behoren in elk geval veiligheid (het vergroten van de veiligheid van lhbtiq+ personen en van vrouwen door het aanpakken van daders en versterken van de positie van slachtoffers), bestaanszekerheid (economische zelfstandigheid van vrouwen en arbeidsmarktkansen) en onderwijs (veiligheid, gelijke behandeling en ruimte voor diversiteit op school).

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan de apparaatsuitgaven van de directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties als die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de inspecties en de adviesraden van het ministerie. Daarnaast worden hier de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) geraamd.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling en de taakstelling externe inhuur uit het hoofdlijnenakkoord vanaf 2025 zijn in de begroting verwerkt en lopen op van 20,3 miljoen euro in 2025 naar 86,2 miljoen euro in 2029 (22%). Intern is deze reeks voor het jaar 2025 doorverdeeld over het kerndepartement, haar dienstonderdelen en de zelfstandige bestuursorganen op basis van een efficiencykorting van 0,5% structureel; over de interne verdeling van de apparaatstaakstelling vanaf 2026 vindt nog besluitvorming plaats, waarvan de uitkomst in de eerste suppletoire begroting van 2025 budgettair wordt verwerkt. Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve schatkistbankieren geraamd; het Ministerie van OCW staat garant voor aan het ministerie verbonden instellingen die gebruik maken van de regeling schatkistbankieren.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan de apparaatsuitgaven van de directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties als die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de inspecties en de adviesraden van het ministerie. Daarnaast worden hier de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) geraamd.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling en de taakstelling externe inhuur uit het hoofdlijnenakkoord vanaf 2025 zijn in de begroting verwerkt en lopen op van 20,3 miljoen euro in 2025 naar 86,2 miljoen euro in 2029 (22%). Intern is deze reeks voor het jaar 2025 doorverdeeld over het kerndepartement, haar dienstonderdelen en de zelfstandige bestuursorganen op basis van een efficiencykorting van 0,5% structureel; over de interne verdeling van de apparaatstaakstelling vanaf 2026 vindt nog besluitvorming plaats, waarvan de uitkomst in de eerste suppletoire begroting van 2025 budgettair wordt verwerkt. Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve schatkistbankieren geraamd; het Ministerie van OCW staat garant voor aan het ministerie verbonden instellingen die gebruik maken van de regeling schatkistbankieren.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan de apparaatsuitgaven van de directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties als die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de inspecties en de adviesraden van het ministerie. Daarnaast worden hier de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) geraamd.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling en de taakstelling externe inhuur uit het hoofdlijnenakkoord vanaf 2025 zijn in de begroting verwerkt en lopen op van 20,3 miljoen euro in 2025 naar 86,2 miljoen euro in 2029 (22%). Intern is deze reeks voor het jaar 2025 doorverdeeld over het kerndepartement, haar dienstonderdelen en de zelfstandige bestuursorganen op basis van een efficiencykorting van 0,5% structureel; over de interne verdeling van de apparaatstaakstelling vanaf 2026 vindt nog besluitvorming plaats, waarvan de uitkomst in de eerste suppletoire begroting van 2025 budgettair wordt verwerkt. Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve schatkistbankieren geraamd; het Ministerie van OCW staat garant voor aan het ministerie verbonden instellingen die gebruik maken van de regeling schatkistbankieren.

# data[].attributes.description
Uitgaven voor operationele inzet van de krijgsmacht in binnen- en buitenland.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Defensie beschermt wat ons dierbaar is. Die opdracht is een afgeleide van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en de Grondwet. Deze leidt tot drie hoofdtaken: bescherming van het eigen en bondgenootschappelijke grondgebied, inclusief het Caribisch deel van het Koninkrijk; bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit; en ondersteuning van de civiele autoriteiten bij de handhaving van de openbare orde, de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, de bestrijding van rampen en incidenten en de beheersing van crises, zowel nationaal als internationaal. Alle drie de hoofdtaken vergen meer inzet vanwege de toegenomen instabiliteit in de wereld. Om deze taken te kunnen uitvoeren stelt Defensie militaire eenheden gereed die daarvoor kunnen worden ingezet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Defensie is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen en daadwerkelijk inzetten van eenheden om de veiligheid van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied te handhaven. Verder is de Minister in samenwerking met bondgenoten verantwoordelijk voor de uitvoering van bijdragen aan missies voor conflictpreventie, crisisbeheersing en vredesopbouw, wereldwijd. Het Koninkrijk der Nederlanden draagt daarmee bij aan de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde. De eenheden kunnen ook worden ingezet voor nationale taken en het verlenen van (internationale) noodhulp.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In eerdere besluitvormingsmomenten heeft het Kabinet Rutte IV besloten tot deelname dan wel verlenging, uitbreiding of beëindiging van Nederlandse militaire bijdragen aan missies en operaties zoals Enhanced Forward Presence in Litouwen (verlenging tot en met 31 december 2026), de brede veiligheidsinzet in Irak en EUFOR Althea (beide tot en met 31 juli 2025) en Enhanced Air Policing in Estland (december 2024 tot maart 2025). NAVO-bondgenoten besloten in de periode voor en na de illegale Russische invasie van Oekraïne tot aanvullende maatregelen om het NAVO-verdragsgebied te beschermen, Rusland af te schrikken en bondgenoten bij te staan; Nederland levert hier als NAVO-bondgenoot een actieve bijdrage aan. In VN-verband blijft Nederland bijdragen leveren aan UNTSO en UNIFIL (mandaten verlengd tot en met 31 juli 2025), terwijl de bijdrage aan UNDOF is beëindigd. Defensie blijft daarnaast Vessel Protection Detachments inzetten ter bescherming van de koopvaardij.

# data[].attributes.description
Uitgaven voor operationele inzet van de krijgsmacht in binnen- en buitenland.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Defensie beschermt wat ons dierbaar is. Die opdracht is een afgeleide van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en de Grondwet. Deze leidt tot drie hoofdtaken: bescherming van het eigen en bondgenootschappelijke grondgebied, inclusief het Caribisch deel van het Koninkrijk; bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit; en ondersteuning van de civiele autoriteiten bij de handhaving van de openbare orde, de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, de bestrijding van rampen en incidenten en de beheersing van crises, zowel nationaal als internationaal. Alle drie de hoofdtaken vergen meer inzet vanwege de toegenomen instabiliteit in de wereld. Om deze taken te kunnen uitvoeren stelt Defensie militaire eenheden gereed die daarvoor kunnen worden ingezet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Defensie is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen en daadwerkelijk inzetten van eenheden om de veiligheid van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied te handhaven. Verder is de Minister in samenwerking met bondgenoten verantwoordelijk voor de uitvoering van bijdragen aan missies voor conflictpreventie, crisisbeheersing en vredesopbouw, wereldwijd. Het Koninkrijk der Nederlanden draagt daarmee bij aan de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde. De eenheden kunnen ook worden ingezet voor nationale taken en het verlenen van (internationale) noodhulp.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In eerdere besluitvormingsmomenten heeft het Kabinet Rutte IV besloten tot deelname dan wel verlenging, uitbreiding of beëindiging van Nederlandse militaire bijdragen aan missies en operaties zoals Enhanced Forward Presence in Litouwen (verlenging tot en met 31 december 2026), de brede veiligheidsinzet in Irak en EUFOR Althea (beide tot en met 31 juli 2025) en Enhanced Air Policing in Estland (december 2024 tot maart 2025). NAVO-bondgenoten besloten in de periode voor en na de illegale Russische invasie van Oekraïne tot aanvullende maatregelen om het NAVO-verdragsgebied te beschermen, Rusland af te schrikken en bondgenoten bij te staan; Nederland levert hier als NAVO-bondgenoot een actieve bijdrage aan. In VN-verband blijft Nederland bijdragen leveren aan UNTSO en UNIFIL (mandaten verlengd tot en met 31 juli 2025), terwijl de bijdrage aan UNDOF is beëindigd. Defensie blijft daarnaast Vessel Protection Detachments inzetten ter bescherming van de koopvaardij.

# data[].attributes.description
Uitgaven voor operationele inzet van de krijgsmacht in binnen- en buitenland.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Defensie beschermt wat ons dierbaar is. Die opdracht is een afgeleide van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en de Grondwet. Deze leidt tot drie hoofdtaken: bescherming van het eigen en bondgenootschappelijke grondgebied, inclusief het Caribisch deel van het Koninkrijk; bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit; en ondersteuning van de civiele autoriteiten bij de handhaving van de openbare orde, de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde, de bestrijding van rampen en incidenten en de beheersing van crises, zowel nationaal als internationaal. Alle drie de hoofdtaken vergen meer inzet vanwege de toegenomen instabiliteit in de wereld. Om deze taken te kunnen uitvoeren stelt Defensie militaire eenheden gereed die daarvoor kunnen worden ingezet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Defensie is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen en daadwerkelijk inzetten van eenheden om de veiligheid van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied te handhaven. Verder is de Minister in samenwerking met bondgenoten verantwoordelijk voor de uitvoering van bijdragen aan missies voor conflictpreventie, crisisbeheersing en vredesopbouw, wereldwijd. Het Koninkrijk der Nederlanden draagt daarmee bij aan de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde. De eenheden kunnen ook worden ingezet voor nationale taken en het verlenen van (internationale) noodhulp.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In eerdere besluitvormingsmomenten heeft het Kabinet Rutte IV besloten tot deelname dan wel verlenging, uitbreiding of beëindiging van Nederlandse militaire bijdragen aan missies en operaties zoals Enhanced Forward Presence in Litouwen (verlenging tot en met 31 december 2026), de brede veiligheidsinzet in Irak en EUFOR Althea (beide tot en met 31 juli 2025) en Enhanced Air Policing in Estland (december 2024 tot maart 2025). NAVO-bondgenoten besloten in de periode voor en na de illegale Russische invasie van Oekraïne tot aanvullende maatregelen om het NAVO-verdragsgebied te beschermen, Rusland af te schrikken en bondgenoten bij te staan; Nederland levert hier als NAVO-bondgenoot een actieve bijdrage aan. In VN-verband blijft Nederland bijdragen leveren aan UNTSO en UNIFIL (mandaten verlengd tot en met 31 juli 2025), terwijl de bijdrage aan UNDOF is beëindigd. Defensie blijft daarnaast Vessel Protection Detachments inzetten ter bescherming van de koopvaardij.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marine.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De marine levert operationeel gerede maritieme expeditionaire capaciteit (zowel vloot als mariniers) ten behoeve van de verdediging op en vanuit zee van de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van het Koninkrijk, evenals ter bescherming van de koopvaardij en helpt bij crisisbeheersingsoperaties, humanitaire hulpoperaties en rampen. De marine kan zelfstandig operaties uitvoeren en kan ook samen optreden met de landmacht, luchtmacht, marechaussee en buitenlandse bondgenoten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de marine alsmede de (mate van) gereedheid van maritieme eenheden. De marine is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van deze eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden. Tevens vormt de marine de beheersorganisatie voor zowel Kustwacht Nederland als de Kustwacht Caribisch Gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marine zet zich wereldwijd in voor de veiligheid van Nederland op en vanuit zee. De Nederlandse marine heeft het gehele jaar 2025 de leiding over Standing NATO Maritime Group 1 en neemt met eenheden deel aan Standing NATO Mine Countermeasures Group 1, beide onderdeel van NATO's Rapid Reaction Force. Om de Koninkrijkstaken uit te voeren levert de Koninklijke Marine Oceangoing Patrol Vessels in het Caribisch Gebied en staan eenheden standby voor noodhulp tijdens het orkaanseizoen; daarnaast gaat de ondersteuning van de training van Oekraïners door het Korps Mariniers onverminderd door. De unieke en vergaande integratie met de Belgische marine wordt met de gezamenlijke vervanging van de mijnenjagers en M-fregatten bestendigd en waar mogelijk verder uitgebouwd. De prioriteit ligt in 2025 op het gereedstellen voor hoofdtaak 1: het beschermen van de Nederlandse en Europese belangen in het Koninkrijk en het bondgenootschappelijk gebied, terwijl de huidige geopolitieke situatie vraagt om een flexibele bedrijfsvoering van de marine.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marine.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De marine levert operationeel gerede maritieme expeditionaire capaciteit (zowel vloot als mariniers) ten behoeve van de verdediging op en vanuit zee van de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van het Koninkrijk, evenals ter bescherming van de koopvaardij en helpt bij crisisbeheersingsoperaties, humanitaire hulpoperaties en rampen. De marine kan zelfstandig operaties uitvoeren en kan ook samen optreden met de landmacht, luchtmacht, marechaussee en buitenlandse bondgenoten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de marine alsmede de (mate van) gereedheid van maritieme eenheden. De marine is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van deze eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden. Tevens vormt de marine de beheersorganisatie voor zowel Kustwacht Nederland als de Kustwacht Caribisch Gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marine zet zich wereldwijd in voor de veiligheid van Nederland op en vanuit zee. De Nederlandse marine heeft het gehele jaar 2025 de leiding over Standing NATO Maritime Group 1 en neemt met eenheden deel aan Standing NATO Mine Countermeasures Group 1, beide onderdeel van NATO's Rapid Reaction Force. Om de Koninkrijkstaken uit te voeren levert de Koninklijke Marine Oceangoing Patrol Vessels in het Caribisch Gebied en staan eenheden standby voor noodhulp tijdens het orkaanseizoen; daarnaast gaat de ondersteuning van de training van Oekraïners door het Korps Mariniers onverminderd door. De unieke en vergaande integratie met de Belgische marine wordt met de gezamenlijke vervanging van de mijnenjagers en M-fregatten bestendigd en waar mogelijk verder uitgebouwd. De prioriteit ligt in 2025 op het gereedstellen voor hoofdtaak 1: het beschermen van de Nederlandse en Europese belangen in het Koninkrijk en het bondgenootschappelijk gebied, terwijl de huidige geopolitieke situatie vraagt om een flexibele bedrijfsvoering van de marine.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Landmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Landmacht stelt operationele eenheden gereed om in NAVO-verband bij te dragen aan strategische afschrikking. Indien nodig voeren militairen, onder de zwaarste omstandigheden, gevechtsoperaties uit om Nederland en het bondgenootschappelijk grondgebied te verdedigen. Landmachteenheden hebben de missie om de grondtroepen van een tegenstander daadwerkelijk te stoppen en te verslaan. De landmacht draagt daarnaast met expeditionaire missies bij aan het bevorderen van de internationale veiligheid en rechtsorde en ondersteunt civiele autoriteiten bij crises- en rampenbestrijding en het verlenen van humanitaire hulp.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de landmacht alsmede de mate van gereedheid van de grondgebonden eenheden. De landmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereed stellen en in stand houden van de eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. De landmacht zet zich in om toekomstig alle eenheden volledig operationeel gereed te stellen. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De oorlog in Oekraïne en de veranderende veiligheidssituatie vereisen een landmacht die in staat is grootschalige gevechtsoperaties uit te voeren en te winnen; het gevecht van verbonden wapens, met als hoeksteen het brigadeniveau, vormt de basis voor het tactische optreden en alle eenheden ontwikkelen zich verder met focus op warfighting. De landmacht ondersteunt Oekraïne in beginsel ook in 2025 met trainingen en materieel, een gevechtseenheid in Litouwen maakt standaard deel uit van de Enhanced Forward Presence en vanaf 2025 draagt de landmacht met haar eenheden bij aan het NATO Force Model. De in het verleden toegepaste bezuinigingen veroorzaken nog steeds personele en materiële tekorten waardoor eenheden verminderd inzetbaar zijn, en de voortdurende ondersteuning van Oekraïne heeft consequenties voor de eigen operationele gereedheid. De middelen uit het coalitie- en hoofdlijnenakkoord verbeteren op termijn de operationele gereedheid, maar krapte op de arbeidsmarkt, hoge prijzen en lange levertijden vertragen dit proces. Vanaf 2025 staat de gereedstelling ten behoeve van het nieuwe NATO Force Model centraal terwijl de landmacht blijft bijdragen aan de 2e en 3e hoofdtaak.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Landmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Landmacht stelt operationele eenheden gereed om in NAVO-verband bij te dragen aan strategische afschrikking. Indien nodig voeren militairen, onder de zwaarste omstandigheden, gevechtsoperaties uit om Nederland en het bondgenootschappelijk grondgebied te verdedigen. Landmachteenheden hebben de missie om de grondtroepen van een tegenstander daadwerkelijk te stoppen en te verslaan. De landmacht draagt daarnaast met expeditionaire missies bij aan het bevorderen van de internationale veiligheid en rechtsorde en ondersteunt civiele autoriteiten bij crises- en rampenbestrijding en het verlenen van humanitaire hulp.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de landmacht alsmede de mate van gereedheid van de grondgebonden eenheden. De landmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereed stellen en in stand houden van de eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. De landmacht zet zich in om toekomstig alle eenheden volledig operationeel gereed te stellen. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De oorlog in Oekraïne en de veranderende veiligheidssituatie vereisen een landmacht die in staat is grootschalige gevechtsoperaties uit te voeren en te winnen; het gevecht van verbonden wapens, met als hoeksteen het brigadeniveau, vormt de basis voor het tactische optreden en alle eenheden ontwikkelen zich verder met focus op warfighting. De landmacht ondersteunt Oekraïne in beginsel ook in 2025 met trainingen en materieel, een gevechtseenheid in Litouwen maakt standaard deel uit van de Enhanced Forward Presence en vanaf 2025 draagt de landmacht met haar eenheden bij aan het NATO Force Model. De in het verleden toegepaste bezuinigingen veroorzaken nog steeds personele en materiële tekorten waardoor eenheden verminderd inzetbaar zijn, en de voortdurende ondersteuning van Oekraïne heeft consequenties voor de eigen operationele gereedheid. De middelen uit het coalitie- en hoofdlijnenakkoord verbeteren op termijn de operationele gereedheid, maar krapte op de arbeidsmarkt, hoge prijzen en lange levertijden vertragen dit proces. Vanaf 2025 staat de gereedstelling ten behoeve van het nieuwe NATO Force Model centraal terwijl de landmacht blijft bijdragen aan de 2e en 3e hoofdtaak.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, met uitzondering van de agentschappen Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut en Rijkswaterstaat en de grote uitvoerende dienst Inspectie Leefomgeving en Transport. Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor ambtelijk personeel, inhuur externen en ICT, bijdragen aan rijksbrede SSOs en overige materiële uitgaven voor het kerndepartement.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Landmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Landmacht stelt operationele eenheden gereed om in NAVO-verband bij te dragen aan strategische afschrikking. Indien nodig voeren militairen, onder de zwaarste omstandigheden, gevechtsoperaties uit om Nederland en het bondgenootschappelijk grondgebied te verdedigen. Landmachteenheden hebben de missie om de grondtroepen van een tegenstander daadwerkelijk te stoppen en te verslaan. De landmacht draagt daarnaast met expeditionaire missies bij aan het bevorderen van de internationale veiligheid en rechtsorde en ondersteunt civiele autoriteiten bij crises- en rampenbestrijding en het verlenen van humanitaire hulp.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en samenstelling van de landmacht alsmede de mate van gereedheid van de grondgebonden eenheden. De landmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereed stellen en in stand houden van de eenheden en is inzetbaar voor zowel internationale als nationale taken. De landmacht zet zich in om toekomstig alle eenheden volledig operationeel gereed te stellen. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De oorlog in Oekraïne en de veranderende veiligheidssituatie vereisen een landmacht die in staat is grootschalige gevechtsoperaties uit te voeren en te winnen; het gevecht van verbonden wapens, met als hoeksteen het brigadeniveau, vormt de basis voor het tactische optreden en alle eenheden ontwikkelen zich verder met focus op warfighting. De landmacht ondersteunt Oekraïne in beginsel ook in 2025 met trainingen en materieel, een gevechtseenheid in Litouwen maakt standaard deel uit van de Enhanced Forward Presence en vanaf 2025 draagt de landmacht met haar eenheden bij aan het NATO Force Model. De in het verleden toegepaste bezuinigingen veroorzaken nog steeds personele en materiële tekorten waardoor eenheden verminderd inzetbaar zijn, en de voortdurende ondersteuning van Oekraïne heeft consequenties voor de eigen operationele gereedheid. De middelen uit het coalitie- en hoofdlijnenakkoord verbeteren op termijn de operationele gereedheid, maar krapte op de arbeidsmarkt, hoge prijzen en lange levertijden vertragen dit proces. Vanaf 2025 staat de gereedstelling ten behoeve van het nieuwe NATO Force Model centraal terwijl de landmacht blijft bijdragen aan de 2e en 3e hoofdtaak.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Luchtmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Luchtmacht is wereldwijd en in het gehele geweldsspectrum snel (First Responder) en over grote afstand inzetbaar om vanuit de lucht en de ruimte de juiste effecten te bereiken zodat tegenstanders worden afgeschrikt of, wanneer toch een conflict ontstaat, worden verslagen. Zowel met conventionele als nucleaire taken draagt de luchtmacht bij aan deze geloofwaardige afschrikking. Met het behalen en behouden van luchtoverwicht en ondersteuning vanuit de lucht en de ruimte is de luchtmacht een cruciale enabler en force multiplier voor de hele krijgsmacht en nationale en internationale partners. Daarnaast biedt CLSK hulp bij rampen en draagt bij aan het bevorderen van de internationale rechtsorde.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en de samenstelling van de luchtmacht en van de mate van gereedheid van de luchtmacht. De luchtmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van de lucht- en grondgebonden capaciteit van de krijgsmacht. De luchtmacht is inzetbaar voor zowel (inter)nationale taken als expeditionaire taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Luchtmacht kent geen significante wijzigingen in nationale operaties ten opzichte van het voorgaande jaar; samen met de Belgische luchtmacht wordt het gehele jaar een bijdrage geleverd aan de luchtruimbewaking van de BENELUX via Quick Reaction Alert, de Chinook staat zes maanden beschikbaar voor Fire Bucket Operations en een team is 24/7 beschikbaar voor strategische medische evacuatie. In 2025 stelt de Koninklijke Luchtmacht haar wapensystemen primair gereed ten behoeve van het NATO Force Model dat in dat jaar in werking treedt, waarmee het NATO Readiness Initiative vervalt; daarnaast levert de luchtmacht tot mei 2025 met drie CH-47's een bijdrage aan NMI/OIR, worden minimaal 2 F-35's ingezet voor Baltic Air Policing en stelt de luchtmacht een NH-90 beschikbaar voor het Stationschip Caribisch Gebied. Door de toegenomen directe dreiging moet de luchtmacht zich voorbereiden op een oorlog in Europa die mogelijk in de nabije toekomst plaatsvindt, waardoor de activiteiten hier volledig op gericht zijn met grotere oefeningen zoals Ramstein Flag 2025. In 2025 wordt verdere uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022 en wordt ook gekeken naar een schaalbare luchtmachtorganisatie.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Luchtmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Luchtmacht is wereldwijd en in het gehele geweldsspectrum snel (First Responder) en over grote afstand inzetbaar om vanuit de lucht en de ruimte de juiste effecten te bereiken zodat tegenstanders worden afgeschrikt of, wanneer toch een conflict ontstaat, worden verslagen. Zowel met conventionele als nucleaire taken draagt de luchtmacht bij aan deze geloofwaardige afschrikking. Met het behalen en behouden van luchtoverwicht en ondersteuning vanuit de lucht en de ruimte is de luchtmacht een cruciale enabler en force multiplier voor de hele krijgsmacht en nationale en internationale partners. Daarnaast biedt CLSK hulp bij rampen en draagt bij aan het bevorderen van de internationale rechtsorde.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en de samenstelling van de luchtmacht en van de mate van gereedheid van de luchtmacht. De luchtmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van de lucht- en grondgebonden capaciteit van de krijgsmacht. De luchtmacht is inzetbaar voor zowel (inter)nationale taken als expeditionaire taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Luchtmacht kent geen significante wijzigingen in nationale operaties ten opzichte van het voorgaande jaar; samen met de Belgische luchtmacht wordt het gehele jaar een bijdrage geleverd aan de luchtruimbewaking van de BENELUX via Quick Reaction Alert, de Chinook staat zes maanden beschikbaar voor Fire Bucket Operations en een team is 24/7 beschikbaar voor strategische medische evacuatie. In 2025 stelt de Koninklijke Luchtmacht haar wapensystemen primair gereed ten behoeve van het NATO Force Model dat in dat jaar in werking treedt, waarmee het NATO Readiness Initiative vervalt; daarnaast levert de luchtmacht tot mei 2025 met drie CH-47's een bijdrage aan NMI/OIR, worden minimaal 2 F-35's ingezet voor Baltic Air Policing en stelt de luchtmacht een NH-90 beschikbaar voor het Stationschip Caribisch Gebied. Door de toegenomen directe dreiging moet de luchtmacht zich voorbereiden op een oorlog in Europa die mogelijk in de nabije toekomst plaatsvindt, waardoor de activiteiten hier volledig op gericht zijn met grotere oefeningen zoals Ramstein Flag 2025. In 2025 wordt verdere uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022 en wordt ook gekeken naar een schaalbare luchtmachtorganisatie.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Luchtmacht.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Luchtmacht is wereldwijd en in het gehele geweldsspectrum snel (First Responder) en over grote afstand inzetbaar om vanuit de lucht en de ruimte de juiste effecten te bereiken zodat tegenstanders worden afgeschrikt of, wanneer toch een conflict ontstaat, worden verslagen. Zowel met conventionele als nucleaire taken draagt de luchtmacht bij aan deze geloofwaardige afschrikking. Met het behalen en behouden van luchtoverwicht en ondersteuning vanuit de lucht en de ruimte is de luchtmacht een cruciale enabler en force multiplier voor de hele krijgsmacht en nationale en internationale partners. Daarnaast biedt CLSK hulp bij rampen en draagt bij aan het bevorderen van de internationale rechtsorde.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang en de samenstelling van de luchtmacht en van de mate van gereedheid van de luchtmacht. De luchtmacht is verantwoordelijk voor het operationeel gereedstellen en in stand houden van de lucht- en grondgebonden capaciteit van de krijgsmacht. De luchtmacht is inzetbaar voor zowel (inter)nationale taken als expeditionaire taken. Defensie rapporteert hierover aan de Kamer via de Stand van Defensie die twee keer per jaar wordt verzonden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Luchtmacht kent geen significante wijzigingen in nationale operaties ten opzichte van het voorgaande jaar; samen met de Belgische luchtmacht wordt het gehele jaar een bijdrage geleverd aan de luchtruimbewaking van de BENELUX via Quick Reaction Alert, de Chinook staat zes maanden beschikbaar voor Fire Bucket Operations en een team is 24/7 beschikbaar voor strategische medische evacuatie. In 2025 stelt de Koninklijke Luchtmacht haar wapensystemen primair gereed ten behoeve van het NATO Force Model dat in dat jaar in werking treedt, waarmee het NATO Readiness Initiative vervalt; daarnaast levert de luchtmacht tot mei 2025 met drie CH-47's een bijdrage aan NMI/OIR, worden minimaal 2 F-35's ingezet voor Baltic Air Policing en stelt de luchtmacht een NH-90 beschikbaar voor het Stationschip Caribisch Gebied. Door de toegenomen directe dreiging moet de luchtmacht zich voorbereiden op een oorlog in Europa die mogelijk in de nabije toekomst plaatsvindt, waardoor de activiteiten hier volledig op gericht zijn met grotere oefeningen zoals Ramstein Flag 2025. In 2025 wordt verdere uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022 en wordt ook gekeken naar een schaalbare luchtmachtorganisatie.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marechaussee, onder meer voor grensbewaking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Marechaussee (KMar) waakt over de veiligheid van Nederland en het Caribisch gedeelte van het Koninkrijk der Nederlanden. Wereldwijd wordt de marechaussee ingezet op plaatsen van strategisch belang: van koninklijke paleizen tot aan de buitengrenzen van Europa, van luchthavens in Nederland en het Caribisch gebied tot oorlogs- en crisisgebieden overal ter wereld. De marechaussee heeft drie hoofdtaken: de grenspolitietaak, bewaken en beveiligen, en (inter)nationale en militaire politie(zorg)taken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang, samenstelling en de vereiste mate van gereedheid van de KMar; de uitvoering is opgedragen aan de KMar. Het gezag over de KMar ligt niet alleen bij het ministerie van Defensie en is afhankelijk van de betreffende taak ook belegd bij Justitie en Veiligheid (inclusief DG Migratie, OM en NCTV), Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of de burgemeester. In artikel 4 van de Politiewet zijn aan de KMar onder meer opgedragen het waken over de veiligheid van het Koninklijk Huis, de politietaak ten behoeve van Nederlandse en andere strijdkrachten, de politietaak op Schiphol en andere aangewezen luchthavens met beveiliging van de burgerluchtvaart, bijstand aan de politie, de politietaak op defensieterreinen, uitvoering van de Vreemdelingenwet, bestrijding van mensensmokkel en documentfraude, en beveiligingswerkzaamheden voor De Nederlandsche Bank. Door de uitvoering van deze taken levert de KMar een continue bijdrage aan de veiligheid van de Staat, de bescherming van vitale militaire infrastructuur en processen en de integriteit van de Krijgsmacht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marechaussee kent in 2025 geen significante wijzigingen ten opzichte van vorig jaar. Vanwege de verslechterde veiligheidssituatie in de wereld, ook aan de grenzen van Europa, wordt de focus op hoofdtaak 1 van Defensie groter. De Koninklijke Marechaussee zal, net als de andere defensieonderdelen, zich moeten richten op het gereed zijn voor de bescherming van het Koninkrijk alsmede het bondgenootschappelijk grondgebied, zowel nu als voor de toekomst, zonder afbreuk te doen aan de wettelijk aan de KMar opgedragen taken. Het merendeel van deze taken draagt immers rechtstreeks bij aan het waarborgen van de veiligheid van de staat.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, met uitzondering van de agentschappen Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut en Rijkswaterstaat en de grote uitvoerende dienst Inspectie Leefomgeving en Transport. Het omvat de verplichtingen en uitgaven voor ambtelijk personeel, inhuur externen en ICT, bijdragen aan rijksbrede SSOs en overige materiële uitgaven voor het kerndepartement.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marechaussee, onder meer voor grensbewaking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Marechaussee (KMar) waakt over de veiligheid van Nederland en het Caribisch gedeelte van het Koninkrijk der Nederlanden. Wereldwijd wordt de marechaussee ingezet op plaatsen van strategisch belang: van koninklijke paleizen tot aan de buitengrenzen van Europa, van luchthavens in Nederland en het Caribisch gebied tot oorlogs- en crisisgebieden overal ter wereld. De marechaussee heeft drie hoofdtaken: de grenspolitietaak, bewaken en beveiligen, en (inter)nationale en militaire politie(zorg)taken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang, samenstelling en de vereiste mate van gereedheid van de KMar; de uitvoering is opgedragen aan de KMar. Het gezag over de KMar ligt niet alleen bij het ministerie van Defensie en is afhankelijk van de betreffende taak ook belegd bij Justitie en Veiligheid (inclusief DG Migratie, OM en NCTV), Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of de burgemeester. In artikel 4 van de Politiewet zijn aan de KMar onder meer opgedragen het waken over de veiligheid van het Koninklijk Huis, de politietaak ten behoeve van Nederlandse en andere strijdkrachten, de politietaak op Schiphol en andere aangewezen luchthavens met beveiliging van de burgerluchtvaart, bijstand aan de politie, de politietaak op defensieterreinen, uitvoering van de Vreemdelingenwet, bestrijding van mensensmokkel en documentfraude, en beveiligingswerkzaamheden voor De Nederlandsche Bank. Door de uitvoering van deze taken levert de KMar een continue bijdrage aan de veiligheid van de Staat, de bescherming van vitale militaire infrastructuur en processen en de integriteit van de Krijgsmacht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marechaussee kent in 2025 geen significante wijzigingen ten opzichte van vorig jaar. Vanwege de verslechterde veiligheidssituatie in de wereld, ook aan de grenzen van Europa, wordt de focus op hoofdtaak 1 van Defensie groter. De Koninklijke Marechaussee zal, net als de andere defensieonderdelen, zich moeten richten op het gereed zijn voor de bescherming van het Koninkrijk alsmede het bondgenootschappelijk grondgebied, zowel nu als voor de toekomst, zonder afbreuk te doen aan de wettelijk aan de KMar opgedragen taken. Het merendeel van deze taken draagt immers rechtstreeks bij aan het waarborgen van de veiligheid van de staat.

# data[].attributes.description
Gereedstelling en inzet van de Koninklijke Marechaussee, onder meer voor grensbewaking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Koninklijke Marechaussee (KMar) waakt over de veiligheid van Nederland en het Caribisch gedeelte van het Koninkrijk der Nederlanden. Wereldwijd wordt de marechaussee ingezet op plaatsen van strategisch belang: van koninklijke paleizen tot aan de buitengrenzen van Europa, van luchthavens in Nederland en het Caribisch gebied tot oorlogs- en crisisgebieden overal ter wereld. De marechaussee heeft drie hoofdtaken: de grenspolitietaak, bewaken en beveiligen, en (inter)nationale en militaire politie(zorg)taken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is beheersverantwoordelijk en verantwoordelijk voor de vaststelling van de omvang, samenstelling en de vereiste mate van gereedheid van de KMar; de uitvoering is opgedragen aan de KMar. Het gezag over de KMar ligt niet alleen bij het ministerie van Defensie en is afhankelijk van de betreffende taak ook belegd bij Justitie en Veiligheid (inclusief DG Migratie, OM en NCTV), Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of de burgemeester. In artikel 4 van de Politiewet zijn aan de KMar onder meer opgedragen het waken over de veiligheid van het Koninklijk Huis, de politietaak ten behoeve van Nederlandse en andere strijdkrachten, de politietaak op Schiphol en andere aangewezen luchthavens met beveiliging van de burgerluchtvaart, bijstand aan de politie, de politietaak op defensieterreinen, uitvoering van de Vreemdelingenwet, bestrijding van mensensmokkel en documentfraude, en beveiligingswerkzaamheden voor De Nederlandsche Bank. Door de uitvoering van deze taken levert de KMar een continue bijdrage aan de veiligheid van de Staat, de bescherming van vitale militaire infrastructuur en processen en de integriteit van de Krijgsmacht.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Koninklijke Marechaussee kent in 2025 geen significante wijzigingen ten opzichte van vorig jaar. Vanwege de verslechterde veiligheidssituatie in de wereld, ook aan de grenzen van Europa, wordt de focus op hoofdtaak 1 van Defensie groter. De Koninklijke Marechaussee zal, net als de andere defensieonderdelen, zich moeten richten op het gereed zijn voor de bescherming van het Koninkrijk alsmede het bondgenootschappelijk grondgebied, zowel nu als voor de toekomst, zonder afbreuk te doen aan de wettelijk aan de KMar opgedragen taken. Het merendeel van deze taken draagt immers rechtstreeks bij aan het waarborgen van de veiligheid van de staat.

# data[].attributes.description
Materieelverwerving en IT-ondersteuning voor de krijgsmacht via het Commando Materieel en IT.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Commando Materieel en IT (COMMIT) draagt zorg voor de verwerving van modern, robuust en kwalitatief hoogwaardig en inzetbaar materieel en de beschikbaarstelling van IT-middelen, brandstof, munitie, kleding en uitrusting aan de defensieonderdelen. COMMIT vergroot de impact van de ondersteuning door een integrale en innovatieve aanpak van materieel- en IT-projecten, (wapen)systeemlogistiek en ketenlogistiek.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de aanschaf en de instandhouding van materieel en de afstoting van overtollig materieel van de krijgsmacht. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden van COMMIT gereed gesteld. De functie van National Armaments Director is belegd bij het COMMIT; uit hoofde hiervan ontwikkelt en versterkt het COMMIT de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel (NAVO, EU, multinationaal en bilateraal).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het COMMIT ondersteunt bij het bereiken van de drie effecten uit de beleidsagenda: verhogen van de gereedheid en inzetbaarheid, versterking van de gevechtskracht en een verbeterde wendbaarheid van de organisatie. De nadere uitwerking, inclusief gemaakte keuzes gericht op meer Europese samenhang met als gevolg schaalvoordelen en toegenomen interoperabiliteit, is opgenomen in de Defensienota 2022; voor het COMMIT betekent dit onder andere ondersteuning van de transitie naar een informatiegestuurde en technologisch hoogwaardige krijgsmacht, het vergroten van de voorraden (bijvoorbeeld munitie, kleding en uitrusting) en diverse verbeteringen op het gebied van projectvoering, inkoop en afstoting van defensiematerieel en personele en logistieke ondersteuning. In 2025 blijft de nadruk liggen op de structurele personele groei van de organisatie, die nodig is om de opdrachten uit de Defensienota 2022 te kunnen uitvoeren; de opdrachten met het bijbehorende budget zijn opgenomen in het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Onder de vlag van National Armaments Director ontwikkelt en versterkt het COMMIT ook de internationale samenwerking op het gebied van IT en materieel, en specifiek op het gebied van duurzaamheid levert het COMMIT een bijdrage door in toenemende mate biologische of synthetische brandstof te leveren.

# data[].attributes.description
Ondersteunende dienstverlening aan de krijgsmacht zoals personeelszorg, gezondheidszorg en vastgoed.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO) ondersteunt de krijgsmacht in al haar taken. Het DOSCO doet dit door te zorgen voor alle niet-wapensysteemgerelateerde ondersteuning, waaronder personele diensten zoals werving en opleidingen, maar ook huisvesting, vastgoed, catering, beveiliging, bewaking, facilitaire zaken, gezondheidszorg, logistiek en transport. Het DOSCO voorziet zelf in die ondersteuning en koopt een deel van de producten en diensten in bij organisaties buiten het ministerie van Defensie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een doeltreffende en doelmatige ondersteuning van de krijgsmacht. Het DOSCO krijgt, in tegenstelling tot de operationele commando's, een generieke gereedstellingsopdracht. DOSCO ontvangt een gereedstellingsopdracht voor specialistische medische zorg en strategisch transport.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt net als voorgaande jaren verder uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022; de uitwerking en implementatie van de plannen en verdere groei van Defensie hebben gevolgen voor de defensiebrede ondersteuning die het DOSCO levert. Het DOSCO ontwikkelt zich naar een wendbare, schaalbare en duurzamere ondersteuner die altijd en overal ondersteuning levert, onder normale omstandigheden in vredestijd, maar ook in tijden van een oplopende crisis en in geval van een gewapend conflict, waarbij prioriteit wordt gelegd op de invulling van hoofdtaak 1. Door extra te investeren in met name vastgoed, bevoorrading, strategisch transport, geneeskundige ondersteuning, opleidingen en capaciteit voor bewaken en beveiligen worden grote defensiebrede achterstanden ingelopen en wordt de beveiliging van militaire objecten op een hoger niveau gebracht. De tactische luchttransportcapaciteit wordt vanaf 2026 vervangen en uitgebreid waarvoor het DOSCO in 2025 verdere voorbereidingen treft, het Dienjaar Defensie groeit door naar 1.000 deelnemers en een opschaling wordt voorbereid. Voor de ondersteuning van de krijgsmacht zoekt het DOSCO nadrukkelijk de samenwerking met bijvoorbeeld bedrijven om voorbereid te zijn op de ondersteuning van een grootschalig conflict.

# data[].attributes.description
Ondersteunende dienstverlening aan de krijgsmacht zoals personeelszorg, gezondheidszorg en vastgoed.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO) ondersteunt de krijgsmacht in al haar taken. Het DOSCO doet dit door te zorgen voor alle niet-wapensysteemgerelateerde ondersteuning, waaronder personele diensten zoals werving en opleidingen, maar ook huisvesting, vastgoed, catering, beveiliging, bewaking, facilitaire zaken, gezondheidszorg, logistiek en transport. Het DOSCO voorziet zelf in die ondersteuning en koopt een deel van de producten en diensten in bij organisaties buiten het ministerie van Defensie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een doeltreffende en doelmatige ondersteuning van de krijgsmacht. Het DOSCO krijgt, in tegenstelling tot de operationele commando's, een generieke gereedstellingsopdracht. DOSCO ontvangt een gereedstellingsopdracht voor specialistische medische zorg en strategisch transport.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt net als voorgaande jaren verder uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022; de uitwerking en implementatie van de plannen en verdere groei van Defensie hebben gevolgen voor de defensiebrede ondersteuning die het DOSCO levert. Het DOSCO ontwikkelt zich naar een wendbare, schaalbare en duurzamere ondersteuner die altijd en overal ondersteuning levert, onder normale omstandigheden in vredestijd, maar ook in tijden van een oplopende crisis en in geval van een gewapend conflict, waarbij prioriteit wordt gelegd op de invulling van hoofdtaak 1. Door extra te investeren in met name vastgoed, bevoorrading, strategisch transport, geneeskundige ondersteuning, opleidingen en capaciteit voor bewaken en beveiligen worden grote defensiebrede achterstanden ingelopen en wordt de beveiliging van militaire objecten op een hoger niveau gebracht. De tactische luchttransportcapaciteit wordt vanaf 2026 vervangen en uitgebreid waarvoor het DOSCO in 2025 verdere voorbereidingen treft, het Dienjaar Defensie groeit door naar 1.000 deelnemers en een opschaling wordt voorbereid. Voor de ondersteuning van de krijgsmacht zoekt het DOSCO nadrukkelijk de samenwerking met bijvoorbeeld bedrijven om voorbereid te zijn op de ondersteuning van een grootschalig conflict.

# data[].attributes.description
Ondersteunende dienstverlening aan de krijgsmacht zoals personeelszorg, gezondheidszorg en vastgoed.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO) ondersteunt de krijgsmacht in al haar taken. Het DOSCO doet dit door te zorgen voor alle niet-wapensysteemgerelateerde ondersteuning, waaronder personele diensten zoals werving en opleidingen, maar ook huisvesting, vastgoed, catering, beveiliging, bewaking, facilitaire zaken, gezondheidszorg, logistiek en transport. Het DOSCO voorziet zelf in die ondersteuning en koopt een deel van de producten en diensten in bij organisaties buiten het ministerie van Defensie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een doeltreffende en doelmatige ondersteuning van de krijgsmacht. Het DOSCO krijgt, in tegenstelling tot de operationele commando's, een generieke gereedstellingsopdracht. DOSCO ontvangt een gereedstellingsopdracht voor specialistische medische zorg en strategisch transport.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt net als voorgaande jaren verder uitvoering gegeven aan de opdrachten uit de Defensienota 2022; de uitwerking en implementatie van de plannen en verdere groei van Defensie hebben gevolgen voor de defensiebrede ondersteuning die het DOSCO levert. Het DOSCO ontwikkelt zich naar een wendbare, schaalbare en duurzamere ondersteuner die altijd en overal ondersteuning levert, onder normale omstandigheden in vredestijd, maar ook in tijden van een oplopende crisis en in geval van een gewapend conflict, waarbij prioriteit wordt gelegd op de invulling van hoofdtaak 1. Door extra te investeren in met name vastgoed, bevoorrading, strategisch transport, geneeskundige ondersteuning, opleidingen en capaciteit voor bewaken en beveiligen worden grote defensiebrede achterstanden ingelopen en wordt de beveiliging van militaire objecten op een hoger niveau gebracht. De tactische luchttransportcapaciteit wordt vanaf 2026 vervangen en uitgebreid waarvoor het DOSCO in 2025 verdere voorbereidingen treft, het Dienjaar Defensie groeit door naar 1.000 deelnemers en een opschaling wordt voorbereid. Voor de ondersteuning van de krijgsmacht zoekt het DOSCO nadrukkelijk de samenwerking met bijvoorbeeld bedrijven om voorbereid te zijn op de ondersteuning van een grootschalig conflict.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Bestuursstaf, bestaande uit het Directoraat-Generaal Beleid, Ressort PSG, de Defensiestaf, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de bijzondere organisatie eenheden, draagt zorg voor de sturing van, het beleid voor en het toezicht op Defensie. De Bestuursstaf adviseert en ondersteunt ook de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. De uitgaven die daarmee gemoeid zijn, zijn vooral salarissen voor burger- en militair personeel, persoonsgebonden uitgaven, externe inhuur en overige exploitatie. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden (budgettair vallend onder het kerndepartement, aansturing door CDS) gereed gesteld. De bijzondere organisatie eenheden van de Bestuursstaf bestaan onder meer uit de Inspecteur-Generaal van de Krijgsmacht, de Inspecteur-Generaal Veiligheid (hoofd van de Inspectie Veiligheid Defensie), de Militaire Luchtvaart Autoriteit, de Inspectie Militaire Gezondheidszorg, de Centrale Organisatie Integriteit Defensie, Diensten Geestelijke Verzorging en het Militair Huis van de Koning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Artikel 10 is een niet-beleidsartikel: het kerndepartement draagt zorg voor de sturing, het beleid en het toezicht op Defensie en adviseert en ondersteunt de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. Onder dit artikel vallen de apparaatsuitgaven voor onder meer de Bestuursstaf, de MIVD en bijzondere organisatie eenheden, alsmede de uitkeringen voor militaire pensioenen, AOW-gat compensatie, Uitkering Gewezen Militairen en overige sociale zekerheidsregelingen voor voormalig defensiepersoneel.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Bestuursstaf, bestaande uit het Directoraat-Generaal Beleid, Ressort PSG, de Defensiestaf, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de bijzondere organisatie eenheden, draagt zorg voor de sturing van, het beleid voor en het toezicht op Defensie. De Bestuursstaf adviseert en ondersteunt ook de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. De uitgaven die daarmee gemoeid zijn, zijn vooral salarissen voor burger- en militair personeel, persoonsgebonden uitgaven, externe inhuur en overige exploitatie. Om de inzetbaarheidsdoelen te bereiken worden de capaciteiten en inzetbare eenheden (budgettair vallend onder het kerndepartement, aansturing door CDS) gereed gesteld. De bijzondere organisatie eenheden van de Bestuursstaf bestaan onder meer uit de Inspecteur-Generaal van de Krijgsmacht, de Inspecteur-Generaal Veiligheid (hoofd van de Inspectie Veiligheid Defensie), de Militaire Luchtvaart Autoriteit, de Inspectie Militaire Gezondheidszorg, de Centrale Organisatie Integriteit Defensie, Diensten Geestelijke Verzorging en het Militair Huis van de Koning.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Artikel 10 is een niet-beleidsartikel: het kerndepartement draagt zorg voor de sturing, het beleid en het toezicht op Defensie en adviseert en ondersteunt de bewindspersonen bij het besturen van de organisatie en het afleggen van verantwoording aan het parlement. Onder dit artikel vallen de apparaatsuitgaven voor onder meer de Bestuursstaf, de MIVD en bijzondere organisatie eenheden, alsmede de uitkeringen voor militaire pensioenen, AOW-gat compensatie, Uitkering Gewezen Militairen en overige sociale zekerheidsregelingen voor voormalig defensiepersoneel.

# data[].attributes.description
Beleid voor bodem, ondergrond en bodemsanering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen voor schone, veilige en vitale bodem en ondergrond door in te zetten op duurzaam beheer en regeneratief gebruik ervan in relatie tot klimaatverandering en de toenemende druk op de ruimte vanuit onder meer milieu, wonen, energie en economie. En het tot stand brengen van een betrouwbare en betaalbare drink- en afvalwatervoorziening in Europees en Caribisch Nederland. Onder het beheer en gebruik van het water-bodemsysteem vallen vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater, bodemdaling, kabels en leidingen en bodemenergie, die worden aangepakt in samenhang met maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie en winning van bouwgrondstoffen en met de structurerende keuzes van Water en Bodem Sturend.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW heeft voor Bodem en Ondergrond een systeem- en stelselverantwoordelijkheid en is daarbij verantwoordelijk voor het systeem van wet- en regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en water. Daarnaast stimuleert het Rijk investeringen in de kwaliteit van bodem en ondergrond, onder meer via de uitvoeringsprogrammas van de bestuurlijke afspraken bodem, efficiënte bescherming van drinkwaterbronnen en het programma Versterking bodemstelsel. Het Rijk draagt financieel bij aan bodemsanering door bevoegde overheden en bedrijven, subsidieert drinkwatertarieven op Caribisch Nederland en investeert in drinkwatervoorziening op Bonaire en Sint Eustatius en de rioolwaterzuiveringsinstallatie op Bonaire. De ILT houdt toezicht op naleving van wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater, aangekondigd in de NOVI, wordt in samenwerking met betrokken departementen en decentrale overheden uitgewerkt en bouwt voort op de structurerende keuzes uit Water en Bodem Sturend en op de bestuurlijke afspraken bodem 2022-2030. In de brief Water en Bodem Sturend is geconstateerd dat essentiële bodemfuncties onder druk staan; het bodembeleid gaat daarmee een nieuwe fase in waarin de vitaliteit van de bodem uitgangspunt is, mede tegen de achtergrond van de Europese Bodemstrategie 2030 en een daaruit volgende bodemrichtlijn. De komende jaren wordt gewerkt aan de herijking van de bodemregelgeving om tot een solide toekomstbestendig bodemstelsel te komen; in 2025 wordt een voorstel tot wijziging regelgeving opgeleverd en start fase 2 van het project, waarin nieuw beleid rond vitale bodems en water en bodem sturend wordt verankerd.

# data[].attributes.description
Beleid voor bodem, ondergrond en bodemsanering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Zorgen voor schone, veilige en vitale bodem en ondergrond door in te zetten op duurzaam beheer en regeneratief gebruik ervan in relatie tot klimaatverandering en de toenemende druk op de ruimte vanuit onder meer milieu, wonen, energie en economie. En het tot stand brengen van een betrouwbare en betaalbare drink- en afvalwatervoorziening in Europees en Caribisch Nederland. Onder het beheer en gebruik van het water-bodemsysteem vallen vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater, bodemdaling, kabels en leidingen en bodemenergie, die worden aangepakt in samenhang met maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie en winning van bouwgrondstoffen en met de structurerende keuzes van Water en Bodem Sturend.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW heeft voor Bodem en Ondergrond een systeem- en stelselverantwoordelijkheid en is daarbij verantwoordelijk voor het systeem van wet- en regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en water. Daarnaast stimuleert het Rijk investeringen in de kwaliteit van bodem en ondergrond, onder meer via de uitvoeringsprogrammas van de bestuurlijke afspraken bodem, efficiënte bescherming van drinkwaterbronnen en het programma Versterking bodemstelsel. Het Rijk draagt financieel bij aan bodemsanering door bevoegde overheden en bedrijven, subsidieert drinkwatertarieven op Caribisch Nederland en investeert in drinkwatervoorziening op Bonaire en Sint Eustatius en de rioolwaterzuiveringsinstallatie op Bonaire. De ILT houdt toezicht op naleving van wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater, aangekondigd in de NOVI, wordt in samenwerking met betrokken departementen en decentrale overheden uitgewerkt en bouwt voort op de structurerende keuzes uit Water en Bodem Sturend en op de bestuurlijke afspraken bodem 2022-2030. In de brief Water en Bodem Sturend is geconstateerd dat essentiële bodemfuncties onder druk staan; het bodembeleid gaat daarmee een nieuwe fase in waarin de vitaliteit van de bodem uitgangspunt is, mede tegen de achtergrond van de Europese Bodemstrategie 2030 en een daaruit volgende bodemrichtlijn. De komende jaren wordt gewerkt aan de herijking van de bodemregelgeving om tot een solide toekomstbestendig bodemstelsel te komen; in 2025 wordt een voorstel tot wijziging regelgeving opgeleverd en start fase 2 van het project, waarin nieuw beleid rond vitale bodems en water en bodem sturend wordt verankerd.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft ernaar om weggebruikers zo veilig, betrouwbaar en duurzaam mogelijk van A naar B te laten reizen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het beleid inzake wegen en verkeersveiligheid, en zorgt via (toezicht op) wet- en regelgeving, aansturing van RWS in het beheer van het hoofdwegennet en afspraken met medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik daarvan. De Minister stimuleert specifieke onderwerpen zoals de Investeringsimpuls verkeersveiligheid en reductie van CO2-uitstoot van het wegverkeer via bekostiging, subsidies, overleg en voorlichting. De Minister is verantwoordelijk voor besluitvorming over en uitvoering van instandhouding en netwerkontwikkeling van het hoofdwegennet; instandhouding wordt op basis van een 8-jarige programmering in opdracht gegeven aan RWS en aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd met bijdragen uit het Mobiliteitsfonds. De ILT houdt toezicht op de naleving van de normeisen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op grond van de Klimaatwet dient de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 met 55 procent te zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990. Daarnaast geldt op basis van de Europese Energie-efficiëntie richtlijn dat de lidstaten hun gezamenlijk finaal en primair energieverbruik met 11,7 procent moeten verminderen ten opzichte van het EU-referentiescenario uit 2020; voor Nederland leidt dit tot een finaal energieverbruik van maximaal 1609 PJ en een primair energieverbruik van maximaal 1935 PJ in 2030. Het PBL publiceert jaarlijks de Klimaat- en Energieverkenning met een prognose voor het behalen van deze doelen. Dit kan aanleiding geven tot intensivering van het beleid, waarbij de minister van Klimaat en Groene Groei een coördinerende rol heeft; omdat mobiliteit bijdraagt aan de wettelijke doelen kunnen eventuele intensiveringen van invloed zijn op het mobiliteitsbeleid.

# data[].attributes.description
Uitvoering en ontvangsten van de vrachtwagenheffing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat draagt met de uitvoering van de vrachtwagenheffing bij aan een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert de verduurzaming en innovatie van het Nederlandse wegvervoer door het beprijzen van het gebruik van de weg en door de netto-opbrengst van de heffing in te zetten voor subsidies en andere instrumenten die een impuls geven aan een transitie naar een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem. Als tolheffer is de Minister systeemverantwoordelijk voor zowel het systeem van de heffing als de besteding van de opbrengsten. De opbrengst wordt besteed aan de uitvoering van de heffing en de daarmee samenhangende programma-uitgaven, waaronder jaarlijkse exploitatiekosten voor beheer van systemen, toezicht en handhaving, contractmanagement met de hoofddienstaanbieder en EETS-aanbieders en de vergoedingen voor dienstaanbieders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf de Begroting 2025 wordt een apart artikel op de beleidsbegroting opgenomen voor de Vrachtwagenheffing, zodat de opbrengsten en uitgaven overzichtelijk op één plek op de begroting kunnen worden weergegeven. De uitgaven op dit artikel zijn bestemd voor besteding aan doelen uit het meerjarenprogramma innovatie en verduurzaming die in overleg met vertegenwoordigers van de vervoerssector worden bepaald.

# data[].attributes.description
Uitvoering en ontvangsten van de vrachtwagenheffing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat draagt met de uitvoering van de vrachtwagenheffing bij aan een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert de verduurzaming en innovatie van het Nederlandse wegvervoer door het beprijzen van het gebruik van de weg en door de netto-opbrengst van de heffing in te zetten voor subsidies en andere instrumenten die een impuls geven aan een transitie naar een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem. Als tolheffer is de Minister systeemverantwoordelijk voor zowel het systeem van de heffing als de besteding van de opbrengsten. De opbrengst wordt besteed aan de uitvoering van de heffing en de daarmee samenhangende programma-uitgaven, waaronder jaarlijkse exploitatiekosten voor beheer van systemen, toezicht en handhaving, contractmanagement met de hoofddienstaanbieder en EETS-aanbieders en de vergoedingen voor dienstaanbieders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf de Begroting 2025 wordt een apart artikel op de beleidsbegroting opgenomen voor de Vrachtwagenheffing, zodat de opbrengsten en uitgaven overzichtelijk op één plek op de begroting kunnen worden weergegeven. De uitgaven op dit artikel zijn bestemd voor besteding aan doelen uit het meerjarenprogramma innovatie en verduurzaming die in overleg met vertegenwoordigers van de vervoerssector worden bepaald.

# data[].attributes.description
Uitvoering en ontvangsten van de vrachtwagenheffing.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat draagt met de uitvoering van de vrachtwagenheffing bij aan een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stimuleert de verduurzaming en innovatie van het Nederlandse wegvervoer door het beprijzen van het gebruik van de weg en door de netto-opbrengst van de heffing in te zetten voor subsidies en andere instrumenten die een impuls geven aan een transitie naar een duurzaam en innovatief wegvervoerssysteem. Als tolheffer is de Minister systeemverantwoordelijk voor zowel het systeem van de heffing als de besteding van de opbrengsten. De opbrengst wordt besteed aan de uitvoering van de heffing en de daarmee samenhangende programma-uitgaven, waaronder jaarlijkse exploitatiekosten voor beheer van systemen, toezicht en handhaving, contractmanagement met de hoofddienstaanbieder en EETS-aanbieders en de vergoedingen voor dienstaanbieders.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf de Begroting 2025 wordt een apart artikel op de beleidsbegroting opgenomen voor de Vrachtwagenheffing, zodat de opbrengsten en uitgaven overzichtelijk op één plek op de begroting kunnen worden weergegeven. De uitgaven op dit artikel zijn bestemd voor besteding aan doelen uit het meerjarenprogramma innovatie en verduurzaming die in overleg met vertegenwoordigers van de vervoerssector worden bepaald.

# data[].attributes.description
Beleid en concessies voor openbaar vervoer, trein en spoorvervoer.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een veilig, betrouwbaar en aantrekkelijk spoor- en ov-systeem voor reizigers en goederenvervoerders/verladers.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het beleid inzake openbaar vervoer per trein, bus, tram, metro, taxi en waddenveren en voor het toezicht op de uitvoering van wet- en regelgeving; de regierol wordt ingevuld via regelgeving en afspraken over benutting van de ov-infrastructuur, ordening van de ov-markt, sociale veiligheid, toegankelijkheid, ov-chipkaart, taxivervoer en ov-data, en via de Beleidsimpuls railveiligheid. De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van sterke verbindingen, voorspelbare reistijden en goede bereikbaarheid; hij zorgt voor de hoofdrailnetconcessie, de concessie voor de Waddenveren, en voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van railinfrastructuur door ProRail onder aansturing van IenW. Verder neemt de Minister de besluitvorming over investeringen in de hoofdspoorweginfrastructuur, de invoering van ERTMS en bijdragen aan gedecentraliseerd OV en Beter Benutten Decentraal Spoor voor zijn rekening. De ILT houdt toezicht op de naleving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Eind 2023 is de nieuwe Hoofdrailnet-concessie aan NS gegund voor de periode 2025 tot eind 2033; na de gunning is de implementatiefase gestart en vanaf 1 januari 2025 begint de effectieve beheerfase, gericht op een goed vervoerproduct, drempelloos deur-tot-deur reizen, optimale benutting van publieke investeringen en een verbeterde sturings- en verantwoordingsrelatie. Voor open toegang op het spoor worden in 2025 aanvullende sturings- en reguleringsinstrumenten uitgewerkt om publieke belangen van het treinvervoer te blijven borgen wanneer concessiesturing op een beperkter aandeel van toepassing is. Daarnaast worden stappen gezet om in 2026 te komen tot een besluit over de marktordening op het spoor na afloop van de NS-hoofdrailnetconcessie in 2033, waarbij wordt toegewerkt naar keuzeopties die bijdragen aan de Mobiliteitsvisie 2050 en het Toekomstbeeld OV. In lijn met de motie Stoffer c.s. wordt toegewerkt naar een meerjarenplan voor instandhouding van de rijksinfrastructuur met een stabiele langdurige programmering en een afgesproken basiskwaliteitsniveau.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Dit artikel is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent dat er geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 99 worden gedaan. Het artikel dient als tussenstation voor de overboeking van middelen naar de andere artikelen op de IenW-begroting, zoals loon- en prijsbijstelling.

# data[].attributes.description
Beleid voor binnenvaart, zeevaart en zeehavens.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een efficiënt, veilig en duurzaam goederenvervoersysteem, waarbinnen de internationale concurrentiekracht van de mainport en van de Nederlandse maritieme sector wordt versterkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het maritiem beleid, voor toezicht en nautisch beheer, en zet in op intensivering en stroomlijning van de inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpartijen; hij stelt normen en handhaaft deze om veilig en duurzaam gebruik van netwerken te waarborgen en zet zich regionaal en internationaal in voor gelijke normen in de EU en de IMO. Vanuit de Maritieme Strategie wordt innovatie en de transitie naar een duurzame scheepvaart bevorderd en zorgt IenW voor state-of-the-art regelgeving op het gebied van milieu, veiligheid, marktordening, bemanningszaken en security. Met het walstroomprogramma stimuleert IenW de verduurzaming van havens en scheepvaart, in lijn met Europese verplichtingen. De Minister is verantwoordelijk voor het in stand houden van een robuust hoofdvaarwegennet; via artikel 26.01 wordt een bijdrage gedaan aan het Mobiliteitsfonds, van waaruit via aanleg en benutting wordt geïnvesteerd in hoofdvaarwegennet, binnenhavens en maritieme toegang van zeehavens, uitgevoerd door RWS.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van de brieven Toekomst Binnenvaart en de actieagenda toekomst binnenvaart is een Binnenvaarttafel onder onafhankelijk voorzitterschap opgericht; in 2025 wordt gewerkt aan toekomstbestendige vaarwegen, verduurzaming, digitalisering en vlootdiversiteit, met bijzondere aandacht voor kleinschalige binnenvaart. Nederland heeft zich gecommitteerd aan een klimaatneutrale zeevaart en binnenvaart in 2050; in 2025 vinden de implementatie van de Fit-for-55 voorstellen, uitwerking van de IMO broeikasgasreductiestrategie, opvolging van de Roadmap Brandstoftransitie Zeevaart en maatregelen ter reductie van stikstofuitstoot in en rond havens plaats. Het kabinet heeft 64 miljoen euro beschikbaar gesteld voor walstroom en 180 miljoen euro voor een subsidieregeling walstroom zeevaart, vooruitlopend op Europese verplichtingen voor cruiseschepen, containerschepen en ro-ro-ferries. Op het gebied van maritieme veiligheid, inclusief cybersecurity en NIS2/CER-richtlijnen, en met het Maritiem Masterplan (Nationaal Groeifonds, 210 miljoen euro) wordt verder ingezet op verduurzaming en weerbaarheid, en onder coördinatie van IenW is het interdepartementaal Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) gestart, met in 2025 onder meer opschaling van sensorcapaciteit, ICT-investeringen en een gezamenlijk opleidings- en oefenprogramma.

# data[].attributes.description
Beleid voor binnenvaart, zeevaart en zeehavens.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een efficiënt, veilig en duurzaam goederenvervoersysteem, waarbinnen de internationale concurrentiekracht van de mainport en van de Nederlandse maritieme sector wordt versterkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het maritiem beleid, voor toezicht en nautisch beheer, en zet in op intensivering en stroomlijning van de inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpartijen; hij stelt normen en handhaaft deze om veilig en duurzaam gebruik van netwerken te waarborgen en zet zich regionaal en internationaal in voor gelijke normen in de EU en de IMO. Vanuit de Maritieme Strategie wordt innovatie en de transitie naar een duurzame scheepvaart bevorderd en zorgt IenW voor state-of-the-art regelgeving op het gebied van milieu, veiligheid, marktordening, bemanningszaken en security. Met het walstroomprogramma stimuleert IenW de verduurzaming van havens en scheepvaart, in lijn met Europese verplichtingen. De Minister is verantwoordelijk voor het in stand houden van een robuust hoofdvaarwegennet; via artikel 26.01 wordt een bijdrage gedaan aan het Mobiliteitsfonds, van waaruit via aanleg en benutting wordt geïnvesteerd in hoofdvaarwegennet, binnenhavens en maritieme toegang van zeehavens, uitgevoerd door RWS.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van de brieven Toekomst Binnenvaart en de actieagenda toekomst binnenvaart is een Binnenvaarttafel onder onafhankelijk voorzitterschap opgericht; in 2025 wordt gewerkt aan toekomstbestendige vaarwegen, verduurzaming, digitalisering en vlootdiversiteit, met bijzondere aandacht voor kleinschalige binnenvaart. Nederland heeft zich gecommitteerd aan een klimaatneutrale zeevaart en binnenvaart in 2050; in 2025 vinden de implementatie van de Fit-for-55 voorstellen, uitwerking van de IMO broeikasgasreductiestrategie, opvolging van de Roadmap Brandstoftransitie Zeevaart en maatregelen ter reductie van stikstofuitstoot in en rond havens plaats. Het kabinet heeft 64 miljoen euro beschikbaar gesteld voor walstroom en 180 miljoen euro voor een subsidieregeling walstroom zeevaart, vooruitlopend op Europese verplichtingen voor cruiseschepen, containerschepen en ro-ro-ferries. Op het gebied van maritieme veiligheid, inclusief cybersecurity en NIS2/CER-richtlijnen, en met het Maritiem Masterplan (Nationaal Groeifonds, 210 miljoen euro) wordt verder ingezet op verduurzaming en weerbaarheid, en onder coördinatie van IenW is het interdepartementaal Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) gestart, met in 2025 onder meer opschaling van sensorcapaciteit, ICT-investeringen en een gezamenlijk opleidings- en oefenprogramma.

# data[].attributes.description
Beleid voor binnenvaart, zeevaart en zeehavens.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een efficiënt, veilig en duurzaam goederenvervoersysteem, waarbinnen de internationale concurrentiekracht van de mainport en van de Nederlandse maritieme sector wordt versterkt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels voor de uitvoering van het maritiem beleid, voor toezicht en nautisch beheer, en zet in op intensivering en stroomlijning van de inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpartijen; hij stelt normen en handhaaft deze om veilig en duurzaam gebruik van netwerken te waarborgen en zet zich regionaal en internationaal in voor gelijke normen in de EU en de IMO. Vanuit de Maritieme Strategie wordt innovatie en de transitie naar een duurzame scheepvaart bevorderd en zorgt IenW voor state-of-the-art regelgeving op het gebied van milieu, veiligheid, marktordening, bemanningszaken en security. Met het walstroomprogramma stimuleert IenW de verduurzaming van havens en scheepvaart, in lijn met Europese verplichtingen. De Minister is verantwoordelijk voor het in stand houden van een robuust hoofdvaarwegennet; via artikel 26.01 wordt een bijdrage gedaan aan het Mobiliteitsfonds, van waaruit via aanleg en benutting wordt geïnvesteerd in hoofdvaarwegennet, binnenhavens en maritieme toegang van zeehavens, uitgevoerd door RWS.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op basis van de brieven Toekomst Binnenvaart en de actieagenda toekomst binnenvaart is een Binnenvaarttafel onder onafhankelijk voorzitterschap opgericht; in 2025 wordt gewerkt aan toekomstbestendige vaarwegen, verduurzaming, digitalisering en vlootdiversiteit, met bijzondere aandacht voor kleinschalige binnenvaart. Nederland heeft zich gecommitteerd aan een klimaatneutrale zeevaart en binnenvaart in 2050; in 2025 vinden de implementatie van de Fit-for-55 voorstellen, uitwerking van de IMO broeikasgasreductiestrategie, opvolging van de Roadmap Brandstoftransitie Zeevaart en maatregelen ter reductie van stikstofuitstoot in en rond havens plaats. Het kabinet heeft 64 miljoen euro beschikbaar gesteld voor walstroom en 180 miljoen euro voor een subsidieregeling walstroom zeevaart, vooruitlopend op Europese verplichtingen voor cruiseschepen, containerschepen en ro-ro-ferries. Op het gebied van maritieme veiligheid, inclusief cybersecurity en NIS2/CER-richtlijnen, en met het Maritiem Masterplan (Nationaal Groeifonds, 210 miljoen euro) wordt verder ingezet op verduurzaming en weerbaarheid, en onder coördinatie van IenW is het interdepartementaal Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) gestart, met in 2025 onder meer opschaling van sensorcapaciteit, ICT-investeringen en een gezamenlijk opleidings- en oefenprogramma.

# data[].attributes.description
Internationale samenwerking op het gebied van infrastructuur, water en milieu.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Internationaal samenwerken om klimaatweerbaarheid, circulaire economie en slimme en duurzame mobiliteit te realiseren. Omdat de IenW-ambities door hun grensoverschrijdend karakter vaak alleen of effectiever internationaal kunnen worden gerealiseerd, zet IenW zich in het internationale domein in voor een klimaatbestendige, verbonden en duurzame wereld; kwantitatieve indicatoren zijn met name opgenomen bij de beleidsterrein-specifieke artikelen. Onder dit artikel vallen daarnaast de beleidsontwikkeling rondom (beveiligd) gebruik van satellietnavigatie en -data en het stimuleren van het gebruik van data uit aardobservatie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW ontplooit diverse activiteiten om nationale doelen te bereiken via internationale samenwerking, door het onderhouden van een netwerk met landen, EU-instellingen, mondiale organisaties, denktanks en ngos, en door deelname aan bilaterale en multilaterale overleggen en coalities met gelijkgezinde landen. De Minister bepaalt de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale transport- en milieubeleid, draagt zorg voor uitvoering van relevante SDGs en voert regie op de internationale aspecten van het IenW-beleid, inclusief de vaststelling van normen en plafonds en de vertaling naar Nederlandse wet- en regelgeving. Tevens voert IenW de nationale en Europese beleidscoördinatie op het gebied van satellietnavigatie en -data. Een deel van de beleidsuitvoering is uitbesteed aan RVO, die uitvoerende taken verricht in het kader van Horizon Europe, Connecting Europe Facility, TEN-T, Interreg en LIFE.

# data[].attributes.name
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

# data[].attributes.description
Beleid voor natuur, visserij en gebiedsgerichte aanpak van stikstof en landelijk gebied.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) streeft naar een sterke en veerkrachtige natuur, een duurzame en economisch rendabele visserijsector en draagt via gebiedsgericht werken bij aan het versterken van de brede welvaart.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het beschermen, versterken en duurzaam benutten van de natuur en biodiversiteit, mede in relatie tot de klimaat- en stikstofdoelstellingen, in nationaal, EU- en mondiaal verband, en treedt voor de natuurkwaliteit van de Rijkswateren en voor internationale natuursamenwerking op als eerstverantwoordelijke. De Minister is verantwoordelijk voor het versterken van de positie van de Nederlandse visserijketen en het bevorderen van duurzaamheid, transparantie en ketenverantwoordelijkheid. Daarnaast is de Minister medeverantwoordelijk voor gebiedsgericht werken, voert regie over de aanpak van regionale knelpunten in overleg met BZK, en is aanspreekpunt voor de Rijksbetrokkenheid bij bodemdaling in het landelijk gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanuit het Hoofdlijnenakkoord geldt een apparaatstaakstelling (verlaging bijdrage Staatsbosbeheer met structureel 2,5%), een subsidietaakstelling van € 2,2 mln. in 2025 oplopend tot € 18,4 mln. in 2029, en vanaf 2026 een taakstelling van 10% op specifieke uitkeringen (SPUK's). Een saneringsregeling garnalenvisserij wordt ontwikkeld om groei-overbevissing tegen te gaan en stoppende ondernemers te ondersteunen, met circa € 50 mln. beschikbaar en een start op zijn vroegst in 2025. De regeling provinciale maatregelen PAS-melders wordt verbreed met extra openstellingen in 2025 en 2026 om legalisatie te versnellen. LVVN werkt in NOVEX-gebieden (De Peel, Arnhem Nijmegen Foodvalley, Groene Hart) aan de uitvoeringsagenda voor het landelijk gebied en zet vanaf juli 2023 de aanpak piekbelasting voort voor circa 3.000 agrarische bedrijven. Voor het Natuurherstelplan, voortvloeiend uit de per 18 augustus 2024 in werking getreden Natuurherstelverordening, wordt € 43,8 mln. toegevoegd aan de begroting, waarvan € 17,5 mln. in 2025.

# data[].attributes.description
Internationale samenwerking op het gebied van infrastructuur, water en milieu.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Internationaal samenwerken om klimaatweerbaarheid, circulaire economie en slimme en duurzame mobiliteit te realiseren. Omdat de IenW-ambities door hun grensoverschrijdend karakter vaak alleen of effectiever internationaal kunnen worden gerealiseerd, zet IenW zich in het internationale domein in voor een klimaatbestendige, verbonden en duurzame wereld; kwantitatieve indicatoren zijn met name opgenomen bij de beleidsterrein-specifieke artikelen. Onder dit artikel vallen daarnaast de beleidsontwikkeling rondom (beveiligd) gebruik van satellietnavigatie en -data en het stimuleren van het gebruik van data uit aardobservatie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW ontplooit diverse activiteiten om nationale doelen te bereiken via internationale samenwerking, door het onderhouden van een netwerk met landen, EU-instellingen, mondiale organisaties, denktanks en ngos, en door deelname aan bilaterale en multilaterale overleggen en coalities met gelijkgezinde landen. De Minister bepaalt de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale transport- en milieubeleid, draagt zorg voor uitvoering van relevante SDGs en voert regie op de internationale aspecten van het IenW-beleid, inclusief de vaststelling van normen en plafonds en de vertaling naar Nederlandse wet- en regelgeving. Tevens voert IenW de nationale en Europese beleidscoördinatie op het gebied van satellietnavigatie en -data. Een deel van de beleidsuitvoering is uitbesteed aan RVO, die uitvoerende taken verricht in het kader van Horizon Europe, Connecting Europe Facility, TEN-T, Interreg en LIFE.

# data[].attributes.description
Internationale samenwerking op het gebied van infrastructuur, water en milieu.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Internationaal samenwerken om klimaatweerbaarheid, circulaire economie en slimme en duurzame mobiliteit te realiseren. Omdat de IenW-ambities door hun grensoverschrijdend karakter vaak alleen of effectiever internationaal kunnen worden gerealiseerd, zet IenW zich in het internationale domein in voor een klimaatbestendige, verbonden en duurzame wereld; kwantitatieve indicatoren zijn met name opgenomen bij de beleidsterrein-specifieke artikelen. Onder dit artikel vallen daarnaast de beleidsontwikkeling rondom (beveiligd) gebruik van satellietnavigatie en -data en het stimuleren van het gebruik van data uit aardobservatie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van IenW ontplooit diverse activiteiten om nationale doelen te bereiken via internationale samenwerking, door het onderhouden van een netwerk met landen, EU-instellingen, mondiale organisaties, denktanks en ngos, en door deelname aan bilaterale en multilaterale overleggen en coalities met gelijkgezinde landen. De Minister bepaalt de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale transport- en milieubeleid, draagt zorg voor uitvoering van relevante SDGs en voert regie op de internationale aspecten van het IenW-beleid, inclusief de vaststelling van normen en plafonds en de vertaling naar Nederlandse wet- en regelgeving. Tevens voert IenW de nationale en Europese beleidscoördinatie op het gebied van satellietnavigatie en -data. Een deel van de beleidsuitvoering is uitbesteed aan RVO, die uitvoerende taken verricht in het kader van Horizon Europe, Connecting Europe Facility, TEN-T, Interreg en LIFE.

# data[].attributes.description
Beleid om luchtverontreiniging en geluidshinder terug te dringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van IenW streeft naar een duurzame en gezonde leefomgeving, door hinder vanwege geluid en trillingen te voorkomen of te beperken, de luchtkwaliteit te verbeteren en ammoniak-, geur- en fijnstofemissies uit stallen te verminderen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
In lijn met de Europese zero pollution ambitie voor 2050 stelt het kabinet zich ten doel dat verontreiniging is teruggebracht tot een niveau dat niet schadelijk is voor mens en milieu; via het Schone Lucht Akkoord wordt in samenwerking met 114 decentrale overheden gewerkt aan minimaal 50 procent gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016, en voor geluid wordt uitvoering gegeven aan het programma SWUNG onder de Omgevingswet. De Minister is verantwoordelijk voor de inhoudelijke lijn voor de nationale inbreng in het Europese luchtkwaliteits- en geluidbeleid en coördineert de inzet bij de vaststelling van grenswaarden en emissieplafonds, die vervolgens in Nederlandse wet- en regelgeving worden geïmplementeerd. Specifiek is de Minister verantwoordelijk voor regelgeving op het gebied van emissies van ammoniak, fijnstof en geur uit stallen, en ondersteunt gemeenten en provincies bij toezicht en vergunningverlening. De ILT houdt toezicht op en handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor het terugdringen van geurhinder zet IenW zich in op herziening van de regelgeving voor geurhinder en veehouderij en op onderzoek naar een andere manier van geur meten, terwijl samen met LVVN invulling wordt gegeven aan vernieuwing van het stelsel van stalbeoordeling op basis van aanbevelingen van Wageningen University & Research. In 2025 wordt gewerkt aan de implementatie van de herziene richtlijn Industriële emissies en de herziene richtlijn luchtkwaliteit. Specifiek voor het terugdringen van gezondheidsrisicos voor omwonenden rond industrie wordt de actieagenda Industrie en omwonenden uitgevoerd.

# data[].attributes.description
Beleid voor een circulaire economie en duurzaam grondstoffengebruik.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken van een circulaire economie in 2050, waarbij het grondstoffengebruik voor de Nederlandse productie en consumptie zodanig wordt teruggebracht dat het binnen de planetaire grenzen en de daaruit volgende veilige operationele ruimte voor Nederland valt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het ministerie van IenW heeft de coördinerende rol vanuit het kabinet voor de transitie naar een circulaire economie en stimuleert en financiert duurzame initiatieven in de samenleving op basis van het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030, dat algemene stimulerende maatregelen bevat voor het verminderen van grondstoffengebruik, substitutie, levensduurverlenging en hoogwaardige verwerking, en maatregelen voor prioritaire productketens als consumptiegoederen, kunststoffen, bouw- en maakindustrie, biomassa en voedsel. IenW ondersteunt investeringen in productietechnieken met minder milieudruk, kennis- en innovatieprojecten en faciliteert het bedrijfsleven via onder meer MIA/VAMIL, DEI+ en Groen Beleggen. De Minister is verantwoordelijk voor het borgen van circulariteit via nationale, EU- en internationale wetgeving, voor het vergroten van de markt voor secundaire grondstoffen, het voorkomen van ongewenste emissies en het monitoren van effecten en voortgang.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 werkt IenW verder aan de uitvoering van het Nationaal Programma Circulaire Economie, waarbij zowel de volgende Integrale Circulaire Economie Rapportage van het PBL als de actualisatie van het NPCE plaatsvinden en het kabinet een voorstel presenteert voor nationale doelen voor circulaire economie voor 2030. Via het programma Circulair Doen (2024-2030) wordt gewerkt aan kennis over circulaire economie in het onderwijs, vaardigheden voor werkenden en veranderingen in consumentengedrag. Op Europees niveau richt de inzet zich op wetsvoorstellen uit het EU-actieplan CE, waaronder de Circulaire Voertuigen verordening, herziening van REACH, RoHS en de Kaderrichtlijn afvalstoffen. In 2025 moet volgens de Kaderrichtlijn afvalstoffen 55 procent van het stedelijk afval worden gerecycled, waaraan IenW bijdraagt via continuering van het VANG-programma en maatregelen tegen verbranding van recyclebare materialen. Daarnaast wordt gewerkt aan een norm voor een minimumaandeel plastic recyclaat en biogebaseerd plastic, die in 2027 start met een laag percentage en oploopt tot circa 25-30 procent in 2030.

# data[].attributes.description
Beleid voor een circulaire economie en duurzaam grondstoffengebruik.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken van een circulaire economie in 2050, waarbij het grondstoffengebruik voor de Nederlandse productie en consumptie zodanig wordt teruggebracht dat het binnen de planetaire grenzen en de daaruit volgende veilige operationele ruimte voor Nederland valt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het ministerie van IenW heeft de coördinerende rol vanuit het kabinet voor de transitie naar een circulaire economie en stimuleert en financiert duurzame initiatieven in de samenleving op basis van het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030, dat algemene stimulerende maatregelen bevat voor het verminderen van grondstoffengebruik, substitutie, levensduurverlenging en hoogwaardige verwerking, en maatregelen voor prioritaire productketens als consumptiegoederen, kunststoffen, bouw- en maakindustrie, biomassa en voedsel. IenW ondersteunt investeringen in productietechnieken met minder milieudruk, kennis- en innovatieprojecten en faciliteert het bedrijfsleven via onder meer MIA/VAMIL, DEI+ en Groen Beleggen. De Minister is verantwoordelijk voor het borgen van circulariteit via nationale, EU- en internationale wetgeving, voor het vergroten van de markt voor secundaire grondstoffen, het voorkomen van ongewenste emissies en het monitoren van effecten en voortgang.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 werkt IenW verder aan de uitvoering van het Nationaal Programma Circulaire Economie, waarbij zowel de volgende Integrale Circulaire Economie Rapportage van het PBL als de actualisatie van het NPCE plaatsvinden en het kabinet een voorstel presenteert voor nationale doelen voor circulaire economie voor 2030. Via het programma Circulair Doen (2024-2030) wordt gewerkt aan kennis over circulaire economie in het onderwijs, vaardigheden voor werkenden en veranderingen in consumentengedrag. Op Europees niveau richt de inzet zich op wetsvoorstellen uit het EU-actieplan CE, waaronder de Circulaire Voertuigen verordening, herziening van REACH, RoHS en de Kaderrichtlijn afvalstoffen. In 2025 moet volgens de Kaderrichtlijn afvalstoffen 55 procent van het stedelijk afval worden gerecycled, waaraan IenW bijdraagt via continuering van het VANG-programma en maatregelen tegen verbranding van recyclebare materialen. Daarnaast wordt gewerkt aan een norm voor een minimumaandeel plastic recyclaat en biogebaseerd plastic, die in 2027 start met een laag percentage en oploopt tot circa 25-30 procent in 2030.

# data[].attributes.description
Beleid voor een circulaire economie en duurzaam grondstoffengebruik.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bereiken van een circulaire economie in 2050, waarbij het grondstoffengebruik voor de Nederlandse productie en consumptie zodanig wordt teruggebracht dat het binnen de planetaire grenzen en de daaruit volgende veilige operationele ruimte voor Nederland valt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het ministerie van IenW heeft de coördinerende rol vanuit het kabinet voor de transitie naar een circulaire economie en stimuleert en financiert duurzame initiatieven in de samenleving op basis van het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030, dat algemene stimulerende maatregelen bevat voor het verminderen van grondstoffengebruik, substitutie, levensduurverlenging en hoogwaardige verwerking, en maatregelen voor prioritaire productketens als consumptiegoederen, kunststoffen, bouw- en maakindustrie, biomassa en voedsel. IenW ondersteunt investeringen in productietechnieken met minder milieudruk, kennis- en innovatieprojecten en faciliteert het bedrijfsleven via onder meer MIA/VAMIL, DEI+ en Groen Beleggen. De Minister is verantwoordelijk voor het borgen van circulariteit via nationale, EU- en internationale wetgeving, voor het vergroten van de markt voor secundaire grondstoffen, het voorkomen van ongewenste emissies en het monitoren van effecten en voortgang.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 werkt IenW verder aan de uitvoering van het Nationaal Programma Circulaire Economie, waarbij zowel de volgende Integrale Circulaire Economie Rapportage van het PBL als de actualisatie van het NPCE plaatsvinden en het kabinet een voorstel presenteert voor nationale doelen voor circulaire economie voor 2030. Via het programma Circulair Doen (2024-2030) wordt gewerkt aan kennis over circulaire economie in het onderwijs, vaardigheden voor werkenden en veranderingen in consumentengedrag. Op Europees niveau richt de inzet zich op wetsvoorstellen uit het EU-actieplan CE, waaronder de Circulaire Voertuigen verordening, herziening van REACH, RoHS en de Kaderrichtlijn afvalstoffen. In 2025 moet volgens de Kaderrichtlijn afvalstoffen 55 procent van het stedelijk afval worden gerecycled, waaraan IenW bijdraagt via continuering van het VANG-programma en maatregelen tegen verbranding van recyclebare materialen. Daarnaast wordt gewerkt aan een norm voor een minimumaandeel plastic recyclaat en biogebaseerd plastic, die in 2027 start met een laag percentage en oploopt tot circa 25-30 procent in 2030.

# data[].attributes.description
Beleid rond externe veiligheid en beheersing van milieurisico's van gevaarlijke stoffen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een veilige, schone en gezonde leefomgeving, die ook als zodanig door de inwoners van Nederland wordt ervaren.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stelt normen en regels waaraan bedrijven en overheden zich bij hun activiteiten moeten houden en kiest bij voorkeur voor vaststelling op Europees of internationaal niveau, onder meer voor chemische stoffen (REACH), biociden en gewasbeschermingsmiddelen, en voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor. Het bevoegd gezag en omgevingsdiensten worden gestimuleerd om taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving te versterken, en IenW stimuleert kennisontwikkeling rond veilig en circulair ontwerpen (Safe and Circular Design) en het voorkomen van emissies van gevaarlijke stoffen, onder andere via het Impulsprogramma Chemische Stoffen 2023-2026. De Minister regisseert integrale kaderstelling voor risicovolle activiteiten, het in beeld brengen van bestaande en nieuwe risicosituaties, regulering van Zeer Zorgwekkende Stoffen en het beheer van het Landelijk Asbest Volgsysteem. Ook wordt ingezet op bescherming tegen moedwillige verstoringen van installaties en op een veilige omgang met genetisch gemodificeerde organismen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de nieuwe editie van de internationale regelgeving voor vervoer van gevaarlijke stoffen over weg (ADR), spoor (RID) en binnenwateren (ADN) geïmplementeerd en worden de resultaten van het programma Robuust Basisnet in wet- en regelgeving verwerkt. Rond alle risicovolle activiteiten ligt de nadruk op verdere implementatie van de Omgevingswet, met bijzondere aandacht voor het Register Externe Veiligheid, het werken met aandachtsgebieden en de digitale weerbaarheid van chemische bedrijven (Safety Deals 2025). Naar aanleiding van de Trendanalyse Biotechnologie wordt een rijksbrede visie biotechnologie ontwikkeld en wordt in 2024-2025 onderzoek gedaan naar een mogelijke stelselwijziging voor ggo-vergunningverlening; eventuele regelgevingswijziging zal op zijn vroegst in 2028 in werking treden. In 2025 wordt het VTH-stelsel versterkt via borging en implementatie van producten uit het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel, inclusief wettelijke vastlegging van instrumentarium voor de stelselverantwoordelijkheid van de staatssecretaris en robuustheidscriteria voor omgevingsdiensten. Binnen het programma Industrie, Gezonde Leefomgeving en Omwonenden worden in 2025 maatwerkafspraken gesloten met grote vervuilers zoals Tata Steel, Zeeland Refinery, Dow en afvalverbrandingsinstallaties, en worden de eerste wetgevingstrajecten uit de actieagenda industrie en omwonenden opgestart richting het Zero Pollution EU-doel voor 2050.

# data[].attributes.description
Beleid rond externe veiligheid en beheersing van milieurisico's van gevaarlijke stoffen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een veilige, schone en gezonde leefomgeving, die ook als zodanig door de inwoners van Nederland wordt ervaren.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stelt normen en regels waaraan bedrijven en overheden zich bij hun activiteiten moeten houden en kiest bij voorkeur voor vaststelling op Europees of internationaal niveau, onder meer voor chemische stoffen (REACH), biociden en gewasbeschermingsmiddelen, en voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor. Het bevoegd gezag en omgevingsdiensten worden gestimuleerd om taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving te versterken, en IenW stimuleert kennisontwikkeling rond veilig en circulair ontwerpen (Safe and Circular Design) en het voorkomen van emissies van gevaarlijke stoffen, onder andere via het Impulsprogramma Chemische Stoffen 2023-2026. De Minister regisseert integrale kaderstelling voor risicovolle activiteiten, het in beeld brengen van bestaande en nieuwe risicosituaties, regulering van Zeer Zorgwekkende Stoffen en het beheer van het Landelijk Asbest Volgsysteem. Ook wordt ingezet op bescherming tegen moedwillige verstoringen van installaties en op een veilige omgang met genetisch gemodificeerde organismen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de nieuwe editie van de internationale regelgeving voor vervoer van gevaarlijke stoffen over weg (ADR), spoor (RID) en binnenwateren (ADN) geïmplementeerd en worden de resultaten van het programma Robuust Basisnet in wet- en regelgeving verwerkt. Rond alle risicovolle activiteiten ligt de nadruk op verdere implementatie van de Omgevingswet, met bijzondere aandacht voor het Register Externe Veiligheid, het werken met aandachtsgebieden en de digitale weerbaarheid van chemische bedrijven (Safety Deals 2025). Naar aanleiding van de Trendanalyse Biotechnologie wordt een rijksbrede visie biotechnologie ontwikkeld en wordt in 2024-2025 onderzoek gedaan naar een mogelijke stelselwijziging voor ggo-vergunningverlening; eventuele regelgevingswijziging zal op zijn vroegst in 2028 in werking treden. In 2025 wordt het VTH-stelsel versterkt via borging en implementatie van producten uit het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel, inclusief wettelijke vastlegging van instrumentarium voor de stelselverantwoordelijkheid van de staatssecretaris en robuustheidscriteria voor omgevingsdiensten. Binnen het programma Industrie, Gezonde Leefomgeving en Omwonenden worden in 2025 maatwerkafspraken gesloten met grote vervuilers zoals Tata Steel, Zeeland Refinery, Dow en afvalverbrandingsinstallaties, en worden de eerste wetgevingstrajecten uit de actieagenda industrie en omwonenden opgestart richting het Zero Pollution EU-doel voor 2050.

# data[].attributes.description
Beleid rond externe veiligheid en beheersing van milieurisico's van gevaarlijke stoffen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van een veilige, schone en gezonde leefomgeving, die ook als zodanig door de inwoners van Nederland wordt ervaren.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister stelt normen en regels waaraan bedrijven en overheden zich bij hun activiteiten moeten houden en kiest bij voorkeur voor vaststelling op Europees of internationaal niveau, onder meer voor chemische stoffen (REACH), biociden en gewasbeschermingsmiddelen, en voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, water en spoor. Het bevoegd gezag en omgevingsdiensten worden gestimuleerd om taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving te versterken, en IenW stimuleert kennisontwikkeling rond veilig en circulair ontwerpen (Safe and Circular Design) en het voorkomen van emissies van gevaarlijke stoffen, onder andere via het Impulsprogramma Chemische Stoffen 2023-2026. De Minister regisseert integrale kaderstelling voor risicovolle activiteiten, het in beeld brengen van bestaande en nieuwe risicosituaties, regulering van Zeer Zorgwekkende Stoffen en het beheer van het Landelijk Asbest Volgsysteem. Ook wordt ingezet op bescherming tegen moedwillige verstoringen van installaties en op een veilige omgang met genetisch gemodificeerde organismen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de nieuwe editie van de internationale regelgeving voor vervoer van gevaarlijke stoffen over weg (ADR), spoor (RID) en binnenwateren (ADN) geïmplementeerd en worden de resultaten van het programma Robuust Basisnet in wet- en regelgeving verwerkt. Rond alle risicovolle activiteiten ligt de nadruk op verdere implementatie van de Omgevingswet, met bijzondere aandacht voor het Register Externe Veiligheid, het werken met aandachtsgebieden en de digitale weerbaarheid van chemische bedrijven (Safety Deals 2025). Naar aanleiding van de Trendanalyse Biotechnologie wordt een rijksbrede visie biotechnologie ontwikkeld en wordt in 2024-2025 onderzoek gedaan naar een mogelijke stelselwijziging voor ggo-vergunningverlening; eventuele regelgevingswijziging zal op zijn vroegst in 2028 in werking treden. In 2025 wordt het VTH-stelsel versterkt via borging en implementatie van producten uit het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel, inclusief wettelijke vastlegging van instrumentarium voor de stelselverantwoordelijkheid van de staatssecretaris en robuustheidscriteria voor omgevingsdiensten. Binnen het programma Industrie, Gezonde Leefomgeving en Omwonenden worden in 2025 maatwerkafspraken gesloten met grote vervuilers zoals Tata Steel, Zeeland Refinery, Dow en afvalverbrandingsinstallaties, en worden de eerste wetgevingstrajecten uit de actieagenda industrie en omwonenden opgestart richting het Zero Pollution EU-doel voor 2050.

# data[].attributes.description
Nederlandse inzet voor meteorologie (KNMI), seismologie en aardobservatie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het KNMI adviseert en waarschuwt de samenleving om risicos op het gebied van weer, klimaat en seismologie terug te dringen en schade en letsel te beperken. Het KNMI ontwikkelt daartoe hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, zet deze om in producten en diensten die de veiligheidsrisicos verminderen, bijdragen aan een duurzame samenleving en economische mogelijkheden bevorderen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet taken meteorologie en seismologie (Wtms) en heeft deze taken belegd bij het agentschap KNMI. Tot de taken behoren het kosteloos verstrekken van algemene weerberichten, waarschuwingen bij verwacht of werkelijk gevaarlijk weer en bij significante bodembeweging door geofysische bronnen of vulkanische activiteit, en het kosteloos ondersteunen van bestuursorganen. Daarnaast verzorgt KNMI het voortbrengen en verzamelen van meteorologische, seismologische en andere geofysische gegevens, het beheer van de technische infrastructuur, onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, internationale samenwerking en meteorologische diensten voor luchtvaartnavigatie. De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het Kernstopverdrag en de minister van Economische Zaken en Klimaat voor het kader van de Mijnbouwwet en voor klimaatmitigatie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het KNMI werkt in 2025 verder aan de ambities uit het Meerjarig Strategisch Plan MSP2025, waarin de ontwikkeling van het Early Warning Centre centraal staat, en verkent via Ambitie 2035 verdere versterking van de ketens van kennis naar toepassing; in 2025 wordt de samenwerking met veiligheidsregios en waterschappen verder versterkt voor de voorbereiding op extreem weer. Artificial intelligence biedt kansen om in samenwerking met andere nationale weerinstituten en ECMWF de weerverwachtingen op de middellange termijn te verbeteren. Naar aanleiding van de agentschapsdoorlichting en de vitaal-beoordeling worden aanbevelingen in 2025 verder geïmplementeerd, en in het kader van de NIS2-verordening wordt cybersecurity aangescherpt. Het programma Modernisering waarneeminfrastructuur wordt voortgezet en vraagt aandacht voor een vloeiende overgang naar een vernieuwde data-keten. Op het gebied van klimaat bereidt KNMI zijn inzet voor het zevende IPCC-rapport voor en is het kwartiermaker voor een onderzoekinfrastructuur voor duurzaamheid met de meetmast in Cabauw als centrale faciliteit; in 2025 start tevens de uitbreiding van het seismisch meetnet voor monitoring van nieuwe mijnbouwactiviteiten zoals geothermie.

# data[].attributes.description
Nederlandse inzet voor meteorologie (KNMI), seismologie en aardobservatie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het KNMI adviseert en waarschuwt de samenleving om risicos op het gebied van weer, klimaat en seismologie terug te dringen en schade en letsel te beperken. Het KNMI ontwikkelt daartoe hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, zet deze om in producten en diensten die de veiligheidsrisicos verminderen, bijdragen aan een duurzame samenleving en economische mogelijkheden bevorderen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet taken meteorologie en seismologie (Wtms) en heeft deze taken belegd bij het agentschap KNMI. Tot de taken behoren het kosteloos verstrekken van algemene weerberichten, waarschuwingen bij verwacht of werkelijk gevaarlijk weer en bij significante bodembeweging door geofysische bronnen of vulkanische activiteit, en het kosteloos ondersteunen van bestuursorganen. Daarnaast verzorgt KNMI het voortbrengen en verzamelen van meteorologische, seismologische en andere geofysische gegevens, het beheer van de technische infrastructuur, onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, internationale samenwerking en meteorologische diensten voor luchtvaartnavigatie. De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het Kernstopverdrag en de minister van Economische Zaken en Klimaat voor het kader van de Mijnbouwwet en voor klimaatmitigatie.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het KNMI werkt in 2025 verder aan de ambities uit het Meerjarig Strategisch Plan MSP2025, waarin de ontwikkeling van het Early Warning Centre centraal staat, en verkent via Ambitie 2035 verdere versterking van de ketens van kennis naar toepassing; in 2025 wordt de samenwerking met veiligheidsregios en waterschappen verder versterkt voor de voorbereiding op extreem weer. Artificial intelligence biedt kansen om in samenwerking met andere nationale weerinstituten en ECMWF de weerverwachtingen op de middellange termijn te verbeteren. Naar aanleiding van de agentschapsdoorlichting en de vitaal-beoordeling worden aanbevelingen in 2025 verder geïmplementeerd, en in het kader van de NIS2-verordening wordt cybersecurity aangescherpt. Het programma Modernisering waarneeminfrastructuur wordt voortgezet en vraagt aandacht voor een vloeiende overgang naar een vernieuwde data-keten. Op het gebied van klimaat bereidt KNMI zijn inzet voor het zevende IPCC-rapport voor en is het kwartiermaker voor een onderzoekinfrastructuur voor duurzaamheid met de meetmast in Cabauw als centrale faciliteit; in 2025 start tevens de uitbreiding van het seismisch meetnet voor monitoring van nieuwe mijnbouwactiviteiten zoals geothermie.

# data[].attributes.description
Handhaving en toezicht door de Inspectie Leefomgeving en Transport.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Inspectie Leefomgeving en Transport werkt aan veiligheid, vertrouwen en duurzaamheid in transport, infrastructuur, milieu en wonen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving in het transport en de leefomgeving en heeft een nationale coördinatie- en verantwoordingsverplichting richting de EU ten aanzien van internationale milieuregelgeving. Binnen het departement is de uitvoering van handhaving en toezicht opgedragen aan de Inspectie Leefomgeving en Transport, die ook taken verricht voor andere ministeries. De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken van de ILT, die betrekking hebben op vergunningverlening, toezicht, opsporing, dienstverlening (afhandeling van vragen en meldingen), incidentafhandeling en onderzoek.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 is er voor de ILT jaarlijks 7 miljoen euro oplopend tot 13 miljoen euro beschikbaar gesteld voor nieuwe taken of uitbreiding van bestaande taken, onder meer voor toezicht en handhaving van de nieuwe cyberrichtlijnen NIS2 en CER. Daarnaast zijn extra middelen beschikbaar gekomen voor toezicht op varend ontgassen, waarbij de Inspectie met drones of sensoren aan wal kan meten of een schip varend ontgast of vervuilde brandstof gebruikt. Tot slot zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor verschillende taken op het gebied van de leefomgeving en transport.

# data[].attributes.description
Handhaving en toezicht door de Inspectie Leefomgeving en Transport.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Inspectie Leefomgeving en Transport werkt aan veiligheid, vertrouwen en duurzaamheid in transport, infrastructuur, milieu en wonen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving in het transport en de leefomgeving en heeft een nationale coördinatie- en verantwoordingsverplichting richting de EU ten aanzien van internationale milieuregelgeving. Binnen het departement is de uitvoering van handhaving en toezicht opgedragen aan de Inspectie Leefomgeving en Transport, die ook taken verricht voor andere ministeries. De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken van de ILT, die betrekking hebben op vergunningverlening, toezicht, opsporing, dienstverlening (afhandeling van vragen en meldingen), incidentafhandeling en onderzoek.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 is er voor de ILT jaarlijks 7 miljoen euro oplopend tot 13 miljoen euro beschikbaar gesteld voor nieuwe taken of uitbreiding van bestaande taken, onder meer voor toezicht en handhaving van de nieuwe cyberrichtlijnen NIS2 en CER. Daarnaast zijn extra middelen beschikbaar gekomen voor toezicht op varend ontgassen, waarbij de Inspectie met drones of sensoren aan wal kan meten of een schip varend ontgast of vervuilde brandstof gebruikt. Tot slot zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor verschillende taken op het gebied van de leefomgeving en transport.

# data[].attributes.description
Handhaving en toezicht door de Inspectie Leefomgeving en Transport.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Inspectie Leefomgeving en Transport werkt aan veiligheid, vertrouwen en duurzaamheid in transport, infrastructuur, milieu en wonen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van wet- en regelgeving in het transport en de leefomgeving en heeft een nationale coördinatie- en verantwoordingsverplichting richting de EU ten aanzien van internationale milieuregelgeving. Binnen het departement is de uitvoering van handhaving en toezicht opgedragen aan de Inspectie Leefomgeving en Transport, die ook taken verricht voor andere ministeries. De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken van de ILT, die betrekking hebben op vergunningverlening, toezicht, opsporing, dienstverlening (afhandeling van vragen en meldingen), incidentafhandeling en onderzoek.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 is er voor de ILT jaarlijks 7 miljoen euro oplopend tot 13 miljoen euro beschikbaar gesteld voor nieuwe taken of uitbreiding van bestaande taken, onder meer voor toezicht en handhaving van de nieuwe cyberrichtlijnen NIS2 en CER. Daarnaast zijn extra middelen beschikbaar gekomen voor toezicht op varend ontgassen, waarbij de Inspectie met drones of sensoren aan wal kan meten of een schip varend ontgast of vervuilde brandstof gebruikt. Tot slot zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor verschillende taken op het gebied van de leefomgeving en transport.

# data[].attributes.description
Brede doeluitkering aan vervoerregio's voor regionaal verkeer en vervoer.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het realiseren van maatwerkoplossingen voor verkeers- en vervoersvraagstukken door de twee krachtens artikel 20, derde lid, van de Wet personenvervoer 2000 aangewezen openbare lichamen die verkeer- en vervoerstaken verrichten, te weten de Vervoerregio Amsterdam en het samenwerkingsverband van gemeenten in de zuidelijke Randstad, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is systeemverantwoordelijk voor de bijdrage aan de Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU), die het mogelijk maakt dat in de gebieden waar de vervoerregios actief zijn maatwerkoplossingen kunnen worden geboden voor verkeers- en vervoervraagstukken. Dit artikel hangt samen met artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid en artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor, waarin het bredere beleidsveld wordt geschetst.

# data[].attributes.description
Goed werkende markten, consumentenbescherming, mededinging en toezicht (onder andere ACM).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Goed functionerende markten zijn een motor voor economische ontwikkeling, innovatie en brede welvaart. Dit geldt voor zowel de Nederlandse markt als de Europese interne markt. De Europese interne markt levert door de schaalgrootte nieuwe afzetmogelijkheden, de mogelijkheid om meer te specialiseren en voor nieuwe uitdagers de ruimte om snel op te schalen. Het kabinet zet zich daarom nationaal, Europees en internationaal in voor regels en afspraken die ervoor zorgen dat consumenten keuzevrijheid hebben, bedrijven op een gelijk speelveld opereren en markten open en transparant zijn. EZ zet in op het scheppen van voorwaarden voor goed functionerende markten, het scheppen van voorwaarden voor een goed functionerende digitale economie en het voorzien in maatschappelijke behoeften aan statistieken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken ziet het als zijn taak belemmeringen voor het goed functioneren van markten te verminderen of weg te nemen en innovatie te stimuleren. Hij is systeemverantwoordelijk voor de Mededingingswet, de Aanbestedingswet en voor het functioneren van de Autoriteit Consument en Markt, en daarnaast voor de Dienstenwet, de Wet EU-beroepskwalificaties, de Metrologiewet, de Waarborgwet en het stelsel van normalisatie en accreditatie. Op grond van de Telecommunicatiewet is hij verantwoordelijk voor regels voor vaste en mobiele communicatienetwerken en voor de digitale infrastructuur zoals beschreven in de Strategie Digitale Economie. Tevens heeft de Minister een systeemverantwoordelijkheid voor de statistische informatievoorziening van rijkswege.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet EZ via een actieagenda voor de interne markt in op het wegnemen van belemmeringen en versterking van weerbaarheid, mede op basis van de rapporten van Letta en Draghi. De focus voor de Digital Markets Act ligt op meten en versterken van effectiviteit, zowel nationaal via de uitvoeringswet als Europees richting de evaluatie in 2026. EZ versterkt de positie van de consument, onder andere via aanscherping van regels voor telemarketing en colportage, reparatie en de groene transitie, en stopt het programma Beter Aanbesteden na 2024 met overheveling van regiomanagers naar PIANOo. Voor de digitale economie werkt EZ aan effectief toezicht op DSA, Dataverordening, DGA, AI-Verordening, eIDAS, NIS2 en de Gigabit Infrastructure Act, en continueert het investeringen in AiNed, NOLAI, Future Network Services, IPCEI Cloud en het Actieplan Duurzame Digitalisering.

# data[].attributes.description
Goed werkende markten, consumentenbescherming, mededinging en toezicht (onder andere ACM).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Goed functionerende markten zijn een motor voor economische ontwikkeling, innovatie en brede welvaart. Dit geldt voor zowel de Nederlandse markt als de Europese interne markt. De Europese interne markt levert door de schaalgrootte nieuwe afzetmogelijkheden, de mogelijkheid om meer te specialiseren en voor nieuwe uitdagers de ruimte om snel op te schalen. Het kabinet zet zich daarom nationaal, Europees en internationaal in voor regels en afspraken die ervoor zorgen dat consumenten keuzevrijheid hebben, bedrijven op een gelijk speelveld opereren en markten open en transparant zijn. EZ zet in op het scheppen van voorwaarden voor goed functionerende markten, het scheppen van voorwaarden voor een goed functionerende digitale economie en het voorzien in maatschappelijke behoeften aan statistieken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken ziet het als zijn taak belemmeringen voor het goed functioneren van markten te verminderen of weg te nemen en innovatie te stimuleren. Hij is systeemverantwoordelijk voor de Mededingingswet, de Aanbestedingswet en voor het functioneren van de Autoriteit Consument en Markt, en daarnaast voor de Dienstenwet, de Wet EU-beroepskwalificaties, de Metrologiewet, de Waarborgwet en het stelsel van normalisatie en accreditatie. Op grond van de Telecommunicatiewet is hij verantwoordelijk voor regels voor vaste en mobiele communicatienetwerken en voor de digitale infrastructuur zoals beschreven in de Strategie Digitale Economie. Tevens heeft de Minister een systeemverantwoordelijkheid voor de statistische informatievoorziening van rijkswege.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet EZ via een actieagenda voor de interne markt in op het wegnemen van belemmeringen en versterking van weerbaarheid, mede op basis van de rapporten van Letta en Draghi. De focus voor de Digital Markets Act ligt op meten en versterken van effectiviteit, zowel nationaal via de uitvoeringswet als Europees richting de evaluatie in 2026. EZ versterkt de positie van de consument, onder andere via aanscherping van regels voor telemarketing en colportage, reparatie en de groene transitie, en stopt het programma Beter Aanbesteden na 2024 met overheveling van regiomanagers naar PIANOo. Voor de digitale economie werkt EZ aan effectief toezicht op DSA, Dataverordening, DGA, AI-Verordening, eIDAS, NIS2 en de Gigabit Infrastructure Act, en continueert het investeringen in AiNed, NOLAI, Future Network Services, IPCEI Cloud en het Actieplan Duurzame Digitalisering.

# data[].attributes.description
Goed werkende markten, consumentenbescherming, mededinging en toezicht (onder andere ACM).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Goed functionerende markten zijn een motor voor economische ontwikkeling, innovatie en brede welvaart. Dit geldt voor zowel de Nederlandse markt als de Europese interne markt. De Europese interne markt levert door de schaalgrootte nieuwe afzetmogelijkheden, de mogelijkheid om meer te specialiseren en voor nieuwe uitdagers de ruimte om snel op te schalen. Het kabinet zet zich daarom nationaal, Europees en internationaal in voor regels en afspraken die ervoor zorgen dat consumenten keuzevrijheid hebben, bedrijven op een gelijk speelveld opereren en markten open en transparant zijn. EZ zet in op het scheppen van voorwaarden voor goed functionerende markten, het scheppen van voorwaarden voor een goed functionerende digitale economie en het voorzien in maatschappelijke behoeften aan statistieken.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken ziet het als zijn taak belemmeringen voor het goed functioneren van markten te verminderen of weg te nemen en innovatie te stimuleren. Hij is systeemverantwoordelijk voor de Mededingingswet, de Aanbestedingswet en voor het functioneren van de Autoriteit Consument en Markt, en daarnaast voor de Dienstenwet, de Wet EU-beroepskwalificaties, de Metrologiewet, de Waarborgwet en het stelsel van normalisatie en accreditatie. Op grond van de Telecommunicatiewet is hij verantwoordelijk voor regels voor vaste en mobiele communicatienetwerken en voor de digitale infrastructuur zoals beschreven in de Strategie Digitale Economie. Tevens heeft de Minister een systeemverantwoordelijkheid voor de statistische informatievoorziening van rijkswege.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 zet EZ via een actieagenda voor de interne markt in op het wegnemen van belemmeringen en versterking van weerbaarheid, mede op basis van de rapporten van Letta en Draghi. De focus voor de Digital Markets Act ligt op meten en versterken van effectiviteit, zowel nationaal via de uitvoeringswet als Europees richting de evaluatie in 2026. EZ versterkt de positie van de consument, onder andere via aanscherping van regels voor telemarketing en colportage, reparatie en de groene transitie, en stopt het programma Beter Aanbesteden na 2024 met overheveling van regiomanagers naar PIANOo. Voor de digitale economie werkt EZ aan effectief toezicht op DSA, Dataverordening, DGA, AI-Verordening, eIDAS, NIS2 en de Gigabit Infrastructure Act, en continueert het investeringen in AiNed, NOLAI, Future Network Services, IPCEI Cloud en het Actieplan Duurzame Digitalisering.

# data[].attributes.description
Bedrijvenbeleid met subsidies en regelingen voor innovatie, ondernemerschap en MKB.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bedrijvenbeleid ondersteunt de transitie naar een duurzame, weerbare en inclusieve economie met een sterk verdienvermogen, een hoge arbeidsproductiviteit(groei) en een sterk ondernemings- en vestigingsklimaat dat bijdraagt aan de welvaart van alle burgers nu en in de toekomst. Door innovatie en ondernemerschap te bevorderen draagt het bedrijvenbeleid bij aan brede welvaartsgroei. Om het verdienvermogen te versterken zet het kabinet in op drie strategische doelen: het bevorderen van een innovatieve, concurrerende en weerbare economie met een sterke positionering op toekomstige groeimarkten; een goed functionerend en maatschappelijk verantwoord bedrijfsleven met optimale randvoorwaarden voor succesvol ondernemerschap; en het faciliteren van de transitie naar een toekomstbestendige circulaire en inclusieve economie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is verantwoordelijk voor toegepast onderzoek en innovatie en werkt nauw samen met de Minister van OCW die verantwoordelijk is voor fundamenteel onderzoek en wetenschap. De minister coordineert en ontwikkelt het industriebeleid en het missiegedreven innovatiebeleid, financiert de TO2-instituten (TNO, Deltares, MARIN en NLR), cofinanciert EFRO-programmas en stimuleert strategische markten en technologieen met sectoragendas, WBSO en PPS-instrumenten. Daarnaast regisseert hij het ondernemingsklimaat via wet- en regelgeving, de KvK, MKB-toets en het programma vermindering regeldruk, en faciliteert hij de transitie naar een circulaire en inclusieve economie via MVO-rapportage, maatschappelijk verantwoord inkopen en IMVO-wetgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Per 1 januari 2025 zijn de middelen voor de NGF-projecten Groenvermogen, Circulaire Plastics en Biobased Circular overgeheveld naar de begroting van Klimaat en Groene Groei. In het voorjaar van 2025 wordt de evaluatie van de vijf TO2-organisaties afgerond. De Topsectorenaanpak wordt vernieuwd waarbij groeimarkten en de Nationale Technologiestrategie als bouwstenen dienen voor het toekomstig bedrijven- en industriebeleid, met een sterker accent op verdienvermogen en het verminderen van strategische afhankelijkheden. Op het gebied van bedrijfsfinanciering komt in het najaar een beleidsinhoudelijke reactie op het IBO Bedrijfsfinanciering, waarin eventuele aanpassingen van het instrumentarium worden aangekondigd. Het Nationaal Groeifonds wordt conform het hoofdlijnenakkoord uitgefaseerd doordat de vierde en vijfde ronde komen te vervallen.

# data[].attributes.description
Bedrijvenbeleid met subsidies en regelingen voor innovatie, ondernemerschap en MKB.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bedrijvenbeleid ondersteunt de transitie naar een duurzame, weerbare en inclusieve economie met een sterk verdienvermogen, een hoge arbeidsproductiviteit(groei) en een sterk ondernemings- en vestigingsklimaat dat bijdraagt aan de welvaart van alle burgers nu en in de toekomst. Door innovatie en ondernemerschap te bevorderen draagt het bedrijvenbeleid bij aan brede welvaartsgroei. Om het verdienvermogen te versterken zet het kabinet in op drie strategische doelen: het bevorderen van een innovatieve, concurrerende en weerbare economie met een sterke positionering op toekomstige groeimarkten; een goed functionerend en maatschappelijk verantwoord bedrijfsleven met optimale randvoorwaarden voor succesvol ondernemerschap; en het faciliteren van de transitie naar een toekomstbestendige circulaire en inclusieve economie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is verantwoordelijk voor toegepast onderzoek en innovatie en werkt nauw samen met de Minister van OCW die verantwoordelijk is voor fundamenteel onderzoek en wetenschap. De minister coordineert en ontwikkelt het industriebeleid en het missiegedreven innovatiebeleid, financiert de TO2-instituten (TNO, Deltares, MARIN en NLR), cofinanciert EFRO-programmas en stimuleert strategische markten en technologieen met sectoragendas, WBSO en PPS-instrumenten. Daarnaast regisseert hij het ondernemingsklimaat via wet- en regelgeving, de KvK, MKB-toets en het programma vermindering regeldruk, en faciliteert hij de transitie naar een circulaire en inclusieve economie via MVO-rapportage, maatschappelijk verantwoord inkopen en IMVO-wetgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Per 1 januari 2025 zijn de middelen voor de NGF-projecten Groenvermogen, Circulaire Plastics en Biobased Circular overgeheveld naar de begroting van Klimaat en Groene Groei. In het voorjaar van 2025 wordt de evaluatie van de vijf TO2-organisaties afgerond. De Topsectorenaanpak wordt vernieuwd waarbij groeimarkten en de Nationale Technologiestrategie als bouwstenen dienen voor het toekomstig bedrijven- en industriebeleid, met een sterker accent op verdienvermogen en het verminderen van strategische afhankelijkheden. Op het gebied van bedrijfsfinanciering komt in het najaar een beleidsinhoudelijke reactie op het IBO Bedrijfsfinanciering, waarin eventuele aanpassingen van het instrumentarium worden aangekondigd. Het Nationaal Groeifonds wordt conform het hoofdlijnenakkoord uitgefaseerd doordat de vierde en vijfde ronde komen te vervallen.

# data[].attributes.description
Bedrijvenbeleid met subsidies en regelingen voor innovatie, ondernemerschap en MKB.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het bedrijvenbeleid ondersteunt de transitie naar een duurzame, weerbare en inclusieve economie met een sterk verdienvermogen, een hoge arbeidsproductiviteit(groei) en een sterk ondernemings- en vestigingsklimaat dat bijdraagt aan de welvaart van alle burgers nu en in de toekomst. Door innovatie en ondernemerschap te bevorderen draagt het bedrijvenbeleid bij aan brede welvaartsgroei. Om het verdienvermogen te versterken zet het kabinet in op drie strategische doelen: het bevorderen van een innovatieve, concurrerende en weerbare economie met een sterke positionering op toekomstige groeimarkten; een goed functionerend en maatschappelijk verantwoord bedrijfsleven met optimale randvoorwaarden voor succesvol ondernemerschap; en het faciliteren van de transitie naar een toekomstbestendige circulaire en inclusieve economie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is verantwoordelijk voor toegepast onderzoek en innovatie en werkt nauw samen met de Minister van OCW die verantwoordelijk is voor fundamenteel onderzoek en wetenschap. De minister coordineert en ontwikkelt het industriebeleid en het missiegedreven innovatiebeleid, financiert de TO2-instituten (TNO, Deltares, MARIN en NLR), cofinanciert EFRO-programmas en stimuleert strategische markten en technologieen met sectoragendas, WBSO en PPS-instrumenten. Daarnaast regisseert hij het ondernemingsklimaat via wet- en regelgeving, de KvK, MKB-toets en het programma vermindering regeldruk, en faciliteert hij de transitie naar een circulaire en inclusieve economie via MVO-rapportage, maatschappelijk verantwoord inkopen en IMVO-wetgeving.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Per 1 januari 2025 zijn de middelen voor de NGF-projecten Groenvermogen, Circulaire Plastics en Biobased Circular overgeheveld naar de begroting van Klimaat en Groene Groei. In het voorjaar van 2025 wordt de evaluatie van de vijf TO2-organisaties afgerond. De Topsectorenaanpak wordt vernieuwd waarbij groeimarkten en de Nationale Technologiestrategie als bouwstenen dienen voor het toekomstig bedrijven- en industriebeleid, met een sterker accent op verdienvermogen en het verminderen van strategische afhankelijkheden. Op het gebied van bedrijfsfinanciering komt in het najaar een beleidsinhoudelijke reactie op het IBO Bedrijfsfinanciering, waarin eventuele aanpassingen van het instrumentarium worden aangekondigd. Het Nationaal Groeifonds wordt conform het hoofdlijnenakkoord uitgefaseerd doordat de vierde en vijfde ronde komen te vervallen.

# data[].attributes.description
Revolverende investeringen in innovatieve bedrijven via het Toekomstfonds.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Toekomstfonds is onderdeel van het bedrijvenbeleid en richt zich op het vergroten en beschikbaar stellen van (risico)financiering voor bedrijven en onderzoek en het behouden van vermogen voor toekomstige generaties. Het beoogt de innovatiekracht van Nederland te versterken door het beschikbaar stellen van financiering voor het innovatief en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek. Om de toegang tot risicokapitaal te faciliteren zet EZ diverse instrumenten in, zoals de regeling Vroegefasefinanciering, Seed Capital (inclusief Seed Business Angel) en de Dutch Venture Initiatieven. Ook de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen zijn ondergebracht in het Toekomstfonds. Per juni 2024 is besloten het onderzoeksdeel en het bedrijvendeel te integreren om duurzame financiering van valorisatie te borgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is rijksbreed verantwoordelijk voor versterking van het innovatievermogen, in het bijzonder gericht op het bedrijfsleven, en voor het scheppen van randvoorwaarden voor een excellent ondernemings- en vestigingsklimaat. Sinds de integratie heeft de Minister volledige formele zeggenschap over het Toekomstfonds; beslissingen over investeringen in valorisatie en fundamenteel en toegepast onderzoek worden in gezamenlijkheid met de Minister van OCW gemaakt. Vanuit deze verantwoordelijkheden heeft de Minister een financierende en faciliterende rol: medefinanciering van investeringen in R&D en innovatie inclusief valorisatie, en het faciliteren van toegang tot en financieren van risicokapitaal voor bedrijven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2024 zijn diverse regelingen binnen het Toekomstfonds geevalueerd (Innovatiekrediet, SEED Capital, VFF en DVI) en is een IBO Bedrijfsfinanciering afgerond; op basis hiervan wordt bezien of regelingen aanpassing behoeven. Voor de SEED Capital regeling wordt in 2025 een additionele tender opengesteld voor specifiek deeptech investeringsfondsen, en het NWO-luik van de VFF wordt mogelijk opgehoogd. Op het terrein van fundamenteel en toegepast onderzoek gaan in 2025 de eerste samenwerkingsverbanden van start onder de Subsidiemodule Regeneratief Geneeskundig Onderzoek en wordt verlenging van de TTT-regeling met een derde tender bezien voor klimaattechnologie, deeptech, medische technologie en AI. Invest-NL ontvangt tot en met 2029 in totaal 900 miljoen euro aan additionele middelen, waarvan 600 miljoen voor versterking kernkapitaal, 250 miljoen voor blended finance en 50 miljoen toegevoegd aan de Beschermingsvoorziening Economische Veiligheid.

# data[].attributes.description
Revolverende investeringen in innovatieve bedrijven via het Toekomstfonds.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Toekomstfonds is onderdeel van het bedrijvenbeleid en richt zich op het vergroten en beschikbaar stellen van (risico)financiering voor bedrijven en onderzoek en het behouden van vermogen voor toekomstige generaties. Het beoogt de innovatiekracht van Nederland te versterken door het beschikbaar stellen van financiering voor het innovatief en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek. Om de toegang tot risicokapitaal te faciliteren zet EZ diverse instrumenten in, zoals de regeling Vroegefasefinanciering, Seed Capital (inclusief Seed Business Angel) en de Dutch Venture Initiatieven. Ook de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen zijn ondergebracht in het Toekomstfonds. Per juni 2024 is besloten het onderzoeksdeel en het bedrijvendeel te integreren om duurzame financiering van valorisatie te borgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is rijksbreed verantwoordelijk voor versterking van het innovatievermogen, in het bijzonder gericht op het bedrijfsleven, en voor het scheppen van randvoorwaarden voor een excellent ondernemings- en vestigingsklimaat. Sinds de integratie heeft de Minister volledige formele zeggenschap over het Toekomstfonds; beslissingen over investeringen in valorisatie en fundamenteel en toegepast onderzoek worden in gezamenlijkheid met de Minister van OCW gemaakt. Vanuit deze verantwoordelijkheden heeft de Minister een financierende en faciliterende rol: medefinanciering van investeringen in R&D en innovatie inclusief valorisatie, en het faciliteren van toegang tot en financieren van risicokapitaal voor bedrijven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2024 zijn diverse regelingen binnen het Toekomstfonds geevalueerd (Innovatiekrediet, SEED Capital, VFF en DVI) en is een IBO Bedrijfsfinanciering afgerond; op basis hiervan wordt bezien of regelingen aanpassing behoeven. Voor de SEED Capital regeling wordt in 2025 een additionele tender opengesteld voor specifiek deeptech investeringsfondsen, en het NWO-luik van de VFF wordt mogelijk opgehoogd. Op het terrein van fundamenteel en toegepast onderzoek gaan in 2025 de eerste samenwerkingsverbanden van start onder de Subsidiemodule Regeneratief Geneeskundig Onderzoek en wordt verlenging van de TTT-regeling met een derde tender bezien voor klimaattechnologie, deeptech, medische technologie en AI. Invest-NL ontvangt tot en met 2029 in totaal 900 miljoen euro aan additionele middelen, waarvan 600 miljoen voor versterking kernkapitaal, 250 miljoen voor blended finance en 50 miljoen toegevoegd aan de Beschermingsvoorziening Economische Veiligheid.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel wordt ingegaan op de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van VWS, inclusief de apparaatsuitgaven voor inspecties, het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en raden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van het kerndepartement en de daarbij horende personele en materiële uitgaven, waaronder eigen personeel, externe inhuur, ICT, bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) en overige materiële uitgaven. Ook de apparaatsuitgaven van onder het ministerie ressorterende inspecties en planbureaus worden via dit artikel verantwoord.

# data[].attributes.description
Revolverende investeringen in innovatieve bedrijven via het Toekomstfonds.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het Toekomstfonds is onderdeel van het bedrijvenbeleid en richt zich op het vergroten en beschikbaar stellen van (risico)financiering voor bedrijven en onderzoek en het behouden van vermogen voor toekomstige generaties. Het beoogt de innovatiekracht van Nederland te versterken door het beschikbaar stellen van financiering voor het innovatief en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek. Om de toegang tot risicokapitaal te faciliteren zet EZ diverse instrumenten in, zoals de regeling Vroegefasefinanciering, Seed Capital (inclusief Seed Business Angel) en de Dutch Venture Initiatieven. Ook de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen zijn ondergebracht in het Toekomstfonds. Per juni 2024 is besloten het onderzoeksdeel en het bedrijvendeel te integreren om duurzame financiering van valorisatie te borgen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van EZ is rijksbreed verantwoordelijk voor versterking van het innovatievermogen, in het bijzonder gericht op het bedrijfsleven, en voor het scheppen van randvoorwaarden voor een excellent ondernemings- en vestigingsklimaat. Sinds de integratie heeft de Minister volledige formele zeggenschap over het Toekomstfonds; beslissingen over investeringen in valorisatie en fundamenteel en toegepast onderzoek worden in gezamenlijkheid met de Minister van OCW gemaakt. Vanuit deze verantwoordelijkheden heeft de Minister een financierende en faciliterende rol: medefinanciering van investeringen in R&D en innovatie inclusief valorisatie, en het faciliteren van toegang tot en financieren van risicokapitaal voor bedrijven.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2024 zijn diverse regelingen binnen het Toekomstfonds geevalueerd (Innovatiekrediet, SEED Capital, VFF en DVI) en is een IBO Bedrijfsfinanciering afgerond; op basis hiervan wordt bezien of regelingen aanpassing behoeven. Voor de SEED Capital regeling wordt in 2025 een additionele tender opengesteld voor specifiek deeptech investeringsfondsen, en het NWO-luik van de VFF wordt mogelijk opgehoogd. Op het terrein van fundamenteel en toegepast onderzoek gaan in 2025 de eerste samenwerkingsverbanden van start onder de Subsidiemodule Regeneratief Geneeskundig Onderzoek en wordt verlenging van de TTT-regeling met een derde tender bezien voor klimaattechnologie, deeptech, medische technologie en AI. Invest-NL ontvangt tot en met 2029 in totaal 900 miljoen euro aan additionele middelen, waarvan 600 miljoen voor versterking kernkapitaal, 250 miljoen voor blended finance en 50 miljoen toegevoegd aan de Beschermingsvoorziening Economische Veiligheid.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor energievoorziening, energiebesparing en klimaat (historisch artikel).

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Klimaat en Groene Groei. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 31 van de begroting van KGG en worden daar toegelicht. In de begroting 2025 van EZ is dit artikel daarmee materieel niet meer actief; alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024 worden nog verantwoord.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een doelmatige energievoorziening en beperking van klimaatverandering is per 2025 belegd bij de Minister van Klimaat en Groene Groei. Voor de toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 31 van de KGG-begroting. EZ blijft betrokken voor zover uitvoering via gedeelde diensten en personeel van het kerndepartement loopt, maar voert op dit artikel geen nieuw beleid meer uit in 2025.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de meeste budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 15 van de BZK-begroting en worden daar toegelicht. Enkele budgetten gerelateerd aan mijnbouwactiviteiten zijn overgeheveld naar artikel 31 van de begroting van KGG. In de EZ-begroting 2025 resteren alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een veilig Groningen met perspectief, schadeafhandeling en de versterkingsoperatie ligt per 2025 bij de Minister van BZK. Voor mijnbouwgerelateerde onderdelen is de Minister van Klimaat en Groene Groei verantwoordelijk. Voor een inhoudelijke toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 15 van de BZK-begroting respectievelijk artikel 31 van de KGG-begroting. In EZ-verband worden op dit artikel in 2025 geen nieuwe verplichtingen of uitgaven meer aangegaan.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de meeste budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 15 van de BZK-begroting en worden daar toegelicht. Enkele budgetten gerelateerd aan mijnbouwactiviteiten zijn overgeheveld naar artikel 31 van de begroting van KGG. In de EZ-begroting 2025 resteren alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een veilig Groningen met perspectief, schadeafhandeling en de versterkingsoperatie ligt per 2025 bij de Minister van BZK. Voor mijnbouwgerelateerde onderdelen is de Minister van Klimaat en Groene Groei verantwoordelijk. Voor een inhoudelijke toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 15 van de BZK-begroting respectievelijk artikel 31 van de KGG-begroting. In EZ-verband worden op dit artikel in 2025 geen nieuwe verplichtingen of uitgaven meer aangegaan.

# data[].attributes.description
Schadeafhandeling, versterking en toekomstperspectief voor het aardbevingsgebied in Groningen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vanaf begrotingsjaar 2025 zijn de meeste budgetten van dit artikel overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De budgetten vanaf 2025 staan op artikel 15 van de BZK-begroting en worden daar toegelicht. Enkele budgetten gerelateerd aan mijnbouwactiviteiten zijn overgeheveld naar artikel 31 van de begroting van KGG. In de EZ-begroting 2025 resteren alleen de realisatie- en ontwerpcijfers 2023 en 2024.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De beleidsverantwoordelijkheid voor een veilig Groningen met perspectief, schadeafhandeling en de versterkingsoperatie ligt per 2025 bij de Minister van BZK. Voor mijnbouwgerelateerde onderdelen is de Minister van Klimaat en Groene Groei verantwoordelijk. Voor een inhoudelijke toelichting op rol, verantwoordelijkheden en instrumenten wordt verwezen naar artikel 15 van de BZK-begroting respectievelijk artikel 31 van de KGG-begroting. In EZ-verband worden op dit artikel in 2025 geen nieuwe verplichtingen of uitgaven meer aangegaan.

# data[].attributes.name
Natuur, visserij en gebiedsgericht werken

# data[].attributes.description
Beleid voor natuur, visserij en gebiedsgerichte aanpak van stikstof en landelijk gebied.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) streeft naar een sterke en veerkrachtige natuur, een duurzame en economisch rendabele visserijsector en draagt via gebiedsgericht werken bij aan het versterken van de brede welvaart.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het beschermen, versterken en duurzaam benutten van de natuur en biodiversiteit, mede in relatie tot de klimaat- en stikstofdoelstellingen, in nationaal, EU- en mondiaal verband, en treedt voor de natuurkwaliteit van de Rijkswateren en voor internationale natuursamenwerking op als eerstverantwoordelijke. De Minister is verantwoordelijk voor het versterken van de positie van de Nederlandse visserijketen en het bevorderen van duurzaamheid, transparantie en ketenverantwoordelijkheid. Daarnaast is de Minister medeverantwoordelijk voor gebiedsgericht werken, voert regie over de aanpak van regionale knelpunten in overleg met BZK, en is aanspreekpunt voor de Rijksbetrokkenheid bij bodemdaling in het landelijk gebied.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanuit het Hoofdlijnenakkoord geldt een apparaatstaakstelling (verlaging bijdrage Staatsbosbeheer met structureel 2,5%), een subsidietaakstelling van € 2,2 mln. in 2025 oplopend tot € 18,4 mln. in 2029, en vanaf 2026 een taakstelling van 10% op specifieke uitkeringen (SPUK's). Een saneringsregeling garnalenvisserij wordt ontwikkeld om groei-overbevissing tegen te gaan en stoppende ondernemers te ondersteunen, met circa € 50 mln. beschikbaar en een start op zijn vroegst in 2025. De regeling provinciale maatregelen PAS-melders wordt verbreed met extra openstellingen in 2025 en 2026 om legalisatie te versnellen. LVVN werkt in NOVEX-gebieden (De Peel, Arnhem Nijmegen Foodvalley, Groene Hart) aan de uitvoeringsagenda voor het landelijk gebied en zet vanaf juli 2023 de aanpak piekbelasting voort voor circa 3.000 agrarische bedrijven. Voor het Natuurherstelplan, voortvloeiend uit de per 18 augustus 2024 in werking getreden Natuurherstelverordening, wordt € 43,8 mln. toegevoegd aan de begroting, waarvan € 17,5 mln. in 2025.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op artikel 40 zijn de personele en materiele uitgaven en ontvangsten geraamd van EZ en Klimaat en Groene Groei, voor zover die betrekking hebben op het kerndepartement (Directoraten-Generaal en stafdirecties) en de diensten ACM, CPB en Staatstoezicht op de Mijnen. Enkele stafdirecties van EZ werken als gemeenschappelijke dienst voor EZ, KGG en LVVN; in deze begroting is alleen het EZ- en KGG-aandeel (57 procent) geraamd, de overige 43 procent staat op de LVVN-begroting. De uitgaven aan externe inhuur, ICT en bijdragen aan shared service organisaties worden apart zichtbaar gemaakt en meerjarig geraamd. Tevens bevat dit artikel een raming voor de bijdragen aan DICTU voor opdrachten ten behoeve van de kernministeries EZ en KGG.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor doelmatige inzet van het apparaat van het kerndepartement en de diensten ACM, CPB en SodM, waarbij de ministeriele verantwoordelijkheid voor SodM is overgegaan naar de Minister van Klimaat en Groene Groei. De personele uitgaven betreffen alle personeelsuitgaven voor het kerndepartement en de diensten, inclusief externe inhuur, sociaal plan, wachtgelduitgaven en kosten voor de landsadvocaat. De materiele uitgaven omvatten onder meer huisvesting, communicatie, ICT en de bijdrage aan het Inkoopuitvoeringscentrum bij RVO, en zijn vanaf 2014 apart zichtbaar gemaakt voor ICT en SSO-bijdragen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 wordt de Nationaal Coordinator Groningen als dienst opgenomen in de BZK-begroting en wordt de Nederlandse Emissieautoriteit als agentschap opgenomen in de KGG-begroting, waardoor deze onderdelen niet langer op artikel 40 van de EZ-begroting worden verantwoord. Voor 2025 wordt voor totaal EZ en KGG een percentage externe inhuur voorzien dat boven de Roemer-norm van 10 procent ligt; maatregelen worden genomen om inhuur te beperken, waaronder bij DICTU een aangepaste bedrijfs- en sourcingstrategie met aanbestedingen, verscherpt toezicht op de duur van inhuur, verambtelijking en samenwerking met hogescholen en universiteiten. Voor RDI geldt voor 2025-2029 een streefpercentage externe inhuur van maximaal 22 procent, met jaarlijkse herijking en waar mogelijk omzetting van extern naar ambtelijk personeel.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op artikel 40 zijn de personele en materiele uitgaven en ontvangsten geraamd van EZ en Klimaat en Groene Groei, voor zover die betrekking hebben op het kerndepartement (Directoraten-Generaal en stafdirecties) en de diensten ACM, CPB en Staatstoezicht op de Mijnen. Enkele stafdirecties van EZ werken als gemeenschappelijke dienst voor EZ, KGG en LVVN; in deze begroting is alleen het EZ- en KGG-aandeel (57 procent) geraamd, de overige 43 procent staat op de LVVN-begroting. De uitgaven aan externe inhuur, ICT en bijdragen aan shared service organisaties worden apart zichtbaar gemaakt en meerjarig geraamd. Tevens bevat dit artikel een raming voor de bijdragen aan DICTU voor opdrachten ten behoeve van de kernministeries EZ en KGG.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor doelmatige inzet van het apparaat van het kerndepartement en de diensten ACM, CPB en SodM, waarbij de ministeriele verantwoordelijkheid voor SodM is overgegaan naar de Minister van Klimaat en Groene Groei. De personele uitgaven betreffen alle personeelsuitgaven voor het kerndepartement en de diensten, inclusief externe inhuur, sociaal plan, wachtgelduitgaven en kosten voor de landsadvocaat. De materiele uitgaven omvatten onder meer huisvesting, communicatie, ICT en de bijdrage aan het Inkoopuitvoeringscentrum bij RVO, en zijn vanaf 2014 apart zichtbaar gemaakt voor ICT en SSO-bijdragen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 wordt de Nationaal Coordinator Groningen als dienst opgenomen in de BZK-begroting en wordt de Nederlandse Emissieautoriteit als agentschap opgenomen in de KGG-begroting, waardoor deze onderdelen niet langer op artikel 40 van de EZ-begroting worden verantwoord. Voor 2025 wordt voor totaal EZ en KGG een percentage externe inhuur voorzien dat boven de Roemer-norm van 10 procent ligt; maatregelen worden genomen om inhuur te beperken, waaronder bij DICTU een aangepaste bedrijfs- en sourcingstrategie met aanbestedingen, verscherpt toezicht op de duur van inhuur, verambtelijking en samenwerking met hogescholen en universiteiten. Voor RDI geldt voor 2025-2029 een streefpercentage externe inhuur van maximaal 22 procent, met jaarlijkse herijking en waar mogelijk omzetting van extern naar ambtelijk personeel.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Op artikel 40 zijn de personele en materiele uitgaven en ontvangsten geraamd van EZ en Klimaat en Groene Groei, voor zover die betrekking hebben op het kerndepartement (Directoraten-Generaal en stafdirecties) en de diensten ACM, CPB en Staatstoezicht op de Mijnen. Enkele stafdirecties van EZ werken als gemeenschappelijke dienst voor EZ, KGG en LVVN; in deze begroting is alleen het EZ- en KGG-aandeel (57 procent) geraamd, de overige 43 procent staat op de LVVN-begroting. De uitgaven aan externe inhuur, ICT en bijdragen aan shared service organisaties worden apart zichtbaar gemaakt en meerjarig geraamd. Tevens bevat dit artikel een raming voor de bijdragen aan DICTU voor opdrachten ten behoeve van de kernministeries EZ en KGG.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor doelmatige inzet van het apparaat van het kerndepartement en de diensten ACM, CPB en SodM, waarbij de ministeriele verantwoordelijkheid voor SodM is overgegaan naar de Minister van Klimaat en Groene Groei. De personele uitgaven betreffen alle personeelsuitgaven voor het kerndepartement en de diensten, inclusief externe inhuur, sociaal plan, wachtgelduitgaven en kosten voor de landsadvocaat. De materiele uitgaven omvatten onder meer huisvesting, communicatie, ICT en de bijdrage aan het Inkoopuitvoeringscentrum bij RVO, en zijn vanaf 2014 apart zichtbaar gemaakt voor ICT en SSO-bijdragen.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Vanaf 2025 wordt de Nationaal Coordinator Groningen als dienst opgenomen in de BZK-begroting en wordt de Nederlandse Emissieautoriteit als agentschap opgenomen in de KGG-begroting, waardoor deze onderdelen niet langer op artikel 40 van de EZ-begroting worden verantwoord. Voor 2025 wordt voor totaal EZ en KGG een percentage externe inhuur voorzien dat boven de Roemer-norm van 10 procent ligt; maatregelen worden genomen om inhuur te beperken, waaronder bij DICTU een aangepaste bedrijfs- en sourcingstrategie met aanbestedingen, verscherpt toezicht op de duur van inhuur, verambtelijking en samenwerking met hogescholen en universiteiten. Voor RDI geldt voor 2025-2029 een streefpercentage externe inhuur van maximaal 22 procent, met jaarlijkse herijking en waar mogelijk omzetting van extern naar ambtelijk personeel.

# data[].attributes.description
Beleid voor land- en tuinbouw, verduurzaming en voedselzekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een weerbaar, veerkrachtig en veilig functionerend land- en tuinbouw- en voedselsysteem, dat internationaal concurrerend is, met aandacht voor dierenwelzijn, waarbinnen zorgvuldig wordt omgegaan met natuurlijke hulpbronnen en waar opbrengsten en reststromen zo efficiënt en hoogwaardig mogelijk worden (her)benut.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het zorgdragen voor een in ecologisch, maatschappelijk en economisch opzicht verantwoord functionerende land- en tuinbouw en voedselsector. Hiertoe stelt de Minister regels op en creëert hij voorwaarden die het mogelijk maken om vermijdbaar verbruik van grondstoffen terug te dringen en om de natuurlijke leefomgeving en de natuurlijke hulpbronnen (waaronder dierenwelzijn) te verbeteren. De Minister stimuleert onder meer versterking van de sociaaleconomische positie van agrarische ondernemers, verduurzaming van de (dierlijke) productie, verbetering van dierenwelzijn, kringlooplandbouw en geïntegreerde gewasbescherming. Als regisseur borgt de Minister voedselveiligheid en stelt regelgeving op voor dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, gewasbescherming, biologische landbouw en voedselveiligheid, en voert regie op de nationale inzet in EU-verband.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord (HLA) volgen een apparaatstaakstelling (structureel 2,5% op zbo-bijdragen), een subsidietaakstelling van structureel € 29 mln. (in 2025 € 40,6 mln., onder meer op Lbv-plus, Lbv en mestbeleid) en een non-ODA verlaging van € 0,6 mln. in 2025. In 2025 worden korte termijn maatregelen voor de mestmarkt ingezet, waaronder een subsidieregeling mestverwerking en het voerspoor, en starten pilots/ketendeals voor een dierwaardige veehouderij. Medio 2025 worden in AMvB's gedragsbehoeften en ingrepen voor melkvee, kalveren, varkens en pluimvee vastgelegd, inclusief eisen voor houderijsystemen per 2040. In het kader van het intensiveringsplan preventie vogelgriep wordt gewerkt aan een pilot vaccinatie op legbedrijven. Tevens blijven de Lbv/Lbv-plus uitbetalingen doorlopen en opent in 2025 de landelijke verplaatsingsregeling voor veehouders met piekbelasting (Lvvp).

# data[].attributes.description
Beleid voor land- en tuinbouw, verduurzaming en voedselzekerheid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een weerbaar, veerkrachtig en veilig functionerend land- en tuinbouw- en voedselsysteem, dat internationaal concurrerend is, met aandacht voor dierenwelzijn, waarbinnen zorgvuldig wordt omgegaan met natuurlijke hulpbronnen en waar opbrengsten en reststromen zo efficiënt en hoogwaardig mogelijk worden (her)benut.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het zorgdragen voor een in ecologisch, maatschappelijk en economisch opzicht verantwoord functionerende land- en tuinbouw en voedselsector. Hiertoe stelt de Minister regels op en creëert hij voorwaarden die het mogelijk maken om vermijdbaar verbruik van grondstoffen terug te dringen en om de natuurlijke leefomgeving en de natuurlijke hulpbronnen (waaronder dierenwelzijn) te verbeteren. De Minister stimuleert onder meer versterking van de sociaaleconomische positie van agrarische ondernemers, verduurzaming van de (dierlijke) productie, verbetering van dierenwelzijn, kringlooplandbouw en geïntegreerde gewasbescherming. Als regisseur borgt de Minister voedselveiligheid en stelt regelgeving op voor dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, gewasbescherming, biologische landbouw en voedselveiligheid, en voert regie op de nationale inzet in EU-verband.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord (HLA) volgen een apparaatstaakstelling (structureel 2,5% op zbo-bijdragen), een subsidietaakstelling van structureel € 29 mln. (in 2025 € 40,6 mln., onder meer op Lbv-plus, Lbv en mestbeleid) en een non-ODA verlaging van € 0,6 mln. in 2025. In 2025 worden korte termijn maatregelen voor de mestmarkt ingezet, waaronder een subsidieregeling mestverwerking en het voerspoor, en starten pilots/ketendeals voor een dierwaardige veehouderij. Medio 2025 worden in AMvB's gedragsbehoeften en ingrepen voor melkvee, kalveren, varkens en pluimvee vastgelegd, inclusief eisen voor houderijsystemen per 2040. In het kader van het intensiveringsplan preventie vogelgriep wordt gewerkt aan een pilot vaccinatie op legbedrijven. Tevens blijven de Lbv/Lbv-plus uitbetalingen doorlopen en opent in 2025 de landelijke verplaatsingsregeling voor veehouders met piekbelasting (Lvvp).

# data[].attributes.description
Kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie voor landbouw, natuur en voedsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een goed functionerende kennis-, innovatie- en onderzoeksinfrastructuur op het terrein van land- en tuinbouw, visserij, voedsel, natuur en landelijk gebied, die bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen voor land- en tuinbouw, visserij en natuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is medeverantwoordelijk voor de instandhouding van een groene kennis- en onderzoeksinfrastructuur ten behoeve van het landbouw-, natuur- en voedseldomein, en is verantwoordelijk voor de inzet en verspreiding van kennis en innovatie gericht op verduurzaming van land- en tuinbouw, visserij en voedselsysteem. Als penvoerder is de Minister verantwoordelijk voor de inhoudelijke programmering van Wageningen Research op basis van de Subsidieregeling instituten voor toegepast onderzoek. Samen met de Minister van OCW is de Minister medeverantwoordelijk voor de invulling en inzet van het groen onderwijs ten behoeve van maatschappelijke opgaven op het terrein van landbouw, voedsel, water en klimaat.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord volgt een subsidietaakstelling van structureel € 26,8 mln. (in 2025 € 2,9 mln., met name op Missiegedreven Topsectoren en Onderzoeksprogrammering) en een non-ODA verlaging van structureel € 1,8 mln. (in 2025 € 0,8 mln., ingevuld via korting op het thema internationale voedsel- en waterzekerheid binnen de Kennisbasis). Daarnaast worden kennisverspreiding en groen onderwijs in 2025 met € 11,5 mln. geïntensiveerd vanuit HLA-middelen. Hiervan is € 8 mln. beschikbaar om de doelsturingssystematiek door te ontwikkelen (analyse doelbereik KPI's, data-architectuur, stoffenbalans, meetsysteem waterkwaliteit akkerbouw) en € 3,5 mln. voor de start van het innovatieprogramma "Robots naar de boerenpraktijk", gericht op arbeidsbesparing, doorontwikkeling en praktische ondersteuning van telers.

# data[].attributes.description
Kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie voor landbouw, natuur en voedsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een goed functionerende kennis-, innovatie- en onderzoeksinfrastructuur op het terrein van land- en tuinbouw, visserij, voedsel, natuur en landelijk gebied, die bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen voor land- en tuinbouw, visserij en natuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is medeverantwoordelijk voor de instandhouding van een groene kennis- en onderzoeksinfrastructuur ten behoeve van het landbouw-, natuur- en voedseldomein, en is verantwoordelijk voor de inzet en verspreiding van kennis en innovatie gericht op verduurzaming van land- en tuinbouw, visserij en voedselsysteem. Als penvoerder is de Minister verantwoordelijk voor de inhoudelijke programmering van Wageningen Research op basis van de Subsidieregeling instituten voor toegepast onderzoek. Samen met de Minister van OCW is de Minister medeverantwoordelijk voor de invulling en inzet van het groen onderwijs ten behoeve van maatschappelijke opgaven op het terrein van landbouw, voedsel, water en klimaat.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord volgt een subsidietaakstelling van structureel € 26,8 mln. (in 2025 € 2,9 mln., met name op Missiegedreven Topsectoren en Onderzoeksprogrammering) en een non-ODA verlaging van structureel € 1,8 mln. (in 2025 € 0,8 mln., ingevuld via korting op het thema internationale voedsel- en waterzekerheid binnen de Kennisbasis). Daarnaast worden kennisverspreiding en groen onderwijs in 2025 met € 11,5 mln. geïntensiveerd vanuit HLA-middelen. Hiervan is € 8 mln. beschikbaar om de doelsturingssystematiek door te ontwikkelen (analyse doelbereik KPI's, data-architectuur, stoffenbalans, meetsysteem waterkwaliteit akkerbouw) en € 3,5 mln. voor de start van het innovatieprogramma "Robots naar de boerenpraktijk", gericht op arbeidsbesparing, doorontwikkeling en praktische ondersteuning van telers.

# data[].attributes.description
Kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie voor landbouw, natuur en voedsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een goed functionerende kennis-, innovatie- en onderzoeksinfrastructuur op het terrein van land- en tuinbouw, visserij, voedsel, natuur en landelijk gebied, die bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen voor land- en tuinbouw, visserij en natuur.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is medeverantwoordelijk voor de instandhouding van een groene kennis- en onderzoeksinfrastructuur ten behoeve van het landbouw-, natuur- en voedseldomein, en is verantwoordelijk voor de inzet en verspreiding van kennis en innovatie gericht op verduurzaming van land- en tuinbouw, visserij en voedselsysteem. Als penvoerder is de Minister verantwoordelijk voor de inhoudelijke programmering van Wageningen Research op basis van de Subsidieregeling instituten voor toegepast onderzoek. Samen met de Minister van OCW is de Minister medeverantwoordelijk voor de invulling en inzet van het groen onderwijs ten behoeve van maatschappelijke opgaven op het terrein van landbouw, voedsel, water en klimaat.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Uit het Hoofdlijnenakkoord volgt een subsidietaakstelling van structureel € 26,8 mln. (in 2025 € 2,9 mln., met name op Missiegedreven Topsectoren en Onderzoeksprogrammering) en een non-ODA verlaging van structureel € 1,8 mln. (in 2025 € 0,8 mln., ingevuld via korting op het thema internationale voedsel- en waterzekerheid binnen de Kennisbasis). Daarnaast worden kennisverspreiding en groen onderwijs in 2025 met € 11,5 mln. geïntensiveerd vanuit HLA-middelen. Hiervan is € 8 mln. beschikbaar om de doelsturingssystematiek door te ontwikkelen (analyse doelbereik KPI's, data-architectuur, stoffenbalans, meetsysteem waterkwaliteit akkerbouw) en € 3,5 mln. voor de start van het innovatieprogramma "Robots naar de boerenpraktijk", gericht op arbeidsbesparing, doorontwikkeling en praktische ondersteuning van telers.

# data[].attributes.description
Uitvoering en toezicht door onder andere NVWA en RVO op het domein landbouw en natuur.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een doeltreffende uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid en een effectief en efficiënt stelsel voor handhaving en toezicht op deze beleidsterreinen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid (onder meer de uitvoering van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid) en belegt deze uitvoering jaarlijks bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De uitvoering van handhaving en toezicht binnen deze domeinen is ondergebracht bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), waarvoor de Minister niet alleen opdrachtgever is, maar ook de eigenaarsrol vervult. De Minister is verder (mede)verantwoordelijk voor versterking van de internationale positie via het Landbouwradennetwerk, adequaat veterinair en fytosanitair beleid, toezicht en handhaving op dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, natuur en voedselveiligheid, en uitvoering van het klimaat- en stikstofbeleid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Hoofdlijnenakkoord bevat een apparaatstaakstelling die deels op artikel 24 wordt ingevuld door verlaging van de bijdrage aan de agentschappen NVWA en RVO met 0,5% per jaar in de periode 2025-2029 (structureel 2,5%). Daarnaast leidt de non-ODA taakstelling uit het HLA tot een structurele verlaging van € 3,7 mln. op de bijdrage aan RVO (in 2025 € 1,3 mln.), ingevuld door een verlaging van het budget voor het LVVN Attaché Netwerk.

# data[].attributes.description
Uitvoering en toezicht door onder andere NVWA en RVO op het domein landbouw en natuur.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een doeltreffende uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid en een effectief en efficiënt stelsel voor handhaving en toezicht op deze beleidsterreinen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid (onder meer de uitvoering van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid) en belegt deze uitvoering jaarlijks bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De uitvoering van handhaving en toezicht binnen deze domeinen is ondergebracht bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), waarvoor de Minister niet alleen opdrachtgever is, maar ook de eigenaarsrol vervult. De Minister is verder (mede)verantwoordelijk voor versterking van de internationale positie via het Landbouwradennetwerk, adequaat veterinair en fytosanitair beleid, toezicht en handhaving op dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, natuur en voedselveiligheid, en uitvoering van het klimaat- en stikstofbeleid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Hoofdlijnenakkoord bevat een apparaatstaakstelling die deels op artikel 24 wordt ingevuld door verlaging van de bijdrage aan de agentschappen NVWA en RVO met 0,5% per jaar in de periode 2025-2029 (structureel 2,5%). Daarnaast leidt de non-ODA taakstelling uit het HLA tot een structurele verlaging van € 3,7 mln. op de bijdrage aan RVO (in 2025 € 1,3 mln.), ingevuld door een verlaging van het budget voor het LVVN Attaché Netwerk.

# data[].attributes.description
Uitvoering en toezicht door onder andere NVWA en RVO op het domein landbouw en natuur.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De Minister van LVVN streeft naar een doeltreffende uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid en een effectief en efficiënt stelsel voor handhaving en toezicht op deze beleidsterreinen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van het agro-, visserij- en natuurbeleid (onder meer de uitvoering van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid) en belegt deze uitvoering jaarlijks bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De uitvoering van handhaving en toezicht binnen deze domeinen is ondergebracht bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), waarvoor de Minister niet alleen opdrachtgever is, maar ook de eigenaarsrol vervult. De Minister is verder (mede)verantwoordelijk voor versterking van de internationale positie via het Landbouwradennetwerk, adequaat veterinair en fytosanitair beleid, toezicht en handhaving op dier- en plantgezondheid, dierenwelzijn, mest, natuur en voedselveiligheid, en uitvoering van het klimaat- en stikstofbeleid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Hoofdlijnenakkoord bevat een apparaatstaakstelling die deels op artikel 24 wordt ingevuld door verlaging van de bijdrage aan de agentschappen NVWA en RVO met 0,5% per jaar in de periode 2025-2029 (structureel 2,5%). Daarnaast leidt de non-ODA taakstelling uit het HLA tot een structurele verlaging van € 3,7 mln. op de bijdrage aan RVO (in 2025 € 1,3 mln.), ingevuld door een verlaging van het budget voor het LVVN Attaché Netwerk.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 50 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van LVVN. Het omvat alle personele en materiële uitgaven voor het kerndepartement, inclusief het aan LVVN toegerekende deel van de dienstonderdelen die gezamenlijk met het Ministerie van EZ/KGG worden gedeeld, zoals de directie Bedrijfsvoering en de directie Wetgeving en Juridische Zaken. De Crisisorganisatie vormt hierop een uitzondering en valt onder LVVN.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van LVVN is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en het apparaat van het kerndepartement. De kosten van de gezamenlijke onderdelen met EZ/KGG worden volgens een verdeelsleutel aan de begrotingen van beide ministeries toebedeeld, waarbij overschrijdingen, meevallers en taakstellingen bij deze onderdelen door beide departementen gezamenlijk worden gedragen. De ontvangsten bestaan onder andere uit ontvangsten voor detacheringen en doorbelaste kosten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord wordt grotendeels op artikel 50 ingevuld, waar het budget structureel met circa € 26,7 mln. wordt verlaagd. In 2025 gaat het om een verlaging van circa € 8,0 mln. De budgetten voor personele en materiële uitgaven worden naar rato verlaagd, in lijn met de voorziene krimp van de organisatie. De ontvangsten worden structureel verlaagd, omdat lagere ontvangsten uit detacheringen worden verwacht.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 50 betreft de apparaatsuitgaven van het kerndepartement van het Ministerie van LVVN. Het omvat alle personele en materiële uitgaven voor het kerndepartement, inclusief het aan LVVN toegerekende deel van de dienstonderdelen die gezamenlijk met het Ministerie van EZ/KGG worden gedeeld, zoals de directie Bedrijfsvoering en de directie Wetgeving en Juridische Zaken. De Crisisorganisatie vormt hierop een uitzondering en valt onder LVVN.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van LVVN is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en het apparaat van het kerndepartement. De kosten van de gezamenlijke onderdelen met EZ/KGG worden volgens een verdeelsleutel aan de begrotingen van beide ministeries toebedeeld, waarbij overschrijdingen, meevallers en taakstellingen bij deze onderdelen door beide departementen gezamenlijk worden gedragen. De ontvangsten bestaan onder andere uit ontvangsten voor detacheringen en doorbelaste kosten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De apparaatstaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord wordt grotendeels op artikel 50 ingevuld, waar het budget structureel met circa € 26,7 mln. wordt verlaagd. In 2025 gaat het om een verlaging van circa € 8,0 mln. De budgetten voor personele en materiële uitgaven worden naar rato verlaagd, in lijn met de voorziene krimp van de organisatie. De ontvangsten worden structureel verlaagd, omdat lagere ontvangsten uit detacheringen worden verwacht.

# data[].attributes.description
Gereserveerde middelen die bij Miljoenennota nog niet aan een specifiek beleidsdoel zijn toegekend.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Artikel 51 is een administratief begrotingstechnisch artikel. Er worden geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van dit artikel gedaan. Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstelling naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden taakstellingen of middelen die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegevoegd op dit artikel geplaatst.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van LVVN beheert dit artikel als administratief vehikel voor het doorverdelen van middelen binnen de begroting. Het budget van € 12,4 mln. in 2025 betreft met name reserveringen voor de NVWA, die op een later moment naar andere beleidsartikelen worden overgeheveld.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Het Hoofdlijnenakkoord bevat een apparaatstaakstelling die deels op artikel 51 wordt ingevuld, waar het budget structureel met € 0,4 mln. wordt verlaagd. In 2025 gaat het om een verlaging van € 0,1 mln. Dit betreft de verlaging van een ICT-reservering.

# data[].attributes.description
Publieke gezondheid, preventie, vaccinaties en het RIVM.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede volksgezondheid, waarbij mensen zo min mogelijk blootstaan aan bedreigingen van hun gezondheid én zij in gezondheid leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Een belangrijke beleidsopgave voor de minister is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers. Mensen zijn in eerste instantie echter wel zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid en dienen zichzelf – indien mogelijk – te beschermen tegen gezondheidsrisico's. De minister vervult rollen als stimuleren (van gezonde keuzes, betrouwbare informatie en gezonder voedingsaanbod), financieren (van bevolkingsonderzoeken, screeningen, nationale programma's en organisaties voor gezondheidsbescherming en preventie) en regisseren (het opstellen van wettelijke kaders om burgers te beschermen tegen gezondheidsrisico's).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op advies van de Gezondheidsraad wordt vanaf het griepseizoen 2025/26 eenmalig het pneumokokkenvaccin PCV20 aangeboden aan 60-plussers en wordt in 2025 vaccinatie tegen het RS-virus opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Per 1 januari 2025 wordt de counseling bij prenatale screening (20 wekenecho) overgeheveld vanuit de Zvw naar de rijksbegroting, conform het advies van het Zorginstituut. In het hoofdlijnenakkoord is een verlaging afgesproken van de intensiveringen publieke gezondheid en infectieziektebestrijding (oplopend naar structureel € 300 miljoen); voor 2025 wordt deze ombuiging van € 50 miljoen onder meer ingevuld via verlaging van de SPUK GGD en minder inzet op kennis en innovatie. Daarnaast wordt beleid ontwikkeld voor weerbare zorg, gericht op actuele en toekomstige dreigingen zoals gewapend conflict, infectieziekte-uitbraken en extreme weersomstandigheden, waarbij lessen uit COVID-19 worden betrokken.

# data[].attributes.description
Publieke gezondheid, preventie, vaccinaties en het RIVM.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede volksgezondheid, waarbij mensen zo min mogelijk blootstaan aan bedreigingen van hun gezondheid én zij in gezondheid leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Een belangrijke beleidsopgave voor de minister is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers. Mensen zijn in eerste instantie echter wel zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid en dienen zichzelf – indien mogelijk – te beschermen tegen gezondheidsrisico's. De minister vervult rollen als stimuleren (van gezonde keuzes, betrouwbare informatie en gezonder voedingsaanbod), financieren (van bevolkingsonderzoeken, screeningen, nationale programma's en organisaties voor gezondheidsbescherming en preventie) en regisseren (het opstellen van wettelijke kaders om burgers te beschermen tegen gezondheidsrisico's).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op advies van de Gezondheidsraad wordt vanaf het griepseizoen 2025/26 eenmalig het pneumokokkenvaccin PCV20 aangeboden aan 60-plussers en wordt in 2025 vaccinatie tegen het RS-virus opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Per 1 januari 2025 wordt de counseling bij prenatale screening (20 wekenecho) overgeheveld vanuit de Zvw naar de rijksbegroting, conform het advies van het Zorginstituut. In het hoofdlijnenakkoord is een verlaging afgesproken van de intensiveringen publieke gezondheid en infectieziektebestrijding (oplopend naar structureel € 300 miljoen); voor 2025 wordt deze ombuiging van € 50 miljoen onder meer ingevuld via verlaging van de SPUK GGD en minder inzet op kennis en innovatie. Daarnaast wordt beleid ontwikkeld voor weerbare zorg, gericht op actuele en toekomstige dreigingen zoals gewapend conflict, infectieziekte-uitbraken en extreme weersomstandigheden, waarbij lessen uit COVID-19 worden betrokken.

# data[].attributes.description
Publieke gezondheid, preventie, vaccinaties en het RIVM.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede volksgezondheid, waarbij mensen zo min mogelijk blootstaan aan bedreigingen van hun gezondheid én zij in gezondheid leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Een belangrijke beleidsopgave voor de minister is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers. Mensen zijn in eerste instantie echter wel zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid en dienen zichzelf – indien mogelijk – te beschermen tegen gezondheidsrisico's. De minister vervult rollen als stimuleren (van gezonde keuzes, betrouwbare informatie en gezonder voedingsaanbod), financieren (van bevolkingsonderzoeken, screeningen, nationale programma's en organisaties voor gezondheidsbescherming en preventie) en regisseren (het opstellen van wettelijke kaders om burgers te beschermen tegen gezondheidsrisico's).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Op advies van de Gezondheidsraad wordt vanaf het griepseizoen 2025/26 eenmalig het pneumokokkenvaccin PCV20 aangeboden aan 60-plussers en wordt in 2025 vaccinatie tegen het RS-virus opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Per 1 januari 2025 wordt de counseling bij prenatale screening (20 wekenecho) overgeheveld vanuit de Zvw naar de rijksbegroting, conform het advies van het Zorginstituut. In het hoofdlijnenakkoord is een verlaging afgesproken van de intensiveringen publieke gezondheid en infectieziektebestrijding (oplopend naar structureel € 300 miljoen); voor 2025 wordt deze ombuiging van € 50 miljoen onder meer ingevuld via verlaging van de SPUK GGD en minder inzet op kennis en innovatie. Daarnaast wordt beleid ontwikkeld voor weerbare zorg, gericht op actuele en toekomstige dreigingen zoals gewapend conflict, infectieziekte-uitbraken en extreme weersomstandigheden, waarbij lessen uit COVID-19 worden betrokken.

# data[].attributes.description
Curatieve zorg: ziekenhuizen, huisartsen en het zorgverzekeringsstelsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar aanbod voor curatieve zorg.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een goed werkend en samenhangend stelsel voor de curatieve zorg. De Zvw vormt samen met de zorgbrede wetten, zoals de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) en de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi), de wettelijke basis van dit stelsel. De minister stimuleert kwaliteit, veiligheid en innovatie, financiert de zorguitgaven voor kinderen tot 18 jaar en diverse onderzoeken, en onderhoudt wet- en regelgeving op gebied van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen, lichaamsmaterialen, bloedvoorziening en registers.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Subsidieregeling veelbelovende zorg, waarmee tijdelijke financiering wordt geboden voor behandelingen die qua (kosten)effectiviteit veelbelovend lijken maar nog niet uit de basisverzekering worden vergoed, wordt met één jaar verlengd tot eind 2025 en is in de voorjaarsbesluitvorming 2024 structureel verlaagd naar € 39 miljoen. Daarnaast wordt in 2025 de beleidsinzet op de beschikbaarheid van genees- en medische hulpmiddelen verder geïntensiveerd langs drie lijnen: het blijvend en sneller in kaart brengen van tekorten door het Meldpunt Geneesmiddelentekorten, het aanleggen van extra voorraden van kritieke geneesmiddelen bovenop de generieke veiligheidsvoorraad, en het versterken van leveringszekerheid, onder meer via stimulering van productie dichtbij huis, de Biotech Training Facility, Nationale Groeifonds Traject Pharma NL en de IPCEI Health. Ook voor medische hulpmiddelen worden tekorten eerder gesignaleerd en wordt in Europees verband gekeken naar voorraden en productie.

# data[].attributes.description
Curatieve zorg: ziekenhuizen, huisartsen en het zorgverzekeringsstelsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar aanbod voor curatieve zorg.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een goed werkend en samenhangend stelsel voor de curatieve zorg. De Zvw vormt samen met de zorgbrede wetten, zoals de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) en de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi), de wettelijke basis van dit stelsel. De minister stimuleert kwaliteit, veiligheid en innovatie, financiert de zorguitgaven voor kinderen tot 18 jaar en diverse onderzoeken, en onderhoudt wet- en regelgeving op gebied van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen, lichaamsmaterialen, bloedvoorziening en registers.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Subsidieregeling veelbelovende zorg, waarmee tijdelijke financiering wordt geboden voor behandelingen die qua (kosten)effectiviteit veelbelovend lijken maar nog niet uit de basisverzekering worden vergoed, wordt met één jaar verlengd tot eind 2025 en is in de voorjaarsbesluitvorming 2024 structureel verlaagd naar € 39 miljoen. Daarnaast wordt in 2025 de beleidsinzet op de beschikbaarheid van genees- en medische hulpmiddelen verder geïntensiveerd langs drie lijnen: het blijvend en sneller in kaart brengen van tekorten door het Meldpunt Geneesmiddelentekorten, het aanleggen van extra voorraden van kritieke geneesmiddelen bovenop de generieke veiligheidsvoorraad, en het versterken van leveringszekerheid, onder meer via stimulering van productie dichtbij huis, de Biotech Training Facility, Nationale Groeifonds Traject Pharma NL en de IPCEI Health. Ook voor medische hulpmiddelen worden tekorten eerder gesignaleerd en wordt in Europees verband gekeken naar voorraden en productie.

# data[].attributes.description
Curatieve zorg: ziekenhuizen, huisartsen en het zorgverzekeringsstelsel.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar aanbod voor curatieve zorg.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een goed werkend en samenhangend stelsel voor de curatieve zorg. De Zvw vormt samen met de zorgbrede wetten, zoals de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) en de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi), de wettelijke basis van dit stelsel. De minister stimuleert kwaliteit, veiligheid en innovatie, financiert de zorguitgaven voor kinderen tot 18 jaar en diverse onderzoeken, en onderhoudt wet- en regelgeving op gebied van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen, lichaamsmaterialen, bloedvoorziening en registers.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Subsidieregeling veelbelovende zorg, waarmee tijdelijke financiering wordt geboden voor behandelingen die qua (kosten)effectiviteit veelbelovend lijken maar nog niet uit de basisverzekering worden vergoed, wordt met één jaar verlengd tot eind 2025 en is in de voorjaarsbesluitvorming 2024 structureel verlaagd naar € 39 miljoen. Daarnaast wordt in 2025 de beleidsinzet op de beschikbaarheid van genees- en medische hulpmiddelen verder geïntensiveerd langs drie lijnen: het blijvend en sneller in kaart brengen van tekorten door het Meldpunt Geneesmiddelentekorten, het aanleggen van extra voorraden van kritieke geneesmiddelen bovenop de generieke veiligheidsvoorraad, en het versterken van leveringszekerheid, onder meer via stimulering van productie dichtbij huis, de Biotech Training Facility, Nationale Groeifonds Traject Pharma NL en de IPCEI Health. Ook voor medische hulpmiddelen worden tekorten eerder gesignaleerd en wordt in Europees verband gekeken naar voorraden en productie.

# data[].attributes.description
Langdurige zorg via de Wlz en ondersteuning thuis via de Wmo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een stelsel voor maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg dat ieder mens in staat stelt om zijn leven zo lang mogelijk zelf in te vullen en – wanneer dit nodig is – thuis of in een instelling kwalitatief goede ondersteuning en zorg biedt. Ondersteuning en zorg worden geboden aansluitend op informele vormen van hulp, waarbij de complexiteit van de zorgvraag en de weerbaarheid van de burger centraal staan bij het bieden van passende zorg. Er wordt gestreefd naar welbevinden en een afname van de afhankelijkheid van ondersteuning en zorg, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een effectief en efficiënt werkend systeem van langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning in Nederland. Gemeenten dragen zorg voor de ondersteuning via de Wmo 2015, en voor mensen met een blijvende behoefte aan permanent toezicht is zorg vanuit de Wlz beschikbaar via zorgkantoren. De minister stimuleert vernieuwing en kennisdeling, financiert de Wmo 2015 en de Wlz en partijen binnen het stelsel, en regisseert de wettelijke kaders en monitort en evalueert de werking van beide wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de aanpak Doe onbeperkt mee wordt in 2025 de meerjarige werkagenda voor het VN-verdrag handicap afgerond en wordt een besluit genomen over de uitvoering. Binnen het programma Eén tegen eenzaamheid wordt verder gewerkt aan drie actielijnen: meer bewustwording, meer maatschappelijk initiatief en een lokale aanpak in alle gemeenten. Voor een toekomstbestendige Wmo wordt het houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015 eind 2025 afgerond en wordt wetgeving voorbereid om de positie van Wmo-toezichthouders te versterken. Met het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis wordt de transformatie van opvang naar preventie en Wonen Eerst voortgezet, waarbij vanaf 2024 € 55 miljoen structureel is toegevoegd aan het gemeentefonds. In 2025 wordt bezien hoe € 600 miljoen vanaf 2027 kan worden ingezet voor betere ouderenzorg en wordt een wijzigingswet voor de Wet zorg en dwang voorbereid.

# data[].attributes.description
Langdurige zorg via de Wlz en ondersteuning thuis via de Wmo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een stelsel voor maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg dat ieder mens in staat stelt om zijn leven zo lang mogelijk zelf in te vullen en – wanneer dit nodig is – thuis of in een instelling kwalitatief goede ondersteuning en zorg biedt. Ondersteuning en zorg worden geboden aansluitend op informele vormen van hulp, waarbij de complexiteit van de zorgvraag en de weerbaarheid van de burger centraal staan bij het bieden van passende zorg. Er wordt gestreefd naar welbevinden en een afname van de afhankelijkheid van ondersteuning en zorg, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een effectief en efficiënt werkend systeem van langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning in Nederland. Gemeenten dragen zorg voor de ondersteuning via de Wmo 2015, en voor mensen met een blijvende behoefte aan permanent toezicht is zorg vanuit de Wlz beschikbaar via zorgkantoren. De minister stimuleert vernieuwing en kennisdeling, financiert de Wmo 2015 en de Wlz en partijen binnen het stelsel, en regisseert de wettelijke kaders en monitort en evalueert de werking van beide wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de aanpak Doe onbeperkt mee wordt in 2025 de meerjarige werkagenda voor het VN-verdrag handicap afgerond en wordt een besluit genomen over de uitvoering. Binnen het programma Eén tegen eenzaamheid wordt verder gewerkt aan drie actielijnen: meer bewustwording, meer maatschappelijk initiatief en een lokale aanpak in alle gemeenten. Voor een toekomstbestendige Wmo wordt het houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015 eind 2025 afgerond en wordt wetgeving voorbereid om de positie van Wmo-toezichthouders te versterken. Met het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis wordt de transformatie van opvang naar preventie en Wonen Eerst voortgezet, waarbij vanaf 2024 € 55 miljoen structureel is toegevoegd aan het gemeentefonds. In 2025 wordt bezien hoe € 600 miljoen vanaf 2027 kan worden ingezet voor betere ouderenzorg en wordt een wijzigingswet voor de Wet zorg en dwang voorbereid.

# data[].attributes.description
Langdurige zorg via de Wlz en ondersteuning thuis via de Wmo.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een stelsel voor maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg dat ieder mens in staat stelt om zijn leven zo lang mogelijk zelf in te vullen en – wanneer dit nodig is – thuis of in een instelling kwalitatief goede ondersteuning en zorg biedt. Ondersteuning en zorg worden geboden aansluitend op informele vormen van hulp, waarbij de complexiteit van de zorgvraag en de weerbaarheid van de burger centraal staan bij het bieden van passende zorg. Er wordt gestreefd naar welbevinden en een afname van de afhankelijkheid van ondersteuning en zorg, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor een effectief en efficiënt werkend systeem van langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning in Nederland. Gemeenten dragen zorg voor de ondersteuning via de Wmo 2015, en voor mensen met een blijvende behoefte aan permanent toezicht is zorg vanuit de Wlz beschikbaar via zorgkantoren. De minister stimuleert vernieuwing en kennisdeling, financiert de Wmo 2015 en de Wlz en partijen binnen het stelsel, en regisseert de wettelijke kaders en monitort en evalueert de werking van beide wetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de aanpak Doe onbeperkt mee wordt in 2025 de meerjarige werkagenda voor het VN-verdrag handicap afgerond en wordt een besluit genomen over de uitvoering. Binnen het programma Eén tegen eenzaamheid wordt verder gewerkt aan drie actielijnen: meer bewustwording, meer maatschappelijk initiatief en een lokale aanpak in alle gemeenten. Voor een toekomstbestendige Wmo wordt het houdbaarheidsonderzoek Wmo 2015 eind 2025 afgerond en wordt wetgeving voorbereid om de positie van Wmo-toezichthouders te versterken. Met het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis wordt de transformatie van opvang naar preventie en Wonen Eerst voortgezet, waarbij vanaf 2024 € 55 miljoen structureel is toegevoegd aan het gemeentefonds. In 2025 wordt bezien hoe € 600 miljoen vanaf 2027 kan worden ingezet voor betere ouderenzorg en wordt een wijzigingswet voor de Wet zorg en dwang voorbereid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een sportieve samenleving waarbij plezier in sport en bewegen belangrijk is, waarin voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden aanwezig zijn en topsport mensen inspireert en samenbrengt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het landelijke sportbeleid. Sport en bewegen dragen bij aan een betere gezondheid, aan leefbaarheid en veiligheid, sociale samenhang en integratie, betere schoolprestaties en minder schooluitval, en de minister erkent daarnaast de intrinsieke waarde van sport en het belang van sportevenementen. De minister stimuleert samenwerking op lokaal niveau en innovatie en kennisontwikkeling, financiert programma's voor passende en veilige sport- en beweeginfrastructuur, internationaal aansprekende sportevenementen, topsport, en regisseert door het bijeenbrengen van gemeenten, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en provincies tot een gezamenlijke beleidsagenda.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 draait de uitvoering van Sportakkoord II (motto «Sport versterkt») op volle toeren, met als ambities het versterken van het fundament van de sport, het vergroten van het bereik en het vergroten van de zichtbaarheid en betekenis van sport; via de Brede Specifieke Uitkering is hiervoor € 12,9 miljoen voor gemeenten beschikbaar. Voor sociaal veilige sport worden vier basiseisen bij meer sportaanbieders geïmplementeerd, waaronder sport- en beweegloketten bij vitale aanbieders en de inclusie- en diversiteitsstrategie (uiterlijk 2030). Het actieplan «Nederland beweegt» loopt eind 2025 af en in 2025 wordt bezien welke werkzame elementen een vervolg krijgen. De verduurzaming van de sportinfrastructuur wordt in 2025 samen met EZ en BZK uitgewerkt langs adviezen over ontzorging, financiering en gebiedsgerichte aanpak; ook wordt gekeken naar alternatieve subsidiemogelijkheden zoals DUMAVA. Daarnaast wordt gewerkt aan een wetsvoorstel voor de oprichting van een onafhankelijk Integriteitscentrum.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een sportieve samenleving waarbij plezier in sport en bewegen belangrijk is, waarin voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden aanwezig zijn en topsport mensen inspireert en samenbrengt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het landelijke sportbeleid. Sport en bewegen dragen bij aan een betere gezondheid, aan leefbaarheid en veiligheid, sociale samenhang en integratie, betere schoolprestaties en minder schooluitval, en de minister erkent daarnaast de intrinsieke waarde van sport en het belang van sportevenementen. De minister stimuleert samenwerking op lokaal niveau en innovatie en kennisontwikkeling, financiert programma's voor passende en veilige sport- en beweeginfrastructuur, internationaal aansprekende sportevenementen, topsport, en regisseert door het bijeenbrengen van gemeenten, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en provincies tot een gezamenlijke beleidsagenda.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 draait de uitvoering van Sportakkoord II (motto «Sport versterkt») op volle toeren, met als ambities het versterken van het fundament van de sport, het vergroten van het bereik en het vergroten van de zichtbaarheid en betekenis van sport; via de Brede Specifieke Uitkering is hiervoor € 12,9 miljoen voor gemeenten beschikbaar. Voor sociaal veilige sport worden vier basiseisen bij meer sportaanbieders geïmplementeerd, waaronder sport- en beweegloketten bij vitale aanbieders en de inclusie- en diversiteitsstrategie (uiterlijk 2030). Het actieplan «Nederland beweegt» loopt eind 2025 af en in 2025 wordt bezien welke werkzame elementen een vervolg krijgen. De verduurzaming van de sportinfrastructuur wordt in 2025 samen met EZ en BZK uitgewerkt langs adviezen over ontzorging, financiering en gebiedsgerichte aanpak; ook wordt gekeken naar alternatieve subsidiemogelijkheden zoals DUMAVA. Daarnaast wordt gewerkt aan een wetsvoorstel voor de oprichting van een onafhankelijk Integriteitscentrum.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een sportieve samenleving waarbij plezier in sport en bewegen belangrijk is, waarin voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden aanwezig zijn en topsport mensen inspireert en samenbrengt.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het landelijke sportbeleid. Sport en bewegen dragen bij aan een betere gezondheid, aan leefbaarheid en veiligheid, sociale samenhang en integratie, betere schoolprestaties en minder schooluitval, en de minister erkent daarnaast de intrinsieke waarde van sport en het belang van sportevenementen. De minister stimuleert samenwerking op lokaal niveau en innovatie en kennisontwikkeling, financiert programma's voor passende en veilige sport- en beweeginfrastructuur, internationaal aansprekende sportevenementen, topsport, en regisseert door het bijeenbrengen van gemeenten, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en provincies tot een gezamenlijke beleidsagenda.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 draait de uitvoering van Sportakkoord II (motto «Sport versterkt») op volle toeren, met als ambities het versterken van het fundament van de sport, het vergroten van het bereik en het vergroten van de zichtbaarheid en betekenis van sport; via de Brede Specifieke Uitkering is hiervoor € 12,9 miljoen voor gemeenten beschikbaar. Voor sociaal veilige sport worden vier basiseisen bij meer sportaanbieders geïmplementeerd, waaronder sport- en beweegloketten bij vitale aanbieders en de inclusie- en diversiteitsstrategie (uiterlijk 2030). Het actieplan «Nederland beweegt» loopt eind 2025 af en in 2025 wordt bezien welke werkzame elementen een vervolg krijgen. De verduurzaming van de sportinfrastructuur wordt in 2025 samen met EZ en BZK uitgewerkt langs adviezen over ontzorging, financiering en gebiedsgerichte aanpak; ook wordt gekeken naar alternatieve subsidiemogelijkheden zoals DUMAVA. Daarnaast wordt gewerkt aan een wetsvoorstel voor de oprichting van een onafhankelijk Integriteitscentrum.

# data[].attributes.description
Pensioenen en voorzieningen voor oorlogsgetroffenen en herinnering aan WO II.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog (WO II) is geborgd en mensen beseffen, mede op basis van de gebeurtenissen uit WO II, wat het betekent om in vrijheid te kunnen leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de continuïteit, kwaliteit, effectiviteit en toekomstgerichtheid van specifieke zorg en het stelsel van pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II, en voor het levend houden van de herinnering aan WO II. De minister stimuleert het blijvend betekenis laten houden aan de herinnering aan WO II, financiert begeleidende instellingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening en instellingen die de herinnering aan WO II levend houden, regisseert de ondersteunende infrastructuur en de relevante wet- en regelgeving, en is opdrachtgever en toezichthouder van diverse ZBO's en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Van 12 september 2024 tot en met 15 augustus 2025 wordt herdacht dat 80 jaar geleden de Tweede Wereldoorlog eindigde; tijdens dit lustrumjaar worden door heel Nederland herdenkingen en activiteiten georganiseerd en treedt in 2025 een subsidieregeling ter versterking van de WOII-sector in werking, met prioriteit voor onderbelichte verhalen, de Holocaust, het digitale aanbod en het bereiken van jongeren. Met het Nationale Plan Versterking Holocausteducatie en de structurele financiering van het Nationaal Holocaust Museum wordt een extra impuls gegeven aan educatie en infrastructuur binnen de herinneringssector. Op 1 januari 2025 wordt het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) openbaar en via het project «oorlog voor de rechter» digitaal en in context beschikbaar gemaakt. In 2025 wordt het Nationaal Programma 80 Jaar vervolging Sinti en Roma uitgevoerd, wordt een wetenschappelijk onderzoekstraject opgezet en wordt de collectieve erkenning van de Indische, Molukse, Papoea en Chinees-Indonesische gemeenschappen doorontwikkeld. Ook start in 2025 de evaluatie van het convenant voor de ondersteuning van de tweede generatie oorlogsgetroffenen.

# data[].attributes.description
Pensioenen en voorzieningen voor oorlogsgetroffenen en herinnering aan WO II.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog (WO II) is geborgd en mensen beseffen, mede op basis van de gebeurtenissen uit WO II, wat het betekent om in vrijheid te kunnen leven.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de continuïteit, kwaliteit, effectiviteit en toekomstgerichtheid van specifieke zorg en het stelsel van pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II, en voor het levend houden van de herinnering aan WO II. De minister stimuleert het blijvend betekenis laten houden aan de herinnering aan WO II, financiert begeleidende instellingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening en instellingen die de herinnering aan WO II levend houden, regisseert de ondersteunende infrastructuur en de relevante wet- en regelgeving, en is opdrachtgever en toezichthouder van diverse ZBO's en het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Van 12 september 2024 tot en met 15 augustus 2025 wordt herdacht dat 80 jaar geleden de Tweede Wereldoorlog eindigde; tijdens dit lustrumjaar worden door heel Nederland herdenkingen en activiteiten georganiseerd en treedt in 2025 een subsidieregeling ter versterking van de WOII-sector in werking, met prioriteit voor onderbelichte verhalen, de Holocaust, het digitale aanbod en het bereiken van jongeren. Met het Nationale Plan Versterking Holocausteducatie en de structurele financiering van het Nationaal Holocaust Museum wordt een extra impuls gegeven aan educatie en infrastructuur binnen de herinneringssector. Op 1 januari 2025 wordt het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) openbaar en via het project «oorlog voor de rechter» digitaal en in context beschikbaar gemaakt. In 2025 wordt het Nationaal Programma 80 Jaar vervolging Sinti en Roma uitgevoerd, wordt een wetenschappelijk onderzoekstraject opgezet en wordt de collectieve erkenning van de Indische, Molukse, Papoea en Chinees-Indonesische gemeenschappen doorontwikkeld. Ook start in 2025 de evaluatie van het convenant voor de ondersteuning van de tweede generatie oorlogsgetroffenen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg financieel toegankelijk houden. De zorgtoeslag is een tegemoetkoming om de zorg die geleverd wordt via de Zvw financieel toegankelijk te maken; de hoogte is afhankelijk van het huishoudinkomen en van de standaardpremie (het gemiddelde van de nominale premies, vermeerderd met het gemiddelde bedrag eigen risico). De Wet op de zorgtoeslag waarborgt dat niemand een groter deel van zijn inkomen aan standaardpremie hoeft te betalen dan aanvaardbaar wordt geacht; de hoogte van de zorgtoeslag is het verschil tussen de standaardpremie en de normpremie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het financieren van de zorgtoeslag, inclusief het vaststellen van de hoogte van de zorgtoeslag en de vormgeving van het stelsel van wet- en regelgeving over de zorgtoeslag. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het financieren van de tegemoetkoming voor personen die in de inkomstenbelasting hun uitgaven voor specifieke zorgkosten als gevolg van heffingskortingen niet of niet geheel kunnen inzetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor 2025 zijn de percentages voor de normpremie vastgesteld op 1,896% (zonder partner) en 4,273% (met partner) voor het inkomen tot aan het minimumloon en 13,7% voor het inkomen daarboven. In de Fiscale verzamelwet 2025 is een uitbreiding van het partnerbegrip in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) afgesproken, waarbij de 27-jaarsgrens voor eerstegraads bloed- en aanverwanten toeslagpartnerschap wordt afgeschaft; hierdoor krijgen meer mensen recht op zorgtoeslag, wat leidt tot ongeveer € 3 miljoen extra uitgaven in 2025 die binnen het huidige budget worden gedekt. Als gevolg daarvan zijn de percentages tot het minimumloon structureel met 0,002%-punt verhoogd, waardoor ontvangers € 0,54 op jaarbasis minder zorgtoeslag ontvangen. Uitgaande van een standaardpremie van € 2.100 bedraagt de maximale zorgtoeslag in 2025 € 1.561 voor alleenstaanden en € 2.986 voor paren.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg financieel toegankelijk houden. De zorgtoeslag is een tegemoetkoming om de zorg die geleverd wordt via de Zvw financieel toegankelijk te maken; de hoogte is afhankelijk van het huishoudinkomen en van de standaardpremie (het gemiddelde van de nominale premies, vermeerderd met het gemiddelde bedrag eigen risico). De Wet op de zorgtoeslag waarborgt dat niemand een groter deel van zijn inkomen aan standaardpremie hoeft te betalen dan aanvaardbaar wordt geacht; de hoogte van de zorgtoeslag is het verschil tussen de standaardpremie en de normpremie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het financieren van de zorgtoeslag, inclusief het vaststellen van de hoogte van de zorgtoeslag en de vormgeving van het stelsel van wet- en regelgeving over de zorgtoeslag. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het financieren van de tegemoetkoming voor personen die in de inkomstenbelasting hun uitgaven voor specifieke zorgkosten als gevolg van heffingskortingen niet of niet geheel kunnen inzetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor 2025 zijn de percentages voor de normpremie vastgesteld op 1,896% (zonder partner) en 4,273% (met partner) voor het inkomen tot aan het minimumloon en 13,7% voor het inkomen daarboven. In de Fiscale verzamelwet 2025 is een uitbreiding van het partnerbegrip in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) afgesproken, waarbij de 27-jaarsgrens voor eerstegraads bloed- en aanverwanten toeslagpartnerschap wordt afgeschaft; hierdoor krijgen meer mensen recht op zorgtoeslag, wat leidt tot ongeveer € 3 miljoen extra uitgaven in 2025 die binnen het huidige budget worden gedekt. Als gevolg daarvan zijn de percentages tot het minimumloon structureel met 0,002%-punt verhoogd, waardoor ontvangers € 0,54 op jaarbasis minder zorgtoeslag ontvangen. Uitgaande van een standaardpremie van € 2.100 bedraagt de maximale zorgtoeslag in 2025 € 1.561 voor alleenstaanden en € 2.986 voor paren.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
De zorg financieel toegankelijk houden. De zorgtoeslag is een tegemoetkoming om de zorg die geleverd wordt via de Zvw financieel toegankelijk te maken; de hoogte is afhankelijk van het huishoudinkomen en van de standaardpremie (het gemiddelde van de nominale premies, vermeerderd met het gemiddelde bedrag eigen risico). De Wet op de zorgtoeslag waarborgt dat niemand een groter deel van zijn inkomen aan standaardpremie hoeft te betalen dan aanvaardbaar wordt geacht; de hoogte van de zorgtoeslag is het verschil tussen de standaardpremie en de normpremie.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het financieren van de zorgtoeslag, inclusief het vaststellen van de hoogte van de zorgtoeslag en de vormgeving van het stelsel van wet- en regelgeving over de zorgtoeslag. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het financieren van de tegemoetkoming voor personen die in de inkomstenbelasting hun uitgaven voor specifieke zorgkosten als gevolg van heffingskortingen niet of niet geheel kunnen inzetten.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor 2025 zijn de percentages voor de normpremie vastgesteld op 1,896% (zonder partner) en 4,273% (met partner) voor het inkomen tot aan het minimumloon en 13,7% voor het inkomen daarboven. In de Fiscale verzamelwet 2025 is een uitbreiding van het partnerbegrip in de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) afgesproken, waarbij de 27-jaarsgrens voor eerstegraads bloed- en aanverwanten toeslagpartnerschap wordt afgeschaft; hierdoor krijgen meer mensen recht op zorgtoeslag, wat leidt tot ongeveer € 3 miljoen extra uitgaven in 2025 die binnen het huidige budget worden gedekt. Als gevolg daarvan zijn de percentages tot het minimumloon structureel met 0,002%-punt verhoogd, waardoor ontvangers € 0,54 op jaarbasis minder zorgtoeslag ontvangen. Uitgaande van een standaardpremie van € 2.100 bedraagt de maximale zorgtoeslag in 2025 € 1.561 voor alleenstaanden en € 2.986 voor paren.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel worden de departementsbrede uitgaven vermeld die niet zinvol kunnen worden toegerekend aan een beleidsartikel. Het artikel omvat onder meer internationale samenwerking, de verzameluitkering, eigenaarsbijdragen aan agentschappen (met name het RIVM) en de begrotingsreserve voor de achterborg van WFZ-garanties. De volksgezondheid in Nederland wordt nadrukkelijk beïnvloed door ontwikkelingen buiten onze landsgrenzen, en Nederland werkt via VWS samen met internationale partners zoals de EU, WHO, VN, NAVO, G20, Raad van Europa en OESO, en in bilaterale relaties.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister draagt bij aan de internationale samenwerking op het gebied van volksgezondheid, welzijn en sport en vertegenwoordigt Nederland bij de relevante multilaterale organisaties. Daarnaast is de minister als eigenaar verantwoordelijk voor de eigenaarsbijdragen aan agentschappen zoals het RIVM, waaronder middelen voor het Strategisch Programma RIVM (SPR). Ook wordt via dit artikel een begrotingsreserve aangehouden voor eventuele schade in het kader van de achterborg van het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de internationale samenwerking op het gebied van pandemische paraatheid, infectieziektenbeleid, strategische afhankelijkheden (onder meer geneesmiddelentekorten) en de impact van klimaatverandering op gezondheid voortgezet en geïntensiveerd, met prioriteit voor samenwerking binnen de EU, WHO en NAVO en met prioritaire landen als de VS, India, China, Duitsland en het VK. Voor het RIVM is in 2025 € 20,2 miljoen extra aan dit artikel toegevoegd in verband met de kosten van de verhuizing. De jaarlijkse storting in de begrotingsreserve voor de WFZ-achterborg bedraagt € 5 miljoen.

# data[].attributes.description
Algemene, niet aan een specifiek beleidsartikel toe te rekenen uitgaven van het ministerie.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel worden de departementsbrede uitgaven vermeld die niet zinvol kunnen worden toegerekend aan een beleidsartikel. Het artikel omvat onder meer internationale samenwerking, de verzameluitkering, eigenaarsbijdragen aan agentschappen (met name het RIVM) en de begrotingsreserve voor de achterborg van WFZ-garanties. De volksgezondheid in Nederland wordt nadrukkelijk beïnvloed door ontwikkelingen buiten onze landsgrenzen, en Nederland werkt via VWS samen met internationale partners zoals de EU, WHO, VN, NAVO, G20, Raad van Europa en OESO, en in bilaterale relaties.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister draagt bij aan de internationale samenwerking op het gebied van volksgezondheid, welzijn en sport en vertegenwoordigt Nederland bij de relevante multilaterale organisaties. Daarnaast is de minister als eigenaar verantwoordelijk voor de eigenaarsbijdragen aan agentschappen zoals het RIVM, waaronder middelen voor het Strategisch Programma RIVM (SPR). Ook wordt via dit artikel een begrotingsreserve aangehouden voor eventuele schade in het kader van de achterborg van het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ).

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 wordt de internationale samenwerking op het gebied van pandemische paraatheid, infectieziektenbeleid, strategische afhankelijkheden (onder meer geneesmiddelentekorten) en de impact van klimaatverandering op gezondheid voortgezet en geïntensiveerd, met prioriteit voor samenwerking binnen de EU, WHO en NAVO en met prioritaire landen als de VS, India, China, Duitsland en het VK. Voor het RIVM is in 2025 € 20,2 miljoen extra aan dit artikel toegevoegd in verband met de kosten van de verhuizing. De jaarlijkse storting in de begrotingsreserve voor de WFZ-achterborg bedraagt € 5 miljoen.

# data[].attributes.description
Bedrijfsvoering van het kerndepartement: salaris, huisvesting, ICT en ondersteunende diensten.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
In dit niet-beleidsartikel wordt ingegaan op de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van VWS, inclusief de apparaatsuitgaven voor inspecties, het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en raden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van het kerndepartement en de daarbij horende personele en materiële uitgaven, waaronder eigen personeel, externe inhuur, ICT, bijdragen aan Shared Service Organisaties (SSO's) en overige materiële uitgaven. Ook de apparaatsuitgaven van onder het ministerie ressorterende inspecties en planbureaus worden via dit artikel verantwoord.

# data[].attributes.description
Bevordering van duurzame economische ontwikkeling, internationale handel en buitenlandse investeringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Versterken van het internationaal verdienvermogen van Nederland, nu en in de toekomst, verminderen van armoede en maatschappelijke ongelijkheid, bevorderen van toekomstbestendige groei wereldwijd, waarbij wordt ingespeeld op mondiale transities. Nederland werkt aan een toekomstbestendig handels- en investeringssysteem, gebaseerd op hoge standaarden, Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO), effectieve inzet van het handels- en financieringsinstrumentarium, het beleid en uitvoering van exportcontrole, het ontwikkelen, uitvoeren en houden van toezicht op sancties op technologie en goederen, bevordering van de economische weerbaarheid en versterking van de private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het vergt een kabinetsbrede inspanning om deze doelstellingen te verwezenlijken. De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp werkt hiertoe in het bijzonder samen met de minister van Financiën, de staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst, de minister van Economische Zaken, de minister voor Klimaat en Energie, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de minister voor Rechtsbescherming, de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de AIVD en MIVD. De minister is verantwoordelijk voor het financieren, stimuleren, regisseren en uitvoeren van beleid rond handel, investeringen, IMVO, exportcontrole en private-sectorontwikkeling in lage- en middeninkomenslanden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is op 25 juli in werking getreden. Nederland heeft vanaf dat moment twee jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Het kabinet is inmiddels gestart met de implementatie en zal de Kamer via de Geannoteerde Agenda's van de Raad voor Buitenlandse Zaken Handel periodiek informeren. Naar verwachting treedt eind 2024 ook de anti-dwangarbeidverordening in werking, waarna Nederland een jaar heeft om een toezichthouder aan te wijzen; de handhavingsbepalingen worden drie jaar na inwerkingtreding van toepassing.

# data[].attributes.description
Bevordering van duurzame economische ontwikkeling, internationale handel en buitenlandse investeringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Versterken van het internationaal verdienvermogen van Nederland, nu en in de toekomst, verminderen van armoede en maatschappelijke ongelijkheid, bevorderen van toekomstbestendige groei wereldwijd, waarbij wordt ingespeeld op mondiale transities. Nederland werkt aan een toekomstbestendig handels- en investeringssysteem, gebaseerd op hoge standaarden, Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO), effectieve inzet van het handels- en financieringsinstrumentarium, het beleid en uitvoering van exportcontrole, het ontwikkelen, uitvoeren en houden van toezicht op sancties op technologie en goederen, bevordering van de economische weerbaarheid en versterking van de private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het vergt een kabinetsbrede inspanning om deze doelstellingen te verwezenlijken. De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp werkt hiertoe in het bijzonder samen met de minister van Financiën, de staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst, de minister van Economische Zaken, de minister voor Klimaat en Energie, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de minister voor Rechtsbescherming, de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de AIVD en MIVD. De minister is verantwoordelijk voor het financieren, stimuleren, regisseren en uitvoeren van beleid rond handel, investeringen, IMVO, exportcontrole en private-sectorontwikkeling in lage- en middeninkomenslanden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is op 25 juli in werking getreden. Nederland heeft vanaf dat moment twee jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Het kabinet is inmiddels gestart met de implementatie en zal de Kamer via de Geannoteerde Agenda's van de Raad voor Buitenlandse Zaken Handel periodiek informeren. Naar verwachting treedt eind 2024 ook de anti-dwangarbeidverordening in werking, waarna Nederland een jaar heeft om een toezichthouder aan te wijzen; de handhavingsbepalingen worden drie jaar na inwerkingtreding van toepassing.

# data[].attributes.description
Bevordering van duurzame economische ontwikkeling, internationale handel en buitenlandse investeringen.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Versterken van het internationaal verdienvermogen van Nederland, nu en in de toekomst, verminderen van armoede en maatschappelijke ongelijkheid, bevorderen van toekomstbestendige groei wereldwijd, waarbij wordt ingespeeld op mondiale transities. Nederland werkt aan een toekomstbestendig handels- en investeringssysteem, gebaseerd op hoge standaarden, Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO), effectieve inzet van het handels- en financieringsinstrumentarium, het beleid en uitvoering van exportcontrole, het ontwikkelen, uitvoeren en houden van toezicht op sancties op technologie en goederen, bevordering van de economische weerbaarheid en versterking van de private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het vergt een kabinetsbrede inspanning om deze doelstellingen te verwezenlijken. De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp werkt hiertoe in het bijzonder samen met de minister van Financiën, de staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst, de minister van Economische Zaken, de minister voor Klimaat en Energie, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de minister voor Rechtsbescherming, de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de AIVD en MIVD. De minister is verantwoordelijk voor het financieren, stimuleren, regisseren en uitvoeren van beleid rond handel, investeringen, IMVO, exportcontrole en private-sectorontwikkeling in lage- en middeninkomenslanden.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is op 25 juli in werking getreden. Nederland heeft vanaf dat moment twee jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Het kabinet is inmiddels gestart met de implementatie en zal de Kamer via de Geannoteerde Agenda's van de Raad voor Buitenlandse Zaken Handel periodiek informeren. Naar verwachting treedt eind 2024 ook de anti-dwangarbeidverordening in werking, waarna Nederland een jaar heeft om een toezichthouder aan te wijzen; de handhavingsbepalingen worden drie jaar na inwerkingtreding van toepassing.

# data[].attributes.name
Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat

# data[].attributes.description
Ontwikkelingssamenwerking gericht op voedselzekerheid, water, klimaat en duurzame ontwikkeling.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Toegenomen voedselzekerheid; verbeterd waterbeheer, drinkwater, sanitaire voorzieningen en voorlichting over hygiëne; toegenomen weerbaarheid tegen klimaatverandering en tegengaan van klimaatverandering; duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Om deze doelstelling te realiseren werkt de minister voor BHO nauw samen met de minister en de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, de minister en de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Financiën en de minister en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. De minister is verantwoordelijk voor financiering van programma's en multilaterale instellingen gericht op groene economische ontwikkeling, voedsel- en waterzekerheid, hernieuwbare energie en klimaatadaptatie en -mitigatie. Daarnaast stimuleert en regisseert de minister een integrale, inclusieve benadering, de mobilisatie van private klimaatinvesteringen en de inzet van Nederlandse deskundigheid en technologie, in nauwe coördinatie met KGG, IenW, LVVN en Financiën.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Over de uitkomsten van COP28 is de Kamer bij brief van 2 februari 2024 geïnformeerd. Voor de BHO-begroting is relevant dat er een mondiaal raamwerk voor klimaatadaptatie tot stand is gekomen: het UAE Framework for Global Climate Resilience, en dat tijdens COP29 (half november 2024) besloten moet worden over het nieuwe langetermijn financieringsdoel (NCQG). Vanaf 30 december 2024 geldt de EU-verordening ontbossingsvrije producten (EUDR); Nederland zet in op intensivering van internationale samenwerking, stimulering van andere consumentenmarkten en partnerschappen met productielanden ter bevordering van duurzaam landgebruik en ontbossingsvrije productie, waarbij wordt voorkomen dat kleine producenten uit de toeleveringsketen worden uitgesloten.

# data[].attributes.name
Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat

# data[].attributes.description
Ontwikkelingssamenwerking gericht op voedselzekerheid, water, klimaat en duurzame ontwikkeling.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Toegenomen voedselzekerheid; verbeterd waterbeheer, drinkwater, sanitaire voorzieningen en voorlichting over hygiëne; toegenomen weerbaarheid tegen klimaatverandering en tegengaan van klimaatverandering; duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Om deze doelstelling te realiseren werkt de minister voor BHO nauw samen met de minister en de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, de minister en de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, de minister van Financiën en de minister en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. De minister is verantwoordelijk voor financiering van programma's en multilaterale instellingen gericht op groene economische ontwikkeling, voedsel- en waterzekerheid, hernieuwbare energie en klimaatadaptatie en -mitigatie. Daarnaast stimuleert en regisseert de minister een integrale, inclusieve benadering, de mobilisatie van private klimaatinvesteringen en de inzet van Nederlandse deskundigheid en technologie, in nauwe coördinatie met KGG, IenW, LVVN en Financiën.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Over de uitkomsten van COP28 is de Kamer bij brief van 2 februari 2024 geïnformeerd. Voor de BHO-begroting is relevant dat er een mondiaal raamwerk voor klimaatadaptatie tot stand is gekomen: het UAE Framework for Global Climate Resilience, en dat tijdens COP29 (half november 2024) besloten moet worden over het nieuwe langetermijn financieringsdoel (NCQG). Vanaf 30 december 2024 geldt de EU-verordening ontbossingsvrije producten (EUDR); Nederland zet in op intensivering van internationale samenwerking, stimulering van andere consumentenmarkten en partnerschappen met productielanden ter bevordering van duurzaam landgebruik en ontbossingsvrije productie, waarbij wordt voorkomen dat kleine producenten uit de toeleveringsketen worden uitgesloten.

# data[].attributes.description
Ontwikkelingssamenwerking gericht op onderwijs, gezondheid, gelijke rechten en sociale vooruitgang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Menselijke ontplooiing en het bevorderen van sociale gelijkheid en inclusieve ontwikkeling, door het bijdragen aan seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) voor iedereen en een halt toeroepen aan de verspreiding van hiv/aids, het bevorderen van vrouwenrechten en gendergelijkheid, versterking van het maatschappelijk middenveld en bevordering en bescherming van de politieke ruimte voor maatschappelijke organisaties, versterken van de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen, versterken van het onderwijs en daarmee bijdragen aan het vergroten van kansen en perspectieven voor jongeren, en een toename van het aantal goed opgeleide professionals en versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het financieren van programma's van multilaterale organisaties, niet-gouvernementele organisaties, bedrijven, overheden en kennisinstellingen op het gebied van SRGR, hiv/aids, vrouwenrechten en gendergelijkheid, versterking van het maatschappelijk middenveld en onderwijs (waaronder het Global Partnership for Education en Generation Unlimited). Daarnaast stimuleert de minister structurele armoedebestrijding en inclusieve groei met specifieke aandacht voor vrouwen, meisjes en LHBTIQ+, speelt een actieve rol in multilaterale fora zoals VN, OESO/DAC en EU op het gebied van SRGR, vrouwenrechten en gendergelijkheid, en ondersteunt het maatschappelijk middenveld en de politieke ruimte via onder meer het GPEDC.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De mogelijkheid voor een nieuwe Twinningfaciliteit Suriname-Nederland voor duurzame maatschappelijke samenwerking tussen beide landen wordt onderzocht. Het Twinninginstrument is een in 2008 in het leven geroepen fonds dat de samenwerking tussen maatschappelijke organisaties uit Nederland en Suriname faciliteert en financiert.

# data[].attributes.description
Ontwikkelingssamenwerking gericht op onderwijs, gezondheid, gelijke rechten en sociale vooruitgang.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Menselijke ontplooiing en het bevorderen van sociale gelijkheid en inclusieve ontwikkeling, door het bijdragen aan seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) voor iedereen en een halt toeroepen aan de verspreiding van hiv/aids, het bevorderen van vrouwenrechten en gendergelijkheid, versterking van het maatschappelijk middenveld en bevordering en bescherming van de politieke ruimte voor maatschappelijke organisaties, versterken van de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen, versterken van het onderwijs en daarmee bijdragen aan het vergroten van kansen en perspectieven voor jongeren, en een toename van het aantal goed opgeleide professionals en versterking van hoger- en beroepsonderwijsinstellingen.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor het financieren van programma's van multilaterale organisaties, niet-gouvernementele organisaties, bedrijven, overheden en kennisinstellingen op het gebied van SRGR, hiv/aids, vrouwenrechten en gendergelijkheid, versterking van het maatschappelijk middenveld en onderwijs (waaronder het Global Partnership for Education en Generation Unlimited). Daarnaast stimuleert de minister structurele armoedebestrijding en inclusieve groei met specifieke aandacht voor vrouwen, meisjes en LHBTIQ+, speelt een actieve rol in multilaterale fora zoals VN, OESO/DAC en EU op het gebied van SRGR, vrouwenrechten en gendergelijkheid, en ondersteunt het maatschappelijk middenveld en de politieke ruimte via onder meer het GPEDC.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
De mogelijkheid voor een nieuwe Twinningfaciliteit Suriname-Nederland voor duurzame maatschappelijke samenwerking tussen beide landen wordt onderzocht. Het Twinninginstrument is een in 2008 in het leven geroepen fonds dat de samenwerking tussen maatschappelijke organisaties uit Nederland en Suriname faciliteert en financiert.

# data[].attributes.name
Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling

# data[].attributes.description
Inzet voor vrede, veiligheid, humanitaire hulp en stabiliteit in fragiele regio's.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling door het voorkomen en terugdringen van gewelddadig conflict en het bevorderen van rechtsstaatontwikkeling, vredesopbouw en legitieme staatsstructuren. Tevens het bevorderen van migratiesamenwerking, het verbeteren van de perspectieven van vluchtelingen en gastgemeenschappen (met focus op bescherming, onderwijs en werk) en het verlenen van noodhulp ter leniging van humanitaire nood wereldwijd.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de financiering van programma's op het terrein van veiligheid en rechtsorde gericht op grondoorzaken van conflict, vredesprocessen en rechtsstaatontwikkeling, met nadruk op de focusregio's Sahel, MENA en Hoorn van Afrika. Voorts voor humanitaire hulpverlening via VN-organisaties, het Rode Kruis en Nederlandse NGO's (Dutch Relief Alliance), voor programma's rond opvang en bescherming van vluchtelingen in de regio en voor brede migratiepartnerschappen met herkomst-, transit- en opvanglanden. De minister stimuleert innovatie en hervorming bij noodhulporganisaties en regisseert internationaal humanitair recht, EU-coherentie op crisisbeheersing en de uitrol van het EU-programma ter versterking van vluchtelingenopvang in de Hoorn van Afrika.

# data[].attributes.name
Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling

# data[].attributes.description
Inzet voor vrede, veiligheid, humanitaire hulp en stabiliteit in fragiele regio's.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling door het voorkomen en terugdringen van gewelddadig conflict en het bevorderen van rechtsstaatontwikkeling, vredesopbouw en legitieme staatsstructuren. Tevens het bevorderen van migratiesamenwerking, het verbeteren van de perspectieven van vluchtelingen en gastgemeenschappen (met focus op bescherming, onderwijs en werk) en het verlenen van noodhulp ter leniging van humanitaire nood wereldwijd.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor de financiering van programma's op het terrein van veiligheid en rechtsorde gericht op grondoorzaken van conflict, vredesprocessen en rechtsstaatontwikkeling, met nadruk op de focusregio's Sahel, MENA en Hoorn van Afrika. Voorts voor humanitaire hulpverlening via VN-organisaties, het Rode Kruis en Nederlandse NGO's (Dutch Relief Alliance), voor programma's rond opvang en bescherming van vluchtelingen in de regio en voor brede migratiepartnerschappen met herkomst-, transit- en opvanglanden. De minister stimuleert innovatie en hervorming bij noodhulporganisaties en regisseert internationaal humanitair recht, EU-coherentie op crisisbeheersing en de uitrol van het EU-programma ter versterking van vluchtelingenopvang in de Hoorn van Afrika.

# data[].attributes.name
Multilaterale samenwerking en overige inzet

# data[].attributes.description
Bijdragen aan multilaterale organisaties en overige inzet voor internationale samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Multilaterale samenwerking en inclusieve groei door versterkte multilaterale betrokkenheid en overige inzet; de inzet van cultuur en sport in ontwikkelingslanden om een sociale en kansrijke samenleving te stimuleren, het bevorderen van maatschappelijke betrokkenheid in Nederland en steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor bijdragen aan organisaties met een belangrijke systeemfunctie binnen de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur en aan organisaties met een uitvoerende rol in ontwikkeling en inclusieve groei, het assistent-deskundigenprogramma bij de VN, schuldverlichting via de Club van Parijs en kapitaalaanvullingen van de regionale ontwikkelingsbanken, en voor ondersteuning van cultuur- en sportinitiatieven en steun aan Oekraïne. Daarnaast stimuleert de minister hervorming van de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur, resultaatgericht werken door multilaterale organisaties, de implementatie van de Duurzame Ontwikkelingsagenda en Financing for Development, en regisseert de minister de rijksbrede multilaterale inzet op ontwikkelingshulp en de nationale implementatie van de SDG-afspraken.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BHO en BZ een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BHO-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 5.3; hieronder vallen onder andere de thema's wederopbouw en humanitaire hulp. Het verplichtingenbudget voor de 13e middelenaanvulling van IFAD wordt van 2025 naar 2024 verschoven omdat de verplichting in 2024 wordt aangegaan voor de jaren 2025-2027; Nederland draagt EUR 92,5 miljoen bij aan IFAD-13, een toename van EUR 20 miljoen ten opzichte van de vorige periode. Als onderdeel van de Financing for Development agenda zal de VN-conferentie Financing for Development 4 in Spanje in de zomer van 2025 aandacht vragen.

# data[].attributes.name
Multilaterale samenwerking en overige inzet

# data[].attributes.description
Bijdragen aan multilaterale organisaties en overige inzet voor internationale samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Multilaterale samenwerking en inclusieve groei door versterkte multilaterale betrokkenheid en overige inzet; de inzet van cultuur en sport in ontwikkelingslanden om een sociale en kansrijke samenleving te stimuleren, het bevorderen van maatschappelijke betrokkenheid in Nederland en steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor bijdragen aan organisaties met een belangrijke systeemfunctie binnen de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur en aan organisaties met een uitvoerende rol in ontwikkeling en inclusieve groei, het assistent-deskundigenprogramma bij de VN, schuldverlichting via de Club van Parijs en kapitaalaanvullingen van de regionale ontwikkelingsbanken, en voor ondersteuning van cultuur- en sportinitiatieven en steun aan Oekraïne. Daarnaast stimuleert de minister hervorming van de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur, resultaatgericht werken door multilaterale organisaties, de implementatie van de Duurzame Ontwikkelingsagenda en Financing for Development, en regisseert de minister de rijksbrede multilaterale inzet op ontwikkelingshulp en de nationale implementatie van de SDG-afspraken.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BHO en BZ een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BHO-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 5.3; hieronder vallen onder andere de thema's wederopbouw en humanitaire hulp. Het verplichtingenbudget voor de 13e middelenaanvulling van IFAD wordt van 2025 naar 2024 verschoven omdat de verplichting in 2024 wordt aangegaan voor de jaren 2025-2027; Nederland draagt EUR 92,5 miljoen bij aan IFAD-13, een toename van EUR 20 miljoen ten opzichte van de vorige periode. Als onderdeel van de Financing for Development agenda zal de VN-conferentie Financing for Development 4 in Spanje in de zomer van 2025 aandacht vragen.

# data[].attributes.name
Multilaterale samenwerking en overige inzet

# data[].attributes.description
Bijdragen aan multilaterale organisaties en overige inzet voor internationale samenwerking.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Multilaterale samenwerking en inclusieve groei door versterkte multilaterale betrokkenheid en overige inzet; de inzet van cultuur en sport in ontwikkelingslanden om een sociale en kansrijke samenleving te stimuleren, het bevorderen van maatschappelijke betrokkenheid in Nederland en steun aan Oekraïne.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister is verantwoordelijk voor bijdragen aan organisaties met een belangrijke systeemfunctie binnen de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur en aan organisaties met een uitvoerende rol in ontwikkeling en inclusieve groei, het assistent-deskundigenprogramma bij de VN, schuldverlichting via de Club van Parijs en kapitaalaanvullingen van de regionale ontwikkelingsbanken, en voor ondersteuning van cultuur- en sportinitiatieven en steun aan Oekraïne. Daarnaast stimuleert de minister hervorming van de multilaterale ontwikkelingsarchitectuur, resultaatgericht werken door multilaterale organisaties, de implementatie van de Duurzame Ontwikkelingsagenda en Financing for Development, en regisseert de minister de rijksbrede multilaterale inzet op ontwikkelingshulp en de nationale implementatie van de SDG-afspraken.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Voor betere coördinatie op het Oekraïne-dossier is besloten om in de Begrotingen 2025 van BHO en BZ een separaat subartikel voor Oekraïne in te richten. Op de BHO-begroting worden de budgetten voor steun aan Oekraïne gebundeld onder subartikel 5.3; hieronder vallen onder andere de thema's wederopbouw en humanitaire hulp. Het verplichtingenbudget voor de 13e middelenaanvulling van IFAD wordt van 2025 naar 2024 verschoven omdat de verplichting in 2024 wordt aangegaan voor de jaren 2025-2027; Nederland draagt EUR 92,5 miljoen bij aan IFAD-13, een toename van EUR 20 miljoen ten opzichte van de vorige periode. Als onderdeel van de Financing for Development agenda zal de VN-conferentie Financing for Development 4 in Spanje in de zomer van 2025 aandacht vragen.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met steun voor degenen die dat nodig hebben.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig mogelijk maken van de woningmarkt lukt alleen door veel samen te werken en alle belangen af te wegen: als Rijksoverheid, met provincies, gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, investeerders, projectontwikkelaars, bouwers, makelaars en vele anderen. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) jaagt die samenwerking aan, door zoveel mogelijk belemmeringen weg te nemen, perspectief te bieden in wetten en regels en door het bewaken van de kwaliteit en duurzaamheid van bouwen en wonen. De minister is onder meer verantwoordelijk voor beleid en regelgeving rond de Wet op de huurtoeslag, huur(prijs)regulering, maatregelen op de koopwoningmarkt, het stelsel van woningcorporaties (Woningwet) en het kapitaalmarktbeleid (NHG, WSW), en voor een adequate uitvoering van laagdrempelige huurgeschillenbeslechting via de Huurcommissie. Daarnaast stimuleert de minister de leefsituatie in kwetsbare gebieden via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is structureel 500 miljoen euro extra voor de huurtoeslag beschikbaar gemaakt, waarmee de kwaliteitskortingspercentages en huishoudtypes worden geharmoniseerd, een lineaire inkomensafhankelijke afbouw wordt ingevoerd en per 2026 de eigen bijdrage met 11,58 euro per maand wordt verlaagd. Voor de woningbouw is tot en met 2029 in totaal 5 miljard euro beschikbaar gesteld met als doel 100.000 woningen per jaar; hiervoor wordt onder meer de realisatiestimulans ontwikkeld die betaalbare koop-, sociale huur- en middenhuurwoningen ondersteunt en die via de regionale woondeals vanaf 2025 wordt ingezet. De investeringsbereidheid in huurwoningen wordt vergroot door verlaging van het algemeen tarief van de overdrachtsbelasting voor beleggers naar 8% per 1 januari 2026. Ook blijft het Rijk actief sturen op grootschalige woningbouwgebieden en kwetsbare gebieden met woningbouwpotentie, en worden middelen vrijgemaakt voor complexe gebiedsontwikkelingen, opschalen van industriële woningbouw en het wegnemen van belemmeringen, waaronder het schrappen van nationale koppen op Europees beleid.

# data[].attributes.description
Beleid voor betaalbaar en voldoende wonen, inclusief huurtoeslag en corporatiebeleid.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met steun voor degenen die dat nodig hebben.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
Het toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig mogelijk maken van de woningmarkt lukt alleen door veel samen te werken en alle belangen af te wegen: als Rijksoverheid, met provincies, gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, investeerders, projectontwikkelaars, bouwers, makelaars en vele anderen. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) jaagt die samenwerking aan, door zoveel mogelijk belemmeringen weg te nemen, perspectief te bieden in wetten en regels en door het bewaken van de kwaliteit en duurzaamheid van bouwen en wonen. De minister is onder meer verantwoordelijk voor beleid en regelgeving rond de Wet op de huurtoeslag, huur(prijs)regulering, maatregelen op de koopwoningmarkt, het stelsel van woningcorporaties (Woningwet) en het kapitaalmarktbeleid (NHG, WSW), en voor een adequate uitvoering van laagdrempelige huurgeschillenbeslechting via de Huurcommissie. Daarnaast stimuleert de minister de leefsituatie in kwetsbare gebieden via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het hoofdlijnenakkoord is structureel 500 miljoen euro extra voor de huurtoeslag beschikbaar gemaakt, waarmee de kwaliteitskortingspercentages en huishoudtypes worden geharmoniseerd, een lineaire inkomensafhankelijke afbouw wordt ingevoerd en per 2026 de eigen bijdrage met 11,58 euro per maand wordt verlaagd. Voor de woningbouw is tot en met 2029 in totaal 5 miljard euro beschikbaar gesteld met als doel 100.000 woningen per jaar; hiervoor wordt onder meer de realisatiestimulans ontwikkeld die betaalbare koop-, sociale huur- en middenhuurwoningen ondersteunt en die via de regionale woondeals vanaf 2025 wordt ingezet. De investeringsbereidheid in huurwoningen wordt vergroot door verlaging van het algemeen tarief van de overdrachtsbelasting voor beleggers naar 8% per 1 januari 2026. Ook blijft het Rijk actief sturen op grootschalige woningbouwgebieden en kwetsbare gebieden met woningbouwpotentie, en worden middelen vrijgemaakt voor complexe gebiedsontwikkelingen, opschalen van industriële woningbouw en het wegnemen van belemmeringen, waaronder het schrappen van nationale koppen op Europees beleid.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Stimuleren van een goede kwaliteit van de gebouwde omgeving op de aspecten duurzaamheid, energiezuinigheid, veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid. Met deze doelstelling zorgt het ministerie voor vermindering van de CO2-uitstoot op lange termijn, maakt het huishoudens weerbaarder tegen schokken in energieprijzen en borgt het dat gebouwen voldoen aan de bouwregelgeving. Ook wordt ingezet op vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen in de bouw door onder meer hoogwaardig hergebruik van bouw- en sloopafval. Concrete doelen zijn onder meer 55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990, het isoleren van 2,5 miljoen woningen, 120.000 gebouwen vergaand verduurzamen en 500.000 nieuwe warmtenetaansluitingen uiterlijk in 2030, en een volledig circulaire economie in 2050.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De inzet van burgers, instellingen, bedrijven en de gehele overheid is noodzakelijk om de doelen binnen dit artikel te halen; samen met medeoverheden, corporaties, netbeheerders, energiebedrijven, de financiële sector en de ontwerp-, bouw- en technieksector worden mensen geholpen bij het verduurzamen van hun huis of gebouw. De minister heeft hierbij een stimulerende, regisserende en wetgevende rol: op basis van de Woningwet, de Wet milieubeheer en de Kadasterwet is de minister verantwoordelijk voor het stimuleren van energiebesparing en CO2-reductie via kaderstelling, subsidies en monitoring. Op basis van artikel 2 van de Woningwet is de minister verantwoordelijk voor het opstellen en beheer van de bouwregelgeving en stelselverantwoordelijk voor het borgen van de bouwkwaliteit, terwijl toezicht en handhaving bij gemeenten berust.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de gebiedsgerichte warmtetransitie wordt onderzocht om subsidies voor aansluit- en inpandige kosten van warmtenetten te stroomlijnen in één regeling, met beoogde inwerkingtreding in 2025, en wordt de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) verder gebracht met oog op inwerkingtreding per 1 juli 2025. Voor individuele verduurzaming continueert het Nationaal Warmtefonds in 2025 de rentekorting voor VvE's en 0% rente voor woningeigenaren tot 60.000 euro inkomen, en worden subsidies voor huurwoningen per 1 april 2025 gebundeld in een nieuwe aansluitsubsidie en de SVOH aangepast. De verduurzaming van utiliteitsbouw wordt voortgezet via het PVGO en de implementatie van de EPBD IV, met normering voor gebouwen met de slechtste energieprestatie vanaf 2030. Per 1 januari 2024 zijn het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen voor gevolgklasse 1 in werking getreden; in 2025 wordt gewerkt aan verdere wijzigingen en de implementatie van de herziene Verordening Bouwproducten. Tot slot komt er een nationale aanpak funderingsschade met een landelijk informatiepunt en landelijke werking van het Fonds duurzaam funderingsherstel.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Stimuleren van een goede kwaliteit van de gebouwde omgeving op de aspecten duurzaamheid, energiezuinigheid, veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid. Met deze doelstelling zorgt het ministerie voor vermindering van de CO2-uitstoot op lange termijn, maakt het huishoudens weerbaarder tegen schokken in energieprijzen en borgt het dat gebouwen voldoen aan de bouwregelgeving. Ook wordt ingezet op vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen in de bouw door onder meer hoogwaardig hergebruik van bouw- en sloopafval. Concrete doelen zijn onder meer 55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990, het isoleren van 2,5 miljoen woningen, 120.000 gebouwen vergaand verduurzamen en 500.000 nieuwe warmtenetaansluitingen uiterlijk in 2030, en een volledig circulaire economie in 2050.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De inzet van burgers, instellingen, bedrijven en de gehele overheid is noodzakelijk om de doelen binnen dit artikel te halen; samen met medeoverheden, corporaties, netbeheerders, energiebedrijven, de financiële sector en de ontwerp-, bouw- en technieksector worden mensen geholpen bij het verduurzamen van hun huis of gebouw. De minister heeft hierbij een stimulerende, regisserende en wetgevende rol: op basis van de Woningwet, de Wet milieubeheer en de Kadasterwet is de minister verantwoordelijk voor het stimuleren van energiebesparing en CO2-reductie via kaderstelling, subsidies en monitoring. Op basis van artikel 2 van de Woningwet is de minister verantwoordelijk voor het opstellen en beheer van de bouwregelgeving en stelselverantwoordelijk voor het borgen van de bouwkwaliteit, terwijl toezicht en handhaving bij gemeenten berust.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de gebiedsgerichte warmtetransitie wordt onderzocht om subsidies voor aansluit- en inpandige kosten van warmtenetten te stroomlijnen in één regeling, met beoogde inwerkingtreding in 2025, en wordt de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) verder gebracht met oog op inwerkingtreding per 1 juli 2025. Voor individuele verduurzaming continueert het Nationaal Warmtefonds in 2025 de rentekorting voor VvE's en 0% rente voor woningeigenaren tot 60.000 euro inkomen, en worden subsidies voor huurwoningen per 1 april 2025 gebundeld in een nieuwe aansluitsubsidie en de SVOH aangepast. De verduurzaming van utiliteitsbouw wordt voortgezet via het PVGO en de implementatie van de EPBD IV, met normering voor gebouwen met de slechtste energieprestatie vanaf 2030. Per 1 januari 2024 zijn het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen voor gevolgklasse 1 in werking getreden; in 2025 wordt gewerkt aan verdere wijzigingen en de implementatie van de herziene Verordening Bouwproducten. Tot slot komt er een nationale aanpak funderingsschade met een landelijk informatiepunt en landelijke werking van het Fonds duurzaam funderingsherstel.

# data[].attributes.description
Verduurzaming van woningen en gebouwen en borging van de bouwkwaliteit.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Stimuleren van een goede kwaliteit van de gebouwde omgeving op de aspecten duurzaamheid, energiezuinigheid, veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid. Met deze doelstelling zorgt het ministerie voor vermindering van de CO2-uitstoot op lange termijn, maakt het huishoudens weerbaarder tegen schokken in energieprijzen en borgt het dat gebouwen voldoen aan de bouwregelgeving. Ook wordt ingezet op vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen in de bouw door onder meer hoogwaardig hergebruik van bouw- en sloopafval. Concrete doelen zijn onder meer 55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990, het isoleren van 2,5 miljoen woningen, 120.000 gebouwen vergaand verduurzamen en 500.000 nieuwe warmtenetaansluitingen uiterlijk in 2030, en een volledig circulaire economie in 2050.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De inzet van burgers, instellingen, bedrijven en de gehele overheid is noodzakelijk om de doelen binnen dit artikel te halen; samen met medeoverheden, corporaties, netbeheerders, energiebedrijven, de financiële sector en de ontwerp-, bouw- en technieksector worden mensen geholpen bij het verduurzamen van hun huis of gebouw. De minister heeft hierbij een stimulerende, regisserende en wetgevende rol: op basis van de Woningwet, de Wet milieubeheer en de Kadasterwet is de minister verantwoordelijk voor het stimuleren van energiebesparing en CO2-reductie via kaderstelling, subsidies en monitoring. Op basis van artikel 2 van de Woningwet is de minister verantwoordelijk voor het opstellen en beheer van de bouwregelgeving en stelselverantwoordelijk voor het borgen van de bouwkwaliteit, terwijl toezicht en handhaving bij gemeenten berust.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In de gebiedsgerichte warmtetransitie wordt onderzocht om subsidies voor aansluit- en inpandige kosten van warmtenetten te stroomlijnen in één regeling, met beoogde inwerkingtreding in 2025, en wordt de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) verder gebracht met oog op inwerkingtreding per 1 juli 2025. Voor individuele verduurzaming continueert het Nationaal Warmtefonds in 2025 de rentekorting voor VvE's en 0% rente voor woningeigenaren tot 60.000 euro inkomen, en worden subsidies voor huurwoningen per 1 april 2025 gebundeld in een nieuwe aansluitsubsidie en de SVOH aangepast. De verduurzaming van utiliteitsbouw wordt voortgezet via het PVGO en de implementatie van de EPBD IV, met normering voor gebouwen met de slechtste energieprestatie vanaf 2030. Per 1 januari 2024 zijn het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen voor gevolgklasse 1 in werking getreden; in 2025 wordt gewerkt aan verdere wijzigingen en de implementatie van de herziene Verordening Bouwproducten. Tot slot komt er een nationale aanpak funderingsschade met een landelijk informatiepunt en landelijke werking van het Fonds duurzaam funderingsherstel.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede kwaliteit van de leefomgeving. Het beleid is gericht op de realisatie van een veilige, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving en een efficiënt gebruik van onze ruimte, nu en in de toekomst. Daarnaast werkt het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan de invoering van de herziening van het stelsel van omgevingsrecht, dat nationale wettelijke kaders en instrumenten geeft waarmee overheden, burgers en bedrijven gezamenlijk werken aan een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is samen met de sectorale vakministers verantwoordelijk voor het leefomgevingsbeleid: hij is systeemverantwoordelijk voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en stelselverantwoordelijk voor de Omgevingswet, en draagt zorg voor bestuurlijke afstemming met medeoverheden via omgevingsagenda's en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving. De minister heeft tevens een regisserende rol voor de geo-informatie en systeemverantwoordelijkheid voor de Nationale Geo-informatie-Infrastructuur, en een ontwikkelende, faciliterende en regisserende rol in de uitvoering van de Omgevingswet, onder meer via het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV). Daarnaast stimuleert de minister samenwerking tussen overheden via de Regio Deals en coördineert hij de integrale aanpak van grootstedelijke problematiek vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 is de ambitie uit de beleidsvisie Zicht op Nederland om de Nationale Geo-informatie-infrastructuur door te laten groeien naar een volwaardig datafundament voor data-gedreven werken in de fysieke leefomgeving, ondersteund door een Werkagenda met concrete acties. Het grondbeleid wordt verder gemoderniseerd via een driesporen-aanpak gericht op kennisontwikkeling, verbeteren van het kostenverhaal en verkennen van nieuwe wet- en regelgeving, zodat gebiedsontwikkeling beter van de grond komt. Nu de Omgevingswet in werking is getreden worden de uitvoerende taken van het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet, waaronder de ondersteuning van bevoegd gezagen, in 2025 overgedragen aan de lijnorganisatie van VRO; de verdere implementatie en invoeringsondersteuning worden structureel geborgd.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede kwaliteit van de leefomgeving. Het beleid is gericht op de realisatie van een veilige, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving en een efficiënt gebruik van onze ruimte, nu en in de toekomst. Daarnaast werkt het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan de invoering van de herziening van het stelsel van omgevingsrecht, dat nationale wettelijke kaders en instrumenten geeft waarmee overheden, burgers en bedrijven gezamenlijk werken aan een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is samen met de sectorale vakministers verantwoordelijk voor het leefomgevingsbeleid: hij is systeemverantwoordelijk voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en stelselverantwoordelijk voor de Omgevingswet, en draagt zorg voor bestuurlijke afstemming met medeoverheden via omgevingsagenda's en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving. De minister heeft tevens een regisserende rol voor de geo-informatie en systeemverantwoordelijkheid voor de Nationale Geo-informatie-Infrastructuur, en een ontwikkelende, faciliterende en regisserende rol in de uitvoering van de Omgevingswet, onder meer via het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV). Daarnaast stimuleert de minister samenwerking tussen overheden via de Regio Deals en coördineert hij de integrale aanpak van grootstedelijke problematiek vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 is de ambitie uit de beleidsvisie Zicht op Nederland om de Nationale Geo-informatie-infrastructuur door te laten groeien naar een volwaardig datafundament voor data-gedreven werken in de fysieke leefomgeving, ondersteund door een Werkagenda met concrete acties. Het grondbeleid wordt verder gemoderniseerd via een driesporen-aanpak gericht op kennisontwikkeling, verbeteren van het kostenverhaal en verkennen van nieuwe wet- en regelgeving, zodat gebiedsontwikkeling beter van de grond komt. Nu de Omgevingswet in werking is getreden worden de uitvoerende taken van het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet, waaronder de ondersteuning van bevoegd gezagen, in 2025 overgedragen aan de lijnorganisatie van VRO; de verdere implementatie en invoeringsondersteuning worden structureel geborgd.

# data[].attributes.description
Ruimtelijk beleid, uitvoering van de Omgevingswet en gebiedsontwikkeling.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Een goede kwaliteit van de leefomgeving. Het beleid is gericht op de realisatie van een veilige, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving en een efficiënt gebruik van onze ruimte, nu en in de toekomst. Daarnaast werkt het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan de invoering van de herziening van het stelsel van omgevingsrecht, dat nationale wettelijke kaders en instrumenten geeft waarmee overheden, burgers en bedrijven gezamenlijk werken aan een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is samen met de sectorale vakministers verantwoordelijk voor het leefomgevingsbeleid: hij is systeemverantwoordelijk voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en stelselverantwoordelijk voor de Omgevingswet, en draagt zorg voor bestuurlijke afstemming met medeoverheden via omgevingsagenda's en het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving. De minister heeft tevens een regisserende rol voor de geo-informatie en systeemverantwoordelijkheid voor de Nationale Geo-informatie-Infrastructuur, en een ontwikkelende, faciliterende en regisserende rol in de uitvoering van de Omgevingswet, onder meer via het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV). Daarnaast stimuleert de minister samenwerking tussen overheden via de Regio Deals en coördineert hij de integrale aanpak van grootstedelijke problematiek vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In 2025 is de ambitie uit de beleidsvisie Zicht op Nederland om de Nationale Geo-informatie-infrastructuur door te laten groeien naar een volwaardig datafundament voor data-gedreven werken in de fysieke leefomgeving, ondersteund door een Werkagenda met concrete acties. Het grondbeleid wordt verder gemoderniseerd via een driesporen-aanpak gericht op kennisontwikkeling, verbeteren van het kostenverhaal en verkennen van nieuwe wet- en regelgeving, zodat gebiedsontwikkeling beter van de grond komt. Nu de Omgevingswet in werking is getreden worden de uitvoerende taken van het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet, waaronder de ondersteuning van bevoegd gezagen, in 2025 overgedragen aan de lijnorganisatie van VRO; de verdere implementatie en invoeringsondersteuning worden structureel geborgd.

# data[].attributes.description
Uitvoering van het rijksvastgoedbeleid door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening geeft uitvoering aan het Rijksvastgoedbeleid door het verzorgen van de Rijkshuisvesting van Hoge Colleges van Staat, het ministerie van Algemene Zaken en het Koninklijk Huis, het beheren van monumenten die naar hun aard niet geschikt zijn voor Rijkshuisvesting en het uitvoeren van het Rijkshuisvestingsbeleid. Daarnaast realiseert het ministerie een optimaal financieel resultaat en maatschappelijk rendement bij het verwerven, beheren, ontwikkelen en vervreemden van materiële activa van en voor het Rijk voor de realisatie van Rijksdoelstellingen, gerelateerd aan de strategische opgaven van het kabinet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is als opdrachtgever en uitvoerder verantwoordelijk voor de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie van AZ en het Koninklijk Huis, voor het beheer en onderhoud van de aan het Rijksvastgoedbedrijf toevertrouwde monumenten die niet geschikt zijn voor rijksdiensten, en voor de doelmatige uitvoeringspraktijk van de Rijkshuisvesting. Daarnaast is de minister als uitvoerder op het terrein van Rijksvastgoed verantwoordelijk voor het privaatrechtelijk beheer van onroerende zaken van de Staat, voor de vertegenwoordiging van het Rijk bij gebiedsontwikkelingsprojecten met meervoudige Rijksdoelstellingen, en voor ingebruikgeving en vervreemding van overtollige onroerende zaken van andere ministeries.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de Kamerbrieven van 28 maart 2023 en 13 juni 2024 is bekendgemaakt dat agrarische compensatiegronden niet alleen kunnen worden ingezet voor Rijksinfrastructuur en andere taken van rijkspartijen, maar ook voor andere nationale doelen. Als gevolg hiervan stijgt de vraag naar compensatiegronden en is het van belang dat de portefeuille kwantitatief op peil kan worden gehouden. Hiertoe is bij Voorjaarsnota 2024 zowel aan de uitgaven- als de ontvangstenkant een meerjarige reeks van 5 miljoen euro toegevoegd.

# data[].attributes.description
Uitvoering van het rijksvastgoedbeleid door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening geeft uitvoering aan het Rijksvastgoedbeleid door het verzorgen van de Rijkshuisvesting van Hoge Colleges van Staat, het ministerie van Algemene Zaken en het Koninklijk Huis, het beheren van monumenten die naar hun aard niet geschikt zijn voor Rijkshuisvesting en het uitvoeren van het Rijkshuisvestingsbeleid. Daarnaast realiseert het ministerie een optimaal financieel resultaat en maatschappelijk rendement bij het verwerven, beheren, ontwikkelen en vervreemden van materiële activa van en voor het Rijk voor de realisatie van Rijksdoelstellingen, gerelateerd aan de strategische opgaven van het kabinet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is als opdrachtgever en uitvoerder verantwoordelijk voor de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie van AZ en het Koninklijk Huis, voor het beheer en onderhoud van de aan het Rijksvastgoedbedrijf toevertrouwde monumenten die niet geschikt zijn voor rijksdiensten, en voor de doelmatige uitvoeringspraktijk van de Rijkshuisvesting. Daarnaast is de minister als uitvoerder op het terrein van Rijksvastgoed verantwoordelijk voor het privaatrechtelijk beheer van onroerende zaken van de Staat, voor de vertegenwoordiging van het Rijk bij gebiedsontwikkelingsprojecten met meervoudige Rijksdoelstellingen, en voor ingebruikgeving en vervreemding van overtollige onroerende zaken van andere ministeries.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de Kamerbrieven van 28 maart 2023 en 13 juni 2024 is bekendgemaakt dat agrarische compensatiegronden niet alleen kunnen worden ingezet voor Rijksinfrastructuur en andere taken van rijkspartijen, maar ook voor andere nationale doelen. Als gevolg hiervan stijgt de vraag naar compensatiegronden en is het van belang dat de portefeuille kwantitatief op peil kan worden gehouden. Hiertoe is bij Voorjaarsnota 2024 zowel aan de uitgaven- als de ontvangstenkant een meerjarige reeks van 5 miljoen euro toegevoegd.

# data[].attributes.description
Uitvoering van het rijksvastgoedbeleid door het Rijksvastgoedbedrijf.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening geeft uitvoering aan het Rijksvastgoedbeleid door het verzorgen van de Rijkshuisvesting van Hoge Colleges van Staat, het ministerie van Algemene Zaken en het Koninklijk Huis, het beheren van monumenten die naar hun aard niet geschikt zijn voor Rijkshuisvesting en het uitvoeren van het Rijkshuisvestingsbeleid. Daarnaast realiseert het ministerie een optimaal financieel resultaat en maatschappelijk rendement bij het verwerven, beheren, ontwikkelen en vervreemden van materiële activa van en voor het Rijk voor de realisatie van Rijksdoelstellingen, gerelateerd aan de strategische opgaven van het kabinet.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De minister van VRO is als opdrachtgever en uitvoerder verantwoordelijk voor de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie van AZ en het Koninklijk Huis, voor het beheer en onderhoud van de aan het Rijksvastgoedbedrijf toevertrouwde monumenten die niet geschikt zijn voor rijksdiensten, en voor de doelmatige uitvoeringspraktijk van de Rijkshuisvesting. Daarnaast is de minister als uitvoerder op het terrein van Rijksvastgoed verantwoordelijk voor het privaatrechtelijk beheer van onroerende zaken van de Staat, voor de vertegenwoordiging van het Rijk bij gebiedsontwikkelingsprojecten met meervoudige Rijksdoelstellingen, en voor ingebruikgeving en vervreemding van overtollige onroerende zaken van andere ministeries.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
Met de Kamerbrieven van 28 maart 2023 en 13 juni 2024 is bekendgemaakt dat agrarische compensatiegronden niet alleen kunnen worden ingezet voor Rijksinfrastructuur en andere taken van rijkspartijen, maar ook voor andere nationale doelen. Als gevolg hiervan stijgt de vraag naar compensatiegronden en is het van belang dat de portefeuille kwantitatief op peil kan worden gehouden. Hiertoe is bij Voorjaarsnota 2024 zowel aan de uitgaven- als de ontvangstenkant een meerjarige reeks van 5 miljoen euro toegevoegd.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor verduurzaming, energiebesparing en beperking van de klimaatverandering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleidsartikel 31 heeft doelstellingen in het kader van het klimaat- en energiebeleid. Het kabinet zet in op een draagbaar, haalbaar en uitvoerbaar klimaatbeleid. Voor het klimaatbeleid, ook in internationaal verband, betreft dit de bijdrage aan het realiseren van de doelen van de klimaatovereenkomst van Parijs en, op basis van de Europese en Nederlandse Klimaatwet, het realiseren van een netto-reductie van broeikasgassen in 2030 van ten minste 55% ten opzichte van 1990 en klimaatneutraliteit in 2050. In het kader van het energiebeleid werkt het kabinet toe naar een CO2-arme energievoorziening die veilig, betrouwbaar, betaalbaar en schoon is, waarbij economische kansen worden verzilverd en de energie-infrastructuur evenwichtig in het ruimtelijk beleid is geïntegreerd. Daarnaast zet het kabinet in op meer eigen duurzame energieproductie om de afhankelijkheid van minder betrouwbare regimes te verkleinen. KGG vervult tevens een aanjagende, coördinerende en ondersteunende rol voor de verduurzaming van de industrie en het mkb.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Klimaat en Groene Groei is op basis van de Klimaatwet verantwoordelijk voor het nationale klimaatbeleid en voor de inhoudelijke lijn van de Nederlandse inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale klimaatbeleid. Op grond van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Warmtewet en de Mijnbouwwet is de minister verantwoordelijk voor het energiebeleid, waaronder het regisseren van de energie-infrastructuur, de uitrol van windenergie op zee, de afwikkeling van de gaswinning uit het Groningenveld en het beheer van het Klimaatfonds. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het faciliteren van de transitie naar een duurzame en concurrerende industrie, met een regisserende rol via het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) en een stimulerende rol via advies, subsidies en inzet op circulair ondernemen in samenwerking met IenW.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken € 1,2 mld te bezuinigen op Klimaatfondsmiddelen voor groene waterstof en batterijen en de beschikbare middelen voor kernenergie te verhogen met € 9,5 mld; dit is verwerkt in het Meerjarenprogramma 2025. Het kabinet-Schoof zet in op de bouw van twee extra kerncentrales naast de reeds voorziene twee, op het openhouden van Kerncentrale Borssele na 2033 via wijziging van de Kernenergiewet, en op versnelling van Small Modular Reactors. Begin 2025 wordt het tweede Klimaatplan aan de Tweede Kamer aangeboden en wordt het Nationaal Programma Energiebesparing voortgezet. Het wetsvoorstel Energiewet, dat de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet vervangt, is door de Tweede Kamer aangenomen en treedt afhankelijk van behandeling in de Eerste Kamer zo spoedig mogelijk in werking. Voor verduurzaming van de industrie is bij de voorjaarsbesluitvorming circa € 717 mln extra vrijgemaakt (onder meer voor maatwerkaanpak en DEI+) en wordt de CO2-heffing vanaf 2028 verhoogd; daarnaast wordt de salderingsregeling per 2027 beëindigd en wordt gewerkt aan aanpassing van de Mijnbouwwet en een Programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond.

# data[].attributes.name
Een doelmatige energievoorziening en beperking van de klimaatverandering

# data[].attributes.description
Beleid en subsidies voor verduurzaming, energiebesparing en beperking van de klimaatverandering.

# data[].attributes.algemeneDoelstelling
Beleidsartikel 31 heeft doelstellingen in het kader van het klimaat- en energiebeleid. Het kabinet zet in op een draagbaar, haalbaar en uitvoerbaar klimaatbeleid. Voor het klimaatbeleid, ook in internationaal verband, betreft dit de bijdrage aan het realiseren van de doelen van de klimaatovereenkomst van Parijs en, op basis van de Europese en Nederlandse Klimaatwet, het realiseren van een netto-reductie van broeikasgassen in 2030 van ten minste 55% ten opzichte van 1990 en klimaatneutraliteit in 2050. In het kader van het energiebeleid werkt het kabinet toe naar een CO2-arme energievoorziening die veilig, betrouwbaar, betaalbaar en schoon is, waarbij economische kansen worden verzilverd en de energie-infrastructuur evenwichtig in het ruimtelijk beleid is geïntegreerd. Daarnaast zet het kabinet in op meer eigen duurzame energieproductie om de afhankelijkheid van minder betrouwbare regimes te verkleinen. KGG vervult tevens een aanjagende, coördinerende en ondersteunende rol voor de verduurzaming van de industrie en het mkb.

# data[].attributes.rolEnVerantwoordelijkheid
De Minister van Klimaat en Groene Groei is op basis van de Klimaatwet verantwoordelijk voor het nationale klimaatbeleid en voor de inhoudelijke lijn van de Nederlandse inbreng in de ontwikkeling van het Europese en mondiale klimaatbeleid. Op grond van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Warmtewet en de Mijnbouwwet is de minister verantwoordelijk voor het energiebeleid, waaronder het regisseren van de energie-infrastructuur, de uitrol van windenergie op zee, de afwikkeling van de gaswinning uit het Groningenveld en het beheer van het Klimaatfonds. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor het faciliteren van de transitie naar een duurzame en concurrerende industrie, met een regisserende rol via het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI) en een stimulerende rol via advies, subsidies en inzet op circulair ondernemen in samenwerking met IenW.

# data[].attributes.beleidswijzigingen
In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken € 1,2 mld te bezuinigen op Klimaatfondsmiddelen voor groene waterstof en batterijen en de beschikbare middelen voor kernenergie te verhogen met € 9,5 mld; dit is verwerkt in het Meerjarenprogramma 2025. Het kabinet-Schoof zet in op de bouw van twee extra kerncentrales naast de reeds voorziene twee, op het openhouden van Kerncentrale Borssele na 2033 via wijziging van de Kernenergiewet, en op versnelling van Small Modular Reactors. Begin 2025 wordt het tweede Klimaatplan aan de Tweede Kamer aangeboden en wordt het Nationaal Programma Energiebesparing voortgezet. Het wetsvoorstel Energiewet, dat de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet vervangt, is door de Tweede Kamer aangenomen en treedt afhankelijk van behandeling in de Eerste Kamer zo spoedig mogelijk in werking. Voor verduurzaming van de industrie is bij de voorjaarsbesluitvorming circa € 717 mln extra vrijgemaakt (onder meer voor maatwerkaanpak en DEI+) en wordt de CO2-heffing vanaf 2028 verhoogd; daarnaast wordt de salderingsregeling per 2027 beëindigd en wordt gewerkt aan aanpassing van de Mijnbouwwet en een Programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond.